Wielolufowy karabin maszynowy WLKM 12,7 mm – polski czterolufowy wielkokalibrowy karabin maszynowy, będący bronią napędową systemu Gatlinga, skonstruowany w Tarnowie i produkowany przez Zakłady Mechaniczne „Tarnów”. Jest zasilany amunicją 12,7 × 99 mm NATO (.50 BMG) podawaną w taśmie rozsypnej M9. Zastosowanie bloku czterech wirujących luf umożliwia osiągnięcie szybkostrzelności teoretycznej 3600 strz./min. Broń może być stosowana jako uzbrojenie lotnicze, pojazdów lądowych i jednostek pływających oraz na stałych i przenośnych stanowiskach ogniowych; jest przeznaczona do zwalczania celów naziemnych i powietrznych.
Historia Prace nad polskim napędowym wielolufowym karabinem maszynowym kalibru 12,7 mm rozpoczęto w Ośrodku Badawczo-Rozwojowym Sprzętu Mechanicznego w Tarnowie. Założenia taktyczno-techniczne nowej broni opracowano w 2005, a w marcu 2007 rozpoczęto prace projektowe. Na przełomie 2007 i 2008 powstało stanowisko badawcze, natomiast pierwszy model planowano wykonać w 2009.
Jednym z pierwotnie zakładanych zastosowań konstrukcji było uzbrojenie zdalnie sterowanego stanowiska śmigłowca W-3PL Głuszec. Projektowany karabin miał wykorzystywać amunicję 12,7 × 99 mm NATO, posiadać cztery lufy i osiągać szybkostrzelność co najmniej 3600 strz./min. Według późniejszych informacji koncepcja zastosowania wielolufowej broni tego kalibru była związana z potrzebą uzyskania większej szybkostrzelności niż zapewniał pojedynczy wielkokalibrowy karabin maszynowy stosowany w stanowisku śmigłowcowym.
W kolejnych latach WLKM rozwijano również jako uzbrojenie systemów lądowych, morskich i przeznaczonych do zwalczania bezzałogowych statków powietrznych. Podczas MSPO w 2021 Zakłady Mechaniczne „Tarnów” zaprezentowały wyposażony w WLKM, opracowany w ramach realizowanego w latach 2018–2021 projektu systemu zwalczania miniaturowych bezzałogowych statków powietrznych. Moduł współpracował z głowicą optoelektroniczną, a w systemie przewidywano również wykorzystanie stacji radiolokacyjnej do wykrywania celów.
Pod koniec 2021 na Centralnym Poligonie Sił Powietrznych w Ustce przeprowadzono testy systemu zwalczania bezzałogowych statków powietrznych opracowanego przez Zakłady Mechaniczne „Tarnów” i Wojskową Akademię Techniczną. Zdalnie sterowana jednostka ogniowa z WLKM była podczas prób integrowana z głowicą optoelektroniczną i stacją radiolokacyjną, a badania obejmowały wykrywanie, śledzenie i zwalczanie BSP klas mini i mikro.
Konstrukcja WLKM jest bronią napędową systemu Gatlinga. Karabin składa się z czterech luf i zamków, zespołu rotora, zespołu komory zamkowej, układu zasilania amunicją, amortyzatora oraz układu napędowego i sterowania. Zespół czterech luf jest obracany przez silnik elektryczny prądu stałego. W konfiguracji prezentowanej przez producenta w 2016 układ napędowy był zasilany napięciem 27 V i pobierał w sposób ciągły prąd 400 A. Napęd elektryczny służy również do przeładowania broni i podawania amunicji.
Obrót zespołu luf synchronizuje cykl pracy poszczególnych luf – podczas obrotu każda z nich kolejno przechodzi fazy załadowania naboju, oddania strzału i usunięcia łuski. Rozdzielenie kolejnych strzałów pomiędzy cztery lufy ogranicza ich nagrzewanie i umożliwia uzyskanie dużej szybkostrzelności.
Elektroniczny układ sterujący umożliwiał regulację szybkostrzelności w zakresie 2500–3600 strz./min oraz programowanie długości serii; maksymalna dopuszczalna seria wynosiła 200 strzałów. W morskiej konfiguracji prezentowanej w 2014 manipulator umożliwiał wybór serii od 50 do 200 strzałów albo prowadzenie ognia ciągłego do wyczerpania amunicji.
Amunicja 12,7 × 99 mm NATO jest podawana w taśmie rozsypnej M9. Konstrukcję przystosowano do strzelania różnymi typami amunicji 12,7 × 99 mm NATO, w tym nabojami podkalibrowymi i wielozadaniowymi.
Według danych prezentowanych przez producenta w 2016 żywotność broni przekraczała 10 tys. strzałów, a żywotność luf wynosiła 2,5 tys. strzałów.
W aktualnej konfiguracji producent podaje masę karabinu wynoszącą 50 kg, długość całkowitą 1300 mm i długość luf 900 mm. Publikowane wartości zasięgu różnią się zależnie od źródła: katalog producenta z 2020 podaje zasięg 2000 m, natomiast w publikacji z 2026 podano skuteczny zasięg do 2200 m. W opublikowanej w 2016 analizie możliwości zastosowania WLKM podawano bardziej szczegółowe wartości zależne od rodzaju celu: do 1500 m przy zwalczaniu lekko opancerzonej techniki bojowej i celów powietrznych oraz do 2000 m przy zwalczaniu siły żywej.
Zastosowanie WLKM zaprojektowano jako broń przeznaczoną do instalowania na różnych platformach uzbrojenia. Producent przewiduje jego stosowanie jako uzbrojenia statków powietrznych, pojazdów lądowych i jednostek pływających, a także na stałych i przenośnych stanowiskach ogniowych. Karabin jest przeznaczony do zwalczania celów naziemnych i powietrznych o zróżnicowanej odporności.
Zastosowania lotnicze Pierwotnym założeniem przy opracowywaniu WLKM było stworzenie krajowego następcy czterolufowego karabinu JakB-12,7 używanego w śmigłowcach Mi-24 i dostosowanie nowej broni do standardowej amunicji NATO 12,7 × 99 mm. W analizach zastosowania konstrukcji przewidywano wykorzystanie jej zarówno w ruchomych stanowiskach podkadłubowych, jak i w podwieszanych zasobnikach strzeleckich oraz innych stanowiskach uzbrojenia statków powietrznych.
WLKM może być zabudowany w ruchomej wieżyczce, jako nieruchome uzbrojenie zamocowane do kadłuba, w zasobniku podwieszanym pod pylonem albo na stanowisku w kabinie ładunkowej śmigłowca.
Zakłady Mechaniczne „Tarnów” opracowały wariant lotniczego zasobnika strzeleckiego LZS-12,7WLKM przeznaczony do podwieszania na typowych belkach nośnych samolotów i śmigłowców, wykorzystujących mocowania standardu NATO lub wcześniejszego standardu Układu Warszawskiego, m.in. BD3-55M. Zasobnik może być uzbrojony w WLKM kalibru 12,7 mm zasilany amunicją 12,7 × 99 mm NATO i jest przeznaczony do zwalczania celów naziemnych i powietrznych.
Drugim przewidywanym sposobem integracji było zdalnie sterowane podkadłubowe stanowisko ZSW-12,7. Stanowisko tego typu z karabinem WKM-B zostało wdrożone na śmigłowcach W-3PL Głuszec, natomiast producent przewidywał WLKM jako opcjonalne uzbrojenie ZSW-12,7.
WLKM znalazł się również w przedstawionej podczas MSPO 2019 przez polski przemysł propozycji modernizacji śmigłowców Mi-24. Zakłady Mechaniczne „Tarnów” proponowały zastąpienie używanego w nich radzieckiego czterolufowego karabinu JakB-12,7 polskim WLKM zasilanym amunicją 12,7 × 99 mm NATO. W przedstawianym pakiecie modernizacyjnym przewidywano również możliwość stosowania podwieszanych zasobników z WLKM. Była to propozycja modernizacyjna, a nie konfiguracja wdrożona do seryjnej eksploatacji.
Systemy lądowe i zwalczanie BSP Duża szybkostrzelność WLKM spowodowała rozwój konstrukcji jako kinetycznego efektora systemów przeznaczonych do zwalczania bezzałogowych statków powietrznych. W realizowanym w latach 2018–2021 projekcie systemu zwalczania miniaturowych BSP broń została zintegrowana ze zdalnie sterowaną jednostką ogniową, głowicą optoelektroniczną i systemem radiolokacyjnym i zaprezentowana jako system zwalczania dronów (BSL). Podczas badań na poligonie w Ustce system wykorzystywano do wykrywania, śledzenia i zwalczania BSP klas mini i mikro.
thumb|System zwalczania BSP Zakładów Mechanicznych „Tarnów” z WLKM 12,7 mm na pojeździe Legwan podczas MSPO 2026
Podczas MSPO 2023 zaprezentowano samobieżny wariant systemu antydronowego Zakładów Mechanicznych „Tarnów” na pojeździe Waran 4×4. Jego efektorem był WLKM 12,7 mm, a system wyposażono także w układ optoelektroniczny służący do wykrywania i śledzenia celów. Waran stanowił demonstrację jednej z możliwych konfiguracji nośnika systemu.
W systemie prezentowanym na Waranie przewidziano różne stopnie automatyzacji pracy – od ręcznego naprowadzania jednostki ogniowej, przez wskazywanie i śledzenie celu na podstawie informacji z radaru, po automatyczne przechwycenie celu, przy pozostawieniu operatorowi decyzji o otwarciu ognia.
Podczas MSPO 2026 WLKM prezentowano również w zdalnie sterowanym stanowisku uzbrojenia umieszczonym na niewielkiej platformie gąsienicowej. W tym samym czasie Zakłady Mechaniczne „Tarnów” i zawarły porozumienie dotyczące współpracy przy bezzałogowych pojazdach lądowych integrowanych ze zdalnie sterowanymi systemami uzbrojenia tarnowskiego producenta.
System SAN WLKM został wybrany jako jeden z kinetycznych środków zwalczania celów w systemie przeciwlotniczym i przeciwbezzałogowym SAN. 30 stycznia 2026 Agencja Uzbrojenia zawarła z konsorcjum Polskiej Grupy Zbrojeniowej i Kongsberg Defence & Aerospace umowę na dostawę 18 modułów bateryjnych systemu. Pojedynczy moduł ma składać się z trzech plutonów ogniowych oraz plutonu wsparcia.
WLKM przewidziano dla dwóch z trzech plutonów ogniowych każdej baterii. Łącznie w ramach programu SAN przewidziano 36 WLKM. W lutym 2026 Polska Grupa Zbrojeniowa informowała, że karabin został wdrożony do produkcji seryjnej i przeszedł cykl badań zakładowych, natomiast konfigurację jednostki ogniowej dla systemu SAN przygotowywano do rozszerzonych badań zakładowych poprzedzających badania wojskowe i kwalifikacyjne. Agencja Uzbrojenia informowała, że podczas negocjacji wykonawca deklarował dla WLKM VIII poziom gotowości technologicznej. Dostawy WLKM w ramach programu zaplanowano na lata 2026–2027.
19 lutego 2026 podczas testów w Zielonce po raz pierwszy publicznie zaprezentowano fragment bojowego użycia systemu SAN. Jednym z jego elementów był system WLKM z efektorem kalibru 12,7 mm osadzony na podwoziu Legwan Long.
Podczas MSPO 2026 na pojeździe Legwan zaprezentowano system kinetycznego zwalczania BSP Zakładów Mechanicznych „Tarnów”, w którym WLKM współpracował z głowicą optoelektroniczną, radarem i stanowiskiem dowodzenia. Układ umożliwia wykrywanie, identyfikowanie i śledzenie celu oraz wspomaganie operatora przy wyborze momentu otwarcia ognia.
Zastosowania morskie WLKM przewidziano również do uzbrojenia jednostek pływających. Morską odmianę karabinu zaprezentowano podczas targów w Gdańsku w 2014. Broń, która wcześniej przeszła wstępne próby zakładowe, zamontowano na podstawie słupkowej stosowanej na okrętach dla jednolufowego WKM-B. Stanowisko wyposażono w manipulator pozwalający programować długość serii oraz celownik kolimatorowy.
W tej konfiguracji WLKM przewidywano m.in. do zwalczania małych szybkich jednostek nawodnych i min oraz nisko lecących celów powietrznych, w tym BSP. Producent wskazywał również możliwość wykorzystania dużej szybkostrzelności broni jako środka ostatniej linii obrony przeciw zbliżającym się pociskom rakietowym.
Dane techniczne amunicja: 12,7 × 99 mm NATO (.50 BMG) liczba luf: 4 zasilanie amunicją: taśma rozsypna M9 długość: 1300 mm długość lufy: 900 mm masa karabinu: 50 kg prędkość początkowa pocisku: co najmniej 800 m/s, zależnie od zastosowanego typu amunicji szybkostrzelność teoretyczna: 3600 strz./min regulowana szybkostrzelność: 2500–3600 strz./min w konfiguracji opisywanej w 2016 długość programowanej serii: do 200 strzałów; w konfiguracji morskiej z 2014 serie 50–200 strzałów lub ogień ciągły zasięg przeciw lekko opancerzonym celom i celom powietrznym: do 1500 m według analizy z 2016 zasięg przeciw sile żywej: do 2000 m według analizy z 2016 zasięg: 2000 m według katalogu producenta z 2020 zasięg skuteczny: do 2200 m według danych opublikowanych w 2026 zasilanie elektryczne: 27 V/400 A w konfiguracji opisywanej w 2016
Przypisy
Kategoria:Wielkokalibrowe karabiny maszynowe Kategoria:Polskie karabiny maszynowe