thumb|H. Buszko, A. Franta i T. Szewczyk: Osiedle Gwiazdy w Katowicach Aleksander Franta (ur. 1 lutego 1925 w Krakowie, zm. 1 maja 2019 w Chorzowie) – polski architekt, laureat Honorowej Nagrody SARP (1975); zajmował się też teorią architektury. 5-krotnie był sędzią konkursów międzynarodowych, a krajowych 90-krotnie.
Życiorys Urodzony w Krakowie, uczeń szkół powszechnych w Katowicach (1930–1935), Warszawie (1935–1938) i gimnazjum w Zakopanem (1939). W czasie II wojny światowej ewakuowany z Warszawy, przez Wołyń, Polesie, Lwów i Przemyśl dostał się do Nowego Targu. Absolwent Technikum Wodno-Melioracyjnego w Nowym Targu (1941–1944). Studia w zakresie architektury rozpoczął na filii Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej w Zakopanem. Od drugiego roku naukę kontynuował na Wydziale Architektury AGH w Krakowie (dyplom w 1949), gdzie od 1945 do 1947 był młodszym asystentem, a następnie do 1952 asystentem. Od 1949 pracował w Miastoprojekcie Katowice jako projektant w zespole z Henrykiem Buszką i Jerzym Gottfriedem (tzw. Zielone Konie). Od 1958 prowadził z Henrykiem Buszką samodzielną autorską Pracownię Projektów Budownictwa Ogólnego (PPBO) w Katowicach. W latach 1959–1961 był przewodniczącym katowickiego oddziału SARP. W latach 1970–1979 wykładał na Wydziale Architektury Politechniki Śląskiej.
W 2017 otrzymał brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.
Zmarł 1 maja 2019. Został pochowany 11 maja 2019 na cmentarzu Nowym Targu.
Życie prywatne Z żoną Danutą Aleksander Franta miał syna Piotra i córkę Annę; oboje zostali architektami. Jego synowa Ewa, wnuk Julian oraz wnuk Maciej również zostali architektami.
Główne dzieła
Aleksander Franta, Henryk Buszko, Jerzy Gottfried 1950–1954: gmach Okręgowej Rady Związków Zawodowych w Katowicach 1954-1955: Dom Kultury huty „Małapanew” w Ozimku 1954-1955: Dom Kultury huty „Zgoda” w Świętochłowicach 1958–1964: Teatr Ziemi Rybnickiej (obecnie Rybnickie Centrum Kultury) w Rybniku 1955–1958: dom wczasowy Transportowiec w Bielsku-Białej Mikuszowicach
Aleksander Franta, Henryk Buszko 1958–1979: osiedle Tysiąclecia w Katowicach (z Marianem Dziewońskim i Tadeuszem Szewczykiem) 1959: Sanatorium Górnik w Szczawnicy 1960: pawilon pracowni PPBO w Katowicach 1960–1963: dom wczasowy Związku Nauczycielstwa Polskiego w Ustroniu 1963: Urząd Stanu Cywilnego – Pawilon Ślubów w Chorzowie 1965–1968: Dom Zdrowia Budowlanych w Katowicach 1967–1978: Dzielnica Leczniczo-Rehabilitacyjna na Zawodziu w Ustroniu (z Tadeuszem Szewczykiem) 1967–1979: osiedle Gwiazdy w Katowicach (z Tadeuszem Szewczykiem) 1977–1989: ośrodek wypoczynkowy górnictwa miedzi (obecnie Hotel Malachit) w Świeradowie-Zdroju 1977–1991: kościół pw. Podwyższenia Krzyża św. i Matki Bożej Uzdrowienia Chorych w Katowicach (z Lidią Baron) 1979–1985: Katedra Matki Bożej Królowej Apostołów w Częstochowie 1985–1990: Kościół Matki Bożej Piekarskiej w Katowicach
Upamiętnienie 20 czerwca 2026 w dzielnicy Ustroń-Zawodzie odsłonięty został pomnik przedstawiający Aleksandra Frantę, Henryka Buszkę i Tadeusza Szewczyka. Pomnik, ufundowany przez grupę American Heart of Poland stworzyli architekci: Alicja Paszkiel, Dawid Krysztofiak, Jan Jaworski-Brach i Mateusz Aftanas.
Galeria Realizacje katowickie
Dzielnica leczniczo-rehabilitacyjna, Ustroń Zawodzie
Zobacz też architektura Katowic
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Architektów Polskich Kategoria:Laureaci Honorowej Nagrody SARP Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Pochowani w Nowym Targu Kategoria:Urodzeni w 1925 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Architektury Politechniki Śląskiej Kategoria:Zmarli w 2019 Kategoria:Architekci związani z Katowicami