thumb|Skwer między budynkami, pomnik thumb|Plac Grunwaldzki, po lewej aleja i budynki, w tle Most Grunwaldzki thumb|Plac przed przebudową, po lewej Dom Naukowca i budynki, po prawej zespół zabudowy mieszkaniowej thumb|Kampus thumb|Budynek D20 thumb|Budynek D20 (widok od placu Grunwaldzkiego) thumb|Pomnik thumb|Przebudowa placu, Dom Naukowca i budynki D1, D2 Zespół budynków Politechniki Wrocławskiej D1 i D2 – zespół dwóch budynków dydaktycznych, oznaczonych odpowiednio jako D1 i D2 (lub D-1 i D-2), położonych we Wrocławiu na osiedlu Plac Grunwaldzki. Zespół tej zabudowy należy do Politechniki Wrocławskiej. Budynek D1 ma przypisany adres przy placu Grunwaldzkim 13, a budynek D2 przy placu Grunwaldzkim 9. Projekt zabudowy powstał w latach 1948–1950. Projektantami byli Tadeusz Brzoza i Zbigniew Kupiec. Budowa budynków została zrealizowana w latach 1950–1955. Obejmowała dwa wolnostojące, bliźniacze budynki między którymi wykreowano reprezentacyjne wejście od strony placu na tereny uczelni. Były to jedne z pierwszych budynków, które powstały po II wojnie światowej na obszarze placu Grunwaldzkiego. Ich stylistyka nawiązuje do obowiązującej wówczas doktryny socrealizmu, choć podkreśla się, że jest to jedynie nawiązanie powierzchowne do tego nurtu, a wręcz wskazuje się wyraźne odniesienia do polskiego klasycyzującego modernizmu z lat 30. XX wieku. Zarówno kompozycja, układ urbanistyczny, a nawet sama architektura, zbierają także współcześnie pozytywne opinie. Budynki wpisane są do gminnej ewidencji zabytków, choć postuluje się, aby objąć je ochroną w ramach rejestru zabytków.
Położenie i otoczenie Budynki dydaktyczne Politechniki Wrocławskiej oznaczone jako D1 i D2 położone są we Wrocławiu na osiedlu Plac Grunwaldzki. Budynek D1 ma przypisany adres przy placu Grunwaldzkim 13, a budynek D2 przy placu Grunwaldzkim 9. Ich współrzędne geograficzne (jako całego zespoły zabudowy) określone są jako: szerokość geograficzna – 51°6'35.72"N, długość geograficzna – 17°3'28.13"E.
Część miasta, w której leżą budynki, zaliczana jest do obszarów zabudowy śródmiejskiej, z dużym stopniem wykorzystania terenu oraz z dużą gęstością zaludnienia. Charakterystycznymi cechami takiej zabudowy jest blok urbanistyczny w postaci kwartału zabudowy, z ciągłymi pierzejami wzdłuż ulic i placów. Przedmiotowe budynki, dzięki swojemu położeniu wzdłuż placu, ich skali, układowi oraz architekturze, tworzą takie właśnie pierzeje tego odcinka placu Grunwaldzkiego. Występują w tym rejonie także licznie ważne obiekty i obszary publiczne, obiekty uczelniane oraz komercyjne.
W sąsiedztwie budynków i w szerszej okolicy znajduje się liczna zabudowa związana z wyższymi uczelniami, w tym w bezpośrednim ich sąsiedztwie pozostała zabudowa kampusu Politechniki Wrocławskiej. Po przeciwnej stronie placu zabudowa obejmuje zespół mieszkaniowy przy placu Grunwaldzkim (tzw. Sedesowce / Manhattan), natomiast w pierzei placu budynek D2 sąsiaduje z Kościołem Najświętszego Serca Jezusowego wraz zabudową towarzyszącą przy placu Grunwaldzkim 3, a budynek D1 z zabudową kampusu (budynek D-20) oraz z tzw. Domem Naukowca przy placu Grunwaldzkim 15 i następne numery nieparzyste.
Teren ten charakteryzuje się także wyjątkowo korzystnym dostępem do infrastruktury komunikacyjnej, a budynek D1 sąsiaduje z najlepszym dostępem do tej infrastruktury, a w sąsiedztwie budynków znajdują się przystanki zarówno tramwajowe, jak i autobusowe dla linii komunikacyjnych w ramach wrocławskiej komunikacji miejskiej, zarówno dziennych, jak i nocnych (w ciągu osi głównej placu Grunwaldzkiego, przystanki o nazwach: most Grunwaldzki i plac Grunwaldzki).
Historia Obszar na którym zbudowano omawiane budynki przed drugą wojną światową zagospodarowany był gęstą zabudową o charakterze śródmiejskim tworzącym dzielnicę mieszkaniową. W rejonie samych budynków zabudowa ta obejmowała kamienice (w miejscu, w którym powstał budynek D2) oraz Kościół imienia Marcina Lutra (w miejscu, w którym powstał budynek D1). Pod koniec II wojny światowej podczas oblężenia Wrocławia z 1945 r. prowadzone działania wojenne uniemożliwiły hitlerowcom korzystanie z wrocławskich lotnisk. Zdecydowano, że dla potrzeb oblężonego miasta zostanie przygotowane nowe lotnisko w centrum miasta. W tym celu wyburzono zabudowę dzielnicy mieszkaniowej na olbrzymim obszarze obecnego placu Grunwaldzkiego, a tzw. oś Grunwaldzka miała stanowić pas startowy tego lotniska. Wyburzenie objęło także wspominany wyżej kościół. W ten sposób po zakończeniu wojny pozostał tu duży teren, wolny od zabudowy, tworzący szeroki, pusty plac, rozciągający się do Mostu Grunwaldzkiego do Mostu Szczytnickiego.
Pierwsze prace projektowe dotyczące koncepcji zabudowy placu prowadzono już pod koniec lat 40. XX wieku. Dla jego południowej części w rejonie Mostu Grunwaldzkiego projekt zabudowy opracował zespół działający pod kierunkiem prof. Andrzeja Frydeckiego. Został on pozytywnie zaopiniowany przez ówczesnego ministra odbudowy, którym był Marian Spychalski. Ten właśnie projekt przewidywał budowę dwóch bliźniaczych budynków dla potrzeb politechniki z uwzględnieniem wykreowania od strony placu reprezentacyjnego wejścia na teren uczelni, z urządzeniem dziedzińca typu cour d'honneur. Ta część wymienionej koncepcji została skierowana do realizacji jako jedna z pierwszych większych inwestycji na tym obszarze.
Projekt szczegółowy zabudowy tej części placu wraz dwoma budynkami dydaktycznymi powstał w latach 1948–1950. Projektantami byli Tadeusz Brzoza i Zbigniew Kupiec. Pierwotnie zaplanowano budowę budynków na planie prostokąta, zgodnie z wymienioną wyżej koncepcją ogólną, z wewnętrznymi dziedzińcami. Nieco inna też planowana była sama architektura budynków. Zaproponowano wykonanie symetrycznych fasad z podcieniami, które miały być podparte ośmioma filarami, oraz zgodnie z doktryną socrealistyczną, dekoracje figuralne przedstawiające postacie z atrybutami techniki i nauki, ale stylizowane na antyczne. Ostatecznie koncepcje te zostały jednak zmienione i każdy z budynków został wykonany jako trójskrzydłowy, z wejściami przesłoniętymi sześcioma arkadami. Zrezygnowano także z dekoracji figuralnych. Teren pod budowę obiektów Zarząd Miejski miasta Wrocławia przekazał Politechnice Wrocławskiej w kwietniu 1950 r.
Budowa budynków została zrealizowana w latach 1950–1955, przy czym symboliczny początek budowy miał miejsce w dniu 22.07.1950 r. (uroczystość położenia kamienia węgielnego). Budynek D1 oddano do użytkowania na przełomie lat 1954/1955 ówcześnie dla potrzeb Wydziału Elektrycznego (i z tego względu ówcześnie budynek ten nazywano „Nowy Elektryczny”), a budynek D2 w 1955 r. z przeznaczeniem dla Wydziału Lotniczego. Po likwidacji tego ostatniego wydziału budynek D2 przeznaczono dla Wydziału Mechanizacji Rolnictwa, a z kolei po jego likwidacji w 1958 r., dla Wydziału Inżynierii Sanitarnej. Samą budowę określano jako sztandarową inwestycję lat 50. XX wieku nie tylko dla Politechniki Wrocławskiej, ale i całego Wrocławia. Miała stanowić pierwszy etap rozbudowy uczelni.
W tej samej pierzei po północnej stronie budynku D1 w 1956 r. zaprojektowano budynek mieszkalny, oddany do użytkowania w 1960 r., przy placu Grunwaldzkim 15 i n., tzw. Dom Naukowca. Przeciwna strona osi placu została zabudowana zespołem mieszkalno-usługowym (tzw. Sedesowce) w latach 1967–1978.
W 1964 r. ustawiono i odsłonięto na skwerze położonym pomiędzy budynkiem D1 i D2 pomnik ku czci pomordowanym profesorom lwowskim w czasie tzw. mordu profesorów lwowskich – Pomnik Pomordowanych Profesorów Lwowskich (Pomnik Pomordowanych Profesorów Lwowskich Szkół Akademickich, Pomnik Rozstrzelanych Profesorów Lwowskich).
Po wprowadzeniu w Polsce stanu wojennego w dniu 13 grudnia 1981 r. rozpoczęto na uczelni strajk okupacyjny. Zorganizowany został w budynku A1 oraz w budynku D1. W nocy z 14 na 15 grudnia 1981 r. strajk w budynku A1 został spacyfikowany przez Zmotoryzowane Odwody Milicji Obywatelskiej (ZOMO). Natomiast w budynku D1 strajk przerwano około godziny 10:00, w odpowiedzi na apel między innymi ówczesnego rektora, którym był Tadeusz Zipser, prorektora – Andrzeja Wiszniewskiego i prof. Krzysztofa Pigonia.
W 1991 r. w podcieniu budynku D1 zamontowano tablicę pamiątkową poświęconą zamordowanym w 1941 roku profesorom Politechniki Lwowskiej. Jej odsłonięcie miało miejsce dnia 4 lipca 1991 r.
W latach 2000–2010 prowadzono w budynkach różne prace remontowe i konserwacyjne. Część z tych prac zmieniła w pewnym stopniu architekturę obiektów. Przykładowo wykonano wymianę stolarki okiennej na okna PVC, przy czym część okien portfenetrowych została zmniejszona.
W XXI wieku powstały nowe obiekty w ramach kampusu uczelnianego w tym przylegające do obu budynków. Jest to budynek przy ulicy Zygmunta Janiszewskiego 8 przyległy do budynku D1 (budynek D-20 Wydział Elektryczny) zbudowany w 2007 r. (2006 r.) oraz budynek przy placu Grunwaldzkim 11a przylegający do obu budynków i zamykający dziedziniec pomiędzy oboma budynkami (ze skwerem profesora Kazimierza Idaszewskiego) – zamykający tzw. oś Profesorów (aleję Profesorów). Ten drugi z budynków to nowa biblioteka zbudowana w latach 2010–2013 na podstawie projektu firmy Heinle, Wischer und Partner (budynek D-21: Bibliotech – Strefa Otwartej Nauki z laboratoriami cyfrowymi, digitalizacji i komputeryzacji, systemów informacyjnych oraz nauczania elektronicznego).
Zabudowa i zagospodarowanie terenu Zespół budynków Politechniki Wrocławskiej D1 i D2 obejmuje dwa bliźniaczo podobne budynki przeznaczone dla potrzeb dydaktyki, oddalone od siebie na około 40 m, położone wzdłuż osi Grunwaldzkiej. W przestrzeni tej utworzono otwarty początkowo z dwóch stron, a współcześnie z jednej strony, dziedziniec ze skwerem, pas zieleni od strony głównej alei, jaką tworzy oś placu Grunwaldzkiego, oraz obiekty komunikacji i pomocnicze od strony kampusu uczelnianego. Pole powierzchni zabudowy budynku D1 wynosi 3.167 m², a w przypadku budynku D2 jest to 2.772 m² oraz dla położonych przy nim budynków pomocniczych jest to odpowiednio 63 m² i 62 m². Oprócz wymienionych budynków pomocniczych znajdują się tu inne obiekty użytkowe i tymczasowe. Natomiast przy budynku D1 urządzono parking.
Oba budynki stoją od siebie rozdzielone przestrzenią tworzącą półotwarty dziedziniec, który oprócz funkcji komunikacyjnej zawiera w sobie także uporządkowaną zieleń tworząca skwer profesora Kazimierza Idaszewskiego. Tu ustawiony jest Pomnik Pomordowanych Profesorów Lwowskich. Od strony placu Grunwaldzkiego pozostaje on otwarty tworząc reprezentacyjne wejście w obręb kampusu uczelnianego. Natomiast po stronie przeciwnej został on domknięty nowym budynkiem przylegającym do budynków D1 i D2, ale z zapewnieniem możliwości komunikacji z aleją Profesorów biegnącą w głąb kampusu dzięki prześwitowi pod budynkiem w poziomie terenu.
Pas zieleni od strony placu urządzono w postaci wyniesionego ponad teren na około 1 m, szerokiego trawnika z nasadzeniem roślinności niskiej. Od terenu przyległego oddzielony jest murem oporowym z ciosów kamiennych. Dalej w osi placu wybudowano szeroki chodnik, za którym znajduje się pas zieleni z podwójnym szpalerem drzew. Rosnące tu drzewa to klony.
Główne wejścia do budynków zaprojektowano i wykonano od strony wymienionego wyżej dziedzińca. Na poziomie terenu urządzono dojazdy i dojścia, z miejscami parkingowymi. Z poziomu terenu do wejść prowadzą schody. W późniejszym czasie wykonano także urządzenia umożliwiające wejście do budynków na wózkach inwalidzkich. Wejścia dodatkowe położone na poziomie terenu znajdują się w tylnych częściach budynku od podwórza każdego z budynków.
Architektura oraz aspekty budowlane Wprowadzenie do architektury