Adalet Ağaoğlu właśc. Adalet Sümer (ur. 23 października 1929 w Nallıhanie, zm. 14 lipca 2020 w Stambule) – turecka powieściopisarka, poetka i dramatopisarka, siostra pisarza Cazipa Sümera i aktora Günera Sümera.
Życiorys Była drugim dzieckiem kupca tekstylnego Mustafy Sümera. W 1938 przeniosła się wraz z rodziną do Ankary. Po ukończeniu szkoły dla dziewcząt odbyła studia z zakresu literatury francuskiej na Uniwersytecie w Ankarze. Utwory poetyckie pisała już w czasie nauki w szkole średniej. W 1946 jej wiersze ukazały się na łamach magazynu Kaynak (Wiosna), pisała także recenzje sztuk teatralnych publikowanych w gazecie Ulus.
Po studiach pracowała w Radiu Ankara, w tym czasie założyła z grupą przyjaciół prywatny teatr Meydan Sahnesi, dla którego pisała utwory dramatyczne. W 1953 wyjechała do Paryża, w tym samym roku jej sztukę Bir Piyes Yazalım (napisaną wspólnie z Sevimem Uzungörenem) wystawił teatr w Ankarze. W 1954 poślubiła inżyniera Halima Ağaoğlu.
W latach 60. należała do grona najbardziej znanych dramatopisarzy tureckich. Przełom w jej życiu nastąpił w 1965, kiedy jedna z jej sztuk została zakazana przez cenzurę, a jej premierę w Teatrze Państwowym w Ankarze odwołano. W 1970 zakończyła współpracę z Radiem Ankara. W 1973 napisała pierwszą powieść Ölmeye Yatmak. Jej bohaterką jest kobieta, która udaje się do hotelu, aby skończyć ze sobą, ale po przemyśleniu sytuacji, decyduje się rozpocząć życie na nowo. Wspólnie z dwiema kolejnymi powieściami (Bir Düğün Gecesi i No) powstała trylogia Dar Zamanlar, która była najczęściej nagradzanym dziełem Adalet Ağaoğlu. Napisała łącznie osiem powieści. W 1981 Ağaoğlu stanęła przed sądem, oskarżona o zniesławienie tureckich sił zbrojnych w powieści Fikrimin İnce Gülü. Proces zakończył się po dwóch latach wyrokiem uniewinniającym.
Od 1983 mieszkała w Stambule, tam też powróciła do pisania sztuk teatralnych. W 1996 padła ofiarą wypadku drogowego i przez dwa lata była hospitalizowana. W tym czasie powstał wywiad-rzeka z pisarką, który przeprowadził Feridun Andaç (książka ukazała się w 2006). Zbiór artykułów o pisarce, opracowany przez jej męża ukazał się w 2003 p.t. Herkes Kendi Kitabının İçini Tanır (Każdy zna wnętrze swojej własnej książki). thumb|250px|Grób Adalet Ağaoğlu w Stambule W latach 1986–2005 działała w Stowarzyszeniu Praw Człowieka, ale odeszła od niego uznając, że organizacja uległa nadmiernemu upolitycznieniu. Przestała pisać w 2018, po śmierci męża. Zmarła 14 lipca 2020 i została pochowana dzień później na cmentarzu Cebeci Asri.
Twórczość Powieści 1973: Ölmeye Yatmak 1976: Fikrimin İnce Gülü 1979: Bir Düğün Gecesi 1980: Yazsonu 1984: Üç Beş Kişi 1987: Hayır... 1991: Ruh Üşümesi 1993: Romantik Bir Viyana Yazı
Dramaty 1955: Yaşamak 1964: Evcilik Oyunu 1965: Sınırlarda Aşk 1965: Çatıdaki Çatlak 1967: Tombala 1967: Çatıdaki Çatlak 1970: Sınırlarda Aşk-Kış-Barış 1973: Üç Oyun: Bir Kahramanın Ölümü, Çıkış 1976: Kendini Yazan Şarkı 1991: Çok Uzak-Fazla Yakın 1992: Duvar Öyküsü
Nagrody i wyróżnienia W 1998 pisarka została wyróżniona doktoratem h.c. Uniwersytet Anadolu. Doktorat honorowy przyznał pisarce także Ohio State University. Trzeci doktorat honorowy przyznał jej w 2018 Uniwersytet Boğaziçi.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu w Ankarze Kategoria:Doktorzy honoris causa Ohio State University Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni w Turcji Kategoria:Pisarze związani ze Stambułem Kategoria:Tureccy dramaturdzy Kategoria:Tureccy poeci Kategoria:Tureccy prozaicy XX wieku Kategoria:Urodzeni w 1929 Kategoria:Zmarli w 2020