thumb|240px|Zabytkowy kościół z 1754 thumb|240px|Nowy kościół z 1989 Łukawiec – wieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie lubaczowskim, w gminie Wielkie Oczy, na Płaskowyżu Tarnogrodzkim. Ma status sołectwa.

Wieś prawa wołoskiego, położona była w drugiej połowie XV wieku w województwie bełskimGrzegorz Jawor, Osady prawa wołoskiego i ich mieszkańcy na Rusi Czerwonej w późnym średniowieczu, Lublin 2000, s. 212, 222.. Na przełomie XVI i XVII wieku Łukawice położone były w województwie bełskimAtlas historyczny Rzeczypospolitej Polskiej wydany z zasiłkiem Akademii Umiejętności w Krakowie, [T. 1] , Epoka przełomu z wieku XVI-ego na XVII-sty. Dział II-gi. "Ziemie Ruskie" Rzeczypospolitej , Dział opracowany przez Aleksandra Jabłonowskiego [...], k. 2.. Wieś klucza łukawieckiego biskupów przemyskichMaciej Dalecki: Akta dóbr biskupów przemyskich obrządku łacińskiego 1652–1883. Inwentarz archiwalny zespołu, w: Rocznik Historyczno-Archiwalny. T. XI, Przemyśl 1996, s. 102..

W II Rzeczypospolitej wieś w powiecie lubaczowskim województwa lwowskiego. W latach 1942–1946 nacjonaliści ukraińscy z OUN-UPA zamordowali tutaj 12 Polaków.

W latach 1954–1968 wieś należała i była siedzibą władz gromady Łukawiec, po jej zniesieniu w gromadzie Dąbków. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa przemyskiego.

Łukawiec istnieje od połowy XVI w.

Położenie Łukawiec położony jest w południowo-wschodniej Polsce. Powierzchnia administracyjna Łukawca, wraz z kilkoma przysiółkami, wynosi 35,80 km². Łukawiec jest największą miejscowością w gminie. Miejscowość cechuje zwarta zabudowa o charakterze łańcuchowym.

Części wsi +Integralne części wsi Łukawiec SIMC Nazwa Rodzaj0613180 Czopy część wsi0613211 Tarnawskie przysiółek0613197 Wola część wsi0613205 Zagrobla część wsi

Historia w dniach 20-22 kwietnia 1944 roku zgrupowanie polskich i radzieckich partyzantów walczących pod dowództwem Mikołaja Kunickiego ps. "Mucha" i płk. Prokopiuka stoczyło tu walkę z hitlerowcami. Podczas przerywania okrążenia zginęło wielu partyzantów. Pomnik ku ich czci odsłonięto w 1967 roku.

W 1944 roku poległo tu w "walkach o utrwalanie władzy ludowej" zginęło tu trzech żołnierzy Wojska Polskiego. Pochowano ich na miejscowym starym cmentarzu. Na cmentarzu komunalnym pochowany jest Stanisław Starzewski, kapral MO, który poległ w 1945 rokuRada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa ”Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945", Sport i Turystyka 1988, , str. 599.

Związani z Łukawcem Z Łukawcem związana jest postać Bolesława Müllera – założyciela i kierownika tutejszej szkoły, który w sierpniu 1939 roku został zmobilizowany jako oficer rezerwy pułku podhalańskiego i walczył w Kampanii Wrześniowej. Następnie został aresztowany i trafił do obozu jenieckiego w Starobielsku gdzie podzielił los polskich oficerów zamordowanych na Wschodzie. Ostatnia wiadomość od niego pochodziła z 1940 roku. Zginął w Charkowie. Na budynku szkoły w Łukawcu mieści się tablica upamiętniająca jego zasługiStrona szkoły, historia.

W 1944 r. organizatorem samoobrony wsi Łukawiec przed napadami UPA był ks. Józef Waląg, kapłan archidiecezji lwowskiej, kapelan AK i WiN, działacz społeczny, więzień polityczny. Po wojnie pełnił posługę w Pruszczu Gdańskim.

Z Łukawca pochodzi arcybiskup Mieczysław Mokrzycki, osobisty sekretarz papieży Jana Pawła II i Benedykta XVI, od 2007 r. metropolita lwowski.

Zespół Szkół Publicznych w Łukawcu Szkoła Podstawowa im. Bohaterów Września 1939 r. W 1969 roku tutejszej szkole podstawowej nadano imię „Bohaterów września 1939 roku”. Na pamiątkowej tablicy czytamy:

Gimnazjum nr 2 im. Jana Pawła II W październiku 2000 roku gimnazjum nadano imię Jana Pawła II i sztandar, poświęcony przez bp. Mariusza Leszczyńskiego. W izbie patrona znajduje się wciąż wiele pamiątek po papieżu Polaku, jak piuska, czy pióro. Na ścianie na korytarzu wisi obraz świętego z napisanym przez papieża błogosławieństwem i inne przypominające o patronie rzeczy.

Zabytki Łukawiec leży na Szlaku Architektury Drewnianej (trasa VI). Dawna cerkiew greckokatolicka pw. św. Dymitra Męczennika, wzniesiona w 1701 r. Przebudowana w 1923 r. (m.in. wzniesiono nowy babiniec z przedsionkiem, a do sanktuarium dobudowano zakrystię). Od 1947 r. nieużytkowana. W latach 60. XX w. zmieniona na magazyn. W 1987 r. uszkodzona w wyniku pożaru. Remont z odtworzeniem pierwotnego wyglądu części zachodniej przeprowadzono w latach 1990–1994. Obiekt należy do grupy tradycyjnych kościołów drewnianych Kościoła Wschodniego. Jej układ przestrzenny – plan trójdzielny i jednokopułowa bryła wyraźnie nawiązuje do najstarszych cerkwi drewnianych z XVI–XVII wieku. Dawny kościół rzymskokatolicki pw. Objawienia Pańskiego (Trzech Króli), zbudowany w 1754 r. Według tradycji kościół został zakupiony i przeniesiony z Narola. Kościół wielokrotnie odnawiano. W trakcie remontu w latach 1948–1950 zmieniono formę wieżyczki na sygnaturkę. Przy okazji remontu w latach 1974–1975 rozbudowano przedsionek. Ostatni remont przeprowadzono w roku 2007Strona kosciolydrewniane.pl. Kościół jest typowym przykładem skromnej budowli drewnianej, której forma kontynuuje w XVIII w., wykształcone jeszcze w średniowieczu rozwiązania. W latach 1965–1990 w zabytkowym kościele w Łukawcu znajdował się słynący łaskami obraz Matki Bożej Tartakowskiej z miejscowości Tartaków koło Sokala. Obecnie znajduje się on w nowym kościele parafialnym w Łukawcu, a jego kopia została poświęcona, koronowana i umieszczona w Tartakowie. Oryginał znajdujący się w Łukawcu, nazywany jest obrazem Matki Bożej Łukawieckiej. Dzwonnica zawieszona między dwoma starymi dębami (obok kościoła).

Religia Większość mieszkańców stanowią katolicy. Parafia Łukawiec została wydzielona z parafii lubaczowskiej 1 lipca 1754 r.

Sanktuarium Matki Boskiej Łukawieckiej Kościół pw. NMP Królowej Polski, będący jednocześnie sanktuarium Matki Bożej Łukawieckiej został wybudowany w latach 1980–1989. Jest kościołem parafialnym Parafii Objawienia Pańskiego w Łukawcu. W kościele znajduje się cudowny obraz Matki Bożej Łukawieckiej (dawniej Tartakowskiej), a przy nim wota. W wotach znajduje się także złoty różaniec Jana Pawła II, który został tam umieszczony w 2013 roku. Dzięki staraniom Mieczysława Mokrzyckiego, w 2013 roku przy sanktuarium powstała kaplica Jana Pawła II.

Przegląd Pieśni Maryjnej Coroczny festiwal, organizowany zazwyczaj na początku maja. Rokrocznie odbywa się pod hasłem: "Z pieśnią na ustach do serca Matki". Rozpoczyna się mszą świętą w kościele parafialnym, i kończy apelem jasnogórskim. Przegląd nie ma charakteru konkursowego. Początkowo organizowany na placu szkolnym, od 2015 roku przegląd odbywa się w kościele. W 2020 roku nie został zorganizowany ze względu na epidemię koronawirusa.

Kultura Gminna Biblioteka Publiczna w Wielkich Oczach – Filia w Łukawcu Centrum Kształcenia Wiejski Dom Kultury w Łukawcu

Przyroda Pomnik przyrody – dąb szypułkowy, wysokość: 24 m, obwód pnia: 480 cm na wysokości 1,5 m Rezerwat "Moczary" na terenie Leśnictwa Łukawiec, utworzony 19 kwietnia 2005 r. Jego powierzchnia to 12,25 ha. Rośliny chronione na terenie rezerwatu to m.in.: czosnek siatkowaty, śnieżyczka przebiśnieg, groszek wschodniokarpacki, podkolan zielonawy, litera jajowata, kruszczyk siny, storczyk Fucha, widłak wroniec. Do roślin rzadkich, które występują w rezerwacie zalicza się m.in. turzyca zgrzebłowata, trybula lśniąca i złoć pochwolistna.

Sport Ludowy Klub Sportowy "UNIA" Łukawiec

Przypisy Raport o stanie gminy Wielkie Oczy w 2023. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2023 s. 7 Strona gminy, sołectwa

GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()

Linki zewnętrzne

Mapa katastralna wsi Łukawiec z 1854 Zespół Szkół Publicznych w Łukawcu

Strona sobieski.lubaczow.com.pl

Kategoria:Łukawiec (powiat lubaczowski) Kategoria:Wsie biskupów przemyskich Kategoria:Wsie duchowne I Rzeczypospolitej (województwo bełskie) Kategoria:Wsie prawa wołoskiego I Rzeczypospolitej (województwo bełskie) Kategoria:Wsie w powiecie lubaczowskim