mały mały Ciemnobiałka krótkotrzonowa (Melanoleuca brevipes (Bull.) Pat.) – gatunek grzybów należący do rodziny Melanoleucaceae.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Melamoleuca, Melanoleucaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten opisał w 1791 r. Jean Baptiste François Pierre Bulliard, nadając mu nazwę Agaricus brevipes. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1935 r. Narcisse Théophile Patouillard, przenosząc go do rodzaju Melanoleuca. Pozostałe synonimy naukowe: Gymnopus brevipes (Bull.) Gray 1821 Gyrophila brevipes (Bull.) Quél. 1886 Gyrophila grammopodia var. brevipes (Bull.) Quél. 1888 Tricholoma brevipes (Bull.) P. Kumm. 1871 Tricholoma melaleucum subvar. brevipes (Bull.) L. Maire 1916. W 1979 r. Władysław Wojewoda nadał polską nazwę gąsowniczka krótkotrzonowa, w 2003 r. zmienił ją na ciemnobiałka krótkotrzonowa.
Morfologia Kapelusz Średnica 2–8 cm, szeroko wypukły lub płaski, czasem z płytkim centralnym guzkiem. Powierzchnia gładka, sucha, początkowo ciemnoszara do prawie czarnej, potem staje się szara i ostatecznie blaknie do matowo brązowawej lub bledszej. Blaszki Przyrośnięte do trzonu, zwykle z ząbkiem, dość gęste, białe. Trzon Wysokość 1–3 cm, grubość do 1 cm, solidny; początkowo maczugowaty, potem z lekko spuchniętą podstawą, czasami skręcony. Powierzchnia sucha, biaława. Miąższ W kapeluszu biały, w trzonie brązowawy, bez wyraźnego zapachu i smaku. Wysyp zarodników Biały. Cechy mikroskopowe Zarodniki 6,5–9,5 × 5–6,5 µm, mniej lub bardziej eliptyczne, pokryte amyloidalnymi brodawkami. Pleurocystydy brak lub rzadkie (jeśli występują, są podobne do cheilocystyd). Cheilocystydy liczne, różnorodnie ukształtowane, o wymiarach do 60 × 9 µm, często z inkrustowanymi wierzchołkami, z 1–2 przegrodami lub bez przegród. Gatunki podobne Od wielu podobnych gatunków ciemnobiałek odróżnia się krótkim trzonem, a mikroskopowo grzybkowatymi cystydami.
Występowanie i siedlisko Stanowiska tego gatunku podano w Europie, Ameryce Północnej i Południowej, Azji i na Nowej Zelandii. W Polsce W. Wojewoda w 2003 r. przytoczył wiele stanowisk z uwagą, że nie jest rzadki i nie jest zagrożony. W późniejszych latach podano następne stanowiska.
Naziemny grzyb saprotroficzny. Rośnie wśród traw na łąkach, pastwiskach, nieużytkach, przydrożach i wzdłuż ścieżek, w parkach, ogrodach, przy domach.
Jest grzybem jadalnym.
Przypisy
Kategoria:Grzyby jadalne Kategoria:Melanoleucaceae Kategoria:Mykobiota Polski