Josif Sokołski (, , ur. w Gabrowie w 1786, zm. w Kijowie 30 września 1879) – pierwszy starszy prawosławny duchowny bułgarski, który przeszedł na katolicyzm, stając się tym samym pionierem bułgarskiego Kościoła bizantyjsko-słowiańskiego.

Sokołski wynegocjował z Watykanem formalną unię w związku z dominacją Fanariotów nad bułgarskim prawosławiem i zyskał uznanie katolików w 1861 r., kiedy papież Pius IX mianował go arcybiskupem katolickich Bułgarów obrządku bizantyjskiego. Został także przyjęty na to stanowisko przez Imperium Osmańskie.

Jednak władze rosyjskie, obawiając się, że w wyniku unii kościelnej utracą wpływy wśród Bułgarów, opracowały plan porwania Sokołskiego. Akcja, opracowana przez rosyjskiego posła, księcia Aleksiej Łobanowa-Rostowskiego, została zrealizowany przy udziale Najdena Gerowa i Petkę Sławejkowa, którzy zwabili Sokołskiego na rosyjski parowiec „Elbrus”. Statek odpłynął do Odessy 6 czerwca 1861 r.

Po przybyciu do Odessy Sokołskiego zabrano do Kijowa i umieszczono w Ławrze Peczerskiej. Wkrótce arcybiskup został na stałe osadzony w Pustelnii Kitajewskiej w Kijowie, gdzie był traktowany jak zasłużony mnich najwyższej rangi, pozbawiony prawa do uczestnictwa w nabożeństwach, ale z wysoką emeryturą 1000 rubli rocznie (1868).

Po powstaniu styczniowym carat dążył do likwidacji diecezji chełmskiej, ostatniej diecezji unickiej pod władzą rosyjską. Duchowni uniccy, uznani przez władze rosyjskie za zaangażowanych w powstanie i nielojalnych, zostali usunięci ze swoich stanowisk. W trakcie konfliktów wokół biskupów chełmskich Josif Sokołski został wykorzystany przez władze carskie i Marcelego Popiela – czterokrotnie odwiedził Chełm (dwukrotnie w 1872 r., jesienią 1873 r. i w 1874 r.), gdzie wyświęcił łącznie 72 duchownym, powołanych w miejsce usuniętych księży.

Składał liczne prośby o zezwolenie na powrót do Bułgarii, ostatnią w 1878 roku, ale zawsze spotykał się z odmową.

Bywa oceniany jako odstępca od unii z Kościołem katolickim, który uciekł do Rosji, albo jako niezłomny unita.

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Bułgarscy biskupi prawosławni Kategoria:Ludzie urodzeni w Gabrowie Kategoria:Urodzeni w 1786 Kategoria:Zmarli w 1879