Owalnik (Omophron) – rodzaj chrząszczy z rodziny biegaczowatych i podrodziny owalników. Obejmuje ponad 70 opisanych gatunków. Zamieszkują głównie półkulę północną, tylko w Afryce docierając na półkulę południową. Zasiedlają pobrzeża wód.
Morfologia Owady dorosłe Chrząszcze o niewielkim (u gatunków europejskich długości od 4,5 do 9 mm), w zarysie owalnym lub okrągłym, w wierzchu wypukłym ciele. Ubarwienie mają żółtawe z metalicznie zielonymi lub brązowymi znakami. Głowa jest krótka, wyraźnie poprzeczna, zaopatrzona w jedenastoczłonowe czułki. Tarczka jest niewidoczna od zewnątrz, zakryta tylnym płatem przedplecza. Na pokrywach występują rzędy dodatkowe. Przedpiersie ma bardzo szeroki wyrostek międzybiodrowy, całkowicie zasłaniający śródpiersie. Panewki bioder przedniej pary są zamknięte od strony zewnętrznej. Odnóża przedniej pary mają na goleniach ostrogę służącą kopaniu w podłożu.
Larwy Larwy są typu kampodeowego z modyfikacjami do kopania w podłożu. Prognatyczna głowa jest w widoku bocznym wyraźnie klinowata i odznacza się tylnymi bruzdami tentorialnymi przesuniętymi na tylną krawędź spodniej ściany puszki głowowej. Nasale jest silnie wykształcone, duże, trójkątnego kształtu. Sterczące ku górze czułki mają człon drugi znacznie krótszy niż u pokrewnego Cretomophron, a człon ostatni skierowany bocznie. Żuwaczki odznaczają się dużym, dwuzębnym retynakulum. Warga dolna ma dłuższy niż u Cretomophron języczek. Tułów jest silnie garbaty, o powiększonych przedtułowiu i przedpleczu. Odwłok zbudowany jest z dziesięciu segmentów i zaopatrzony w długie urogomfy. Tergity od pierwszego do piątego mają szczecinki rozmieszczone w poprzecznych szeregach. Stadia larwalne oprócz pierwszego charakteryzują się segmentami odwłoka od pierwszego do ósmego zaopatrzonymi w wyraźne, utworzone przez oszczecinione epipleuryty wyrostki boczne.
Ekologia i występowanie Owady te zasiedlają pobrzeża wód słodkich i słonych, najczęściej jezior, stawów i bajor. Larwy wykopują w piaszczystym lub gliniastym podłożu norki, w których kryją się za dnia. Nocą opuszczają je by polować na niewielkie bezkręgowce. Osobniki dorosłe dzień spędzają zagrzebane w podłożu lub schowane pod kamieniami. Kryjówki celem polowania opuszczają o zmierzchu. Uciekają z nich także w razie zalania lub wyczucia drgań podłoża.
Przedstawiciele rodzaju występują w całej Nearktyce i Palearktyce, na północ sięgając do koła podbiegunowego. W Palearktyce występuje 11 gatunków. W Europie Środkowej, w tym w Polsce występuje tylko owalnik nadwodny. W krainie etiopskiej znani są z Afryki Południowej i Madagaskaru. W krainie orientalnej sięgają Malezji i Filipin. W krainie neotropikalnej na południe docierają tylko do Gwatemali i Haiti. Brak jest owalników w Ameryce Południowej i Australii.
Taksonomia thumb|Omophron tessellatum thumb|Omophron brettinghamae thumb|Omophron interruptum thumb|Omophron nitidum thumb|Nieoznaczony okaz z Angoli Rodzaj ten wprowadzony został po raz pierwszy w 1790 roku przez Johana Christiana Fabriciusa pod nazwą Scolytus. Nazwa ta okazała się jednak być młodszym homonimem, w związku z czym za ważną uznaje się nazwę Omophron wprowadzoną w 1802 roku przez Pierre’a-André Latreille’a. W 1810 roku Latreille wyznaczył Carabus limbatus gatunkiem typowym omawianego rodzaju.
Do rodzaju tego należy ponad 70 opisanych gatunków zgrupowanych w dwóch podrodzajach: podrodzaj: Omophron s.str. Latreille, 1802 Omophron aequale A. Morawitz, 1863 Omophron affine Bänninger, 1918 Omophron africanum Rousseau, 1908 Omophron amandae Valainis, 2010 Omophron americanum Dejean, 1831 Omophron axillare Chaudoir, 1868 Omophron baenningeri Dupuis, 1912 Omophron bicolor Andrewes, 1919 Omophron brettinghamae Pascoe, 1860 Omophron capense Gory, 1833 Omophron capicola Chaudoir, 1868 Omophron chelys Andrewes, 1929 Omophron clavareauli Rousseau, 1900 Omophron dentatum LeConte, 1852 Omophron distinctum Bänninger, 1918 Omophron gemmeus Andrewes, 1921 Omophron gilae LeConte, 1852 Omophron gratum Chaudoir, 1868 Omophron grossum Casey, 1909 Omophron guttatum Chaudoir, 1868 Omophron hainanense Tian & Deuve, 2000 Omophron interruptum Chaudoir, 1868 Omophron labiatum (Fabricius, 1801) Omophron limbatum (Fabricius, 1776) – owalnik nadwodny Omophron lunatum Bänninger, 1918 Omophron luzonicum Darlington, 1967 Omophron maculosum Chaudoir, 1850 Omophron madagascarense Chaudoir, 1850 Omophron mexicanum Dupuis, 1912 Omophron mimeticum Anichtchenko & Valainis, 2023 Omophron minutum Dejean, 1831 Omophron muellerae Anichtchenko & Valainis, 2023 Omophron nepalense Valainis, 2013 Omophron nitidum LeConte, 1848 – Shiny Round Sand Beetle Omophron oberthueri Gestro, 1892 Omophron obliteratum G. Horn, 1870 Omophron oblonguisculum Chevrolat, 1835 Omophron occultum Anichtchenko & Valainis, 2023 Omophron ovale G. Horn, 1870 Omophron pallidum Anichtchenko & Valainis, 2023 Omophron parvum Tian & Deuve, 2000 Omophron piceopictum Wrase, 2002 Omophron pictum (Wiedemann, 1823) Omophron picturatum Boheman, 1860 Omophron porosum Chaudoir, 1868 Omophron pseudotestudo Tian & Deuve, 2000 Omophron riedeli Emden, 1932 Omophron robustum G. Horn, 1870 Omophron rotundatum Chaudoir, 1852 Omophron saigonense Chaudoir, 1868 Omophron schuelei Anichtchenko & Valainis, 2023 Omophron secundum Anichtchenko & Valainis, 2023 Omophron severini Dupuis, 1911 Omophron smaragdum Andrewes, 1921 Omophron solidum Casey, 1897 Omophron sphaericum Chevrolat, 1835 Omophron stictum Andrewes, 1933 Omophron striaticeps Gestro, 1888 Omophron suturale Guérin-Méneville, 1829 Omophron tessellatum Say, 1823 Omophron testudo Andrewes, 1919 Omophron virens Andrewes, 1929 Omophron vittatum (Wiedemann, 1823) Omophron yunnanense Tian & Deuve, 2000 podrodzaj: Omophron (Phrator) Semenov-Tian-Shanskii, 1922 Omophron alluaudi Dupuis, 1913 Omophron barsevskisi Valainis, 2011 Omophron depressum Klug, 1853 Omophron ethiopiense Valanis, 2016 Omophron grandidieri (Alluaud, 1899) Omophron multiguttatum Chaudoir, 1850 Omophron schoutedeni Delève, 1924 Omophron variegatum Olivier, 1811 Omophron vittulatum Fairmaire, 1894
Przypisy
Kategoria:Owalniki Kategoria:Rodzaje i podrodzaje zwierząt nazwane w 1802 roku