Ludmyła Petriwna Kozłowska (, ur. 17 marca 1985 w Sewastopolu) – ukraińska działaczka obywatelska i obrończyni praw człowieka, założycielka oraz prezes Fundacji Otwarty Dialog.

Jej działalność obejmuje obronę więźniów politycznych i osób prześladowanych w państwach postsowieckich, pomoc dla Ukrainy, monitorowanie praworządności w Polsce i Mołdawii, przeciwdziałanie politycznemu wykorzystywaniu systemu Interpolu oraz działalność dotyczącą wykluczenia finansowego i represji transnarodowych.

Młodość i wykształcenie Urodziła się w Sewastopolu, na Krymie. W wieku 13 lat otworzyła tam bibliotekę ukraińską i organizowała wieczory literackie. W obronie biblioteki organizowała protesty przed siedzibą Floty Czarnomorskiej.

W 2004 r., w wieku 19 lat, wzięła udział w pomarańczowej rewolucji w Ukrainie. Działała również w ukraińskich organizacjach studenckich i obywatelskich, w tym w Fundacji Inicjatyw Regionalnych oraz młodzieżowym ruchu Pora. W latach 2005–2006 uczestniczyła w kampanii na rzecz wycofania rosyjskiej Floty Czarnomorskiej z Sewastopola.

Studiowała na wydziale finansów Politechniki Narodowej w Sewastopolu, gdzie była członkiem ruchu młodzieżowego „Fundacja Inicjatyw Lokalnych” oraz założyła studenckie koło naukowe. Studiowała także finanse na Bangor University, funkcjonującym wówczas w ramach University of Wales.

W wieku 22 lat została stypendystką Europejskiego Kolegium Polskich i Ukraińskich Uniwersytetów, projektu współfinansowanego przez Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej i Katolicki Uniwersytet Lubelski, i przeniosła się do Lublina. Podjęła tam studia doktoranckie w dziedzinie historii.

Działalność publiczna W 2008 r., razem z grupą aktywistów z Kazachstanu, Uzbekistanu i Kirgistanu zorganizowała konferencję na temat praw człowieka w Azji Centralnej.

W 2009 r., w oparciu o doświadczenia i kontakty wyniesione z okresu pomarańczowej rewolucji, założyła Fundację Otwarty Dialog, mającą na celu obronę praw człowieka, demokracji i rządów prawa na obszarze postsowieckim. Funkcję prezesa organizacji pełni od czerwca 2010 r.

Obserwacja wyborów i prawa człowieka Od 2009 r. organizowała międzynarodowe misje obserwacji wyborów i przestrzegania praw człowieka w Ukrainie, Gruzji, Mołdawii, Rosji i Kazachstanie. Jej działalność koncentrowała się m.in. na dokumentowaniu przypadków więźniów politycznych, ograniczania wolności zgromadzeń i wykorzystywania postępowań karnych do zwalczania opozycji i organizacji społecznych.

W pracy dotyczącej Kazachstanu kierowana przez nią Fundacja publikowała wykazy więźniów politycznych i osób objętych postępowaniami uznawanymi przez organizację za motywowane politycznie. W raporcie Nations in Transit 2020 organizacja Freedom House powołała się na przygotowaną przez Fundację listę 57 takich postępowań, obejmującą co najmniej 21 więźniów politycznych przebywających w zakładach karnych lub aresztach śledczych w listopadzie 2019 r..

Ukraina Podczas Euromajdanu Kozłowska i Fundacja Otwarty Dialog prowadziły działania obserwacyjne oraz udzielały pomocy protestującym. Po rozpoczęciu rosyjskiej agresji przeciwko Ukrainie w 2014 r. Fundacja otworzyła w Warszawie centrum „Ukraiński Świat”, które udzielało uchodźcom pomocy rzeczowej, psychologicznej i prawnej oraz pomagało w uzyskiwaniu wiz i ochrony międzynarodowej. W 2015 r. centrum obsługiwało około 100 osób dziennie.

Kozłowska angażowała się także w kampanie na rzecz uwolnienia ukraińskich obywateli więzionych w Rosji i na okupowanym Krymie, określanych jako „zakładnicy Kremla”. Po rozpoczęciu przez Rosję pełnoskalowej inwazji w lutym 2022 r. kierowała zbiórkami i działaniami Fundacji związanymi z dostarczaniem Ukrainie pomocy humanitarnej i sprzętu ochronnego. Według biogramu przygotowanego na potrzeby wysłuchania Komisji Praw Człowieka im. Toma Lantosa do kwietnia 2024 r. wartość pomocy przekazanej przez Fundację wyniosła 9,59 mln euro.

Praworządność w Polsce

Od 2017 r. Kozłowska i kierowana przez nią Fundacja zajmowały się zmianami dotyczącymi sądownictwa i prokuratury w Polsce, postępowaniami dyscyplinarnymi wobec sędziów i prokuratorów oraz przypadkami osób uznawanych przez organizację za ofiary politycznie motywowanych postępowań. Fundacja przedstawiała swoje materiały instytucjom Unii Europejskiej, Organizacji Narodów Zjednoczonych i OBWE.

Fundacja była jedną z organizacji społeczeństwa obywatelskiego, które przekazały informacje specjalnemu sprawozdawcy ONZ do spraw niezależności sędziów i prawników podczas przygotowywania raportu z 2019 r. dotyczącego wolności wypowiedzi, zrzeszania się i zgromadzeń sędziów i prokuratorów. W 2020 r. Fundacja przekazała Komisji Europejskiej, wspólnie ze stowarzyszeniami sędziowskimi Themis i Iustitia, materiał do unijnej analizy krajowych systemów wymiaru sprawiedliwości.

INTERPOL i sankcje indywidualne Kozłowska angażowała się w działania na rzecz ograniczenia wykorzystywania czerwonych not Interpolu przez państwa autorytarne do ścigania przeciwników politycznych, uchodźców i obrońców praw człowieka. Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy stwierdziło w raporcie z 2017 r., że przypadki podejrzeń o polityczne nadużywanie systemu Interpolu były dokumentowane m.in. przez Fundację Otwarty Dialog, której przedstawiciele składali zeznania podczas wysłuchań komisji w 2015 i 2016 r..

Działała również na rzecz wprowadzania indywidualnych sankcji przeciwko osobom odpowiedzialnym za naruszenia praw człowieka i korupcję, wzorowanych na amerykańskiej ustawie Magnickiego, oraz sankcji wobec Rosji i podmiotów wspierających rosyjską agresję przeciwko Ukrainie.

Wykluczenie finansowe i koalicja Building True Change Kozłowska jest inicjatorką i liderką koalicji Building True Change, używającej skrótu BTC Coalition. Koalicja jest kierowana przez Fundację Otwarty Dialog i zrzesza obrońców praw człowieka, działaczy politycznych oraz przedstawicieli sektora technologii finansowych. Jej działalność dotyczy przeciwdziałania nadużywaniu przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu do prowadzenia represji transnarodowych, ochrony dostępu organizacji społecznych i dysydentów do usług finansowych oraz wykorzystania Bitcoina i stablecoinów w działalności humanitarnej.

Kozłowska przedstawiała zamykanie rachunków bankowych, blokowanie dostępu do usług finansowych i pozyskiwanie danych finansowych przez państwa autorytarne jako formę „transnarodowych represji finansowych”. W czerwcu 2025 r. zeznawała na ten temat przed Komisją Praw Człowieka im. Toma Lantosa Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych. Jej zeznanie dotyczyło m.in. wykorzystywania przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy, cyberbezpieczeństwie i międzynarodowej pomocy prawnej do uzyskiwania danych, zamrażania aktywów oraz ograniczania finansowania organizacji demokratycznych i pomocy humanitarnej.

W lipcu 2026 r. Zgromadzenie Parlamentarne OBWE przyjęło rezolucję dotyczącą transnarodowych represji finansowych i wykorzystywania do nich Interpolu, systemów przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz przepisów o cyberbezpieczeństwie. W rezolucji wskazano m.in. na orzeczenie belgijskiego sądu dotyczące żądań władz Kazachstanu w sprawie danych o działalności, finansach i podróżach Kozłowskiej oraz Fundacji Otwarty Dialog na terytorium Unii Europejskiej i Stanów Zjednoczonych.

Wydalenie z Polski i zakaz wjazdu W sierpniu 2018 r. polskie władze wpisały Kozłowską do krajowego wykazu cudzoziemców, których pobyt w Polsce jest niepożądany, oraz do Systemu Informacyjnego Schengen, uznając ją za zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa. Została zatrzymana na lotnisku w Brukseli i deportowana do Ukrainy. Podstawą do wydania krajowego i europejskiego zakazu wjazdu była tajna opinia szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Jej mąż, Bartosz Kramek, nazwał wydalenie Kozłowskiej „działaniem odwetowym za swoją działalność publiczną”. W sprawie interweniował Rzecznik Praw Obywatelskich, a Helsińska Fundacja Praw Człowieka określiła działania Polski jako nielegalne oraz zaskarżyła polskie przepisy do Komisji Europejskiej.

21 sierpnia 2018 r. opublikowany został apel domagający się powrotu Kozłowskiej do Polski, zainicjowany przez Lecha Wałęsę i podpisany przez ponad 34 tys. osób, w tym Seweryna Blumsztajna, Krzysztofa Króla, Elżbietę Bieńkowską, Różę Thun, Michała Boniego i Tomasza Lisa. Sygnatariusze listu wyrazili również oburzenie z powodu „skandalicznego stosowania umowy Schengen przez władze w Polsce”.

Jak ustalili dziennikarze Onetu i Dziennika Gazety Prawnej, teczka ABW na Kozłowską opierała się na ogólnikowych doniesieniach internetowych i raporcie parlamentu Mołdawii. Pięć kolejnych krajów europejskich nie zastosowało polskiego zakazu w Systemie Informacyjnym Schengen i wpuściło ją na swoje terytorium. We wrześniu 2018 r. wystąpiła w Bundestagu w Berlinie i w Parlamencie Europejskim w Brukseli, w październiku w Radzie Europy w Strasburgu i razem z Marcinem Matczakiem w Izbie Gmin w Londynie, gdzie spotkała się też m.in. z Edwardem Lucasem i Anne Applebaum, a w listopadzie w ONZ w Genewie.

Wpuszczenie Kozłowskiej do Niemiec skrytykował w rozmowie z prezydentem Frankiem-Walterem Steinmeierem prezydent Andrzej Duda, a wydanie jej wizy wjazdowej przez Belgię skrytykowało w komunikacie polskie MSZ, określając decyzję jako „godzącą w bezpieczeństwo strefy Schengen”. Zezwolenie na wjazd do Wielkiej Brytanii skrytykował publicznie wiceminister spraw zagranicznych Bartosz Cichocki, atakując na Twitterze brytyjskie MSZ, ambasadora Wielkiej Brytanii w Polsce Jonathana Knotta i brytyjskiego wiceministra spraw zagranicznych ds. europejskich Alana Duncana, którym zarzucił „brak wiary w nasz kontrwywiad”.

W czerwcu 2019 r. otrzymała zezwolenie na pobyt w Belgii, co, na podstawie art. 25 konwencji wykonawczej do układu z Schengen, doprowadziło do wykreślenia jej nazwiska z systemu SIS. Pozostała jednak wpisana do polskiego wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium Polski jest niepożądany.

W trzech kolejnych wyrokach, w kwietniu i wrześniu 2019 r. oraz styczniu 2021 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję o nieprzedłużeniu pobytu w Polsce i wydaleniu Kozłowskiej, uznając dokumenty, na podstawie których została wydalona, za „bardzo ogólnikowe”, „niewystarczające do podjęcia decyzji o odmowie”, a ich wnioski za „nieracjonalne”. W czwartym wyroku, 5 grudnia 2022 r., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił niekorzystny dla aktywistki wyrok oraz decyzję wojewody mazowieckiego w jej sprawie. NSA stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy, zarówno tajny, jak i jawny, nie pozwalał na uznanie, że Kozłowska stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa. W wyniku wyroku Kozłowska uzyskała możliwość ponownego ubiegania się o prawo pobytu w Polsce.

W październiku 2022 r. Rada Europy przyjęła rezolucję, w której wezwała do zaprzestania nadużywania Systemu Informacyjnego Schengen przez nieuzasadnione wpisywanie do niego osób m.in. z powodów politycznych oraz do stworzenia skutecznych środków prawnych dla osób wpisanych do SIS. Raport, na podstawie którego powstała rezolucja, omawiał przypadek Kozłowskiej jako przykład możliwego politycznego wykorzystania systemu.

W czerwcu 2024 r. szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców potwierdził, że dane Kozłowskiej nie figurują już ani w krajowym wykazie cudzoziemców, których pobyt jest niepożądany, ani w SIS z polskiego wpisu. Urząd uwzględnił stanowisko ABW z kwietnia 2024 r., zgodnie z którym Agencja nie posiadała informacji wskazujących, że pobyt Kozłowskiej stanowiłby zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego. Informację o wykreśleniu podano publicznie 4 lipca 2024 r..

Działania władz innych państw