Wanda Michalska z domu Zapolska-DownarPiotr Grajnert, Wanda Michalska (Biogram) w: Słownik Pracowników Książki Polskiej, suplement IV, Warszawa 2016, s. 159–160. ISBN: 978-83-64203-74-9 (ur. w 1886 w Warszawie, zm. w 1953 w WarszawieUSC Warszawa Śródmieście Akt Zgonu: 3434/I/53.) – polska introligatorka, właścicielka „Introligatorni Artystycznej” w Warszawie, członkini cechu introligatorów.
Biogram Wywodziła się z księgarskiej rodziny Arctów – jej babka, Helena Arct była siostrą księgarza i wydawcy, Stanisława Arcta. Zamężna z księgarzem Janem Michalskim, współwłaścicielem Księgarni Wydawniczej Trzaska, Evert i Michalski, z którym miała syna Czesława.
Od 1927 właścicielka „Introligatorni Artystycznej”https://www.facebook.com/TrzaskaEvertMichalski/posts/pfbid02kPHiySUbCktRhzNBJDdpgXg3Np3r3zig8zUuiHurdzMonwEHpGUkJkyBFJgJ3S3Sl Wandy MichalskiejRejestr Handlowy Sądu Okręgowego w Warszawie nr. RHA XXII/479. z siedzibą w Warszawie przy ul. Miodowej 8, a następnie Miodowej 5 i ul. Wspólnej 50. Introligatornia Artystyczna działała do wybuchu II wojny światowej, w szczytowym okresie zatrudniając do 60 osóbArchiwum BPW 341/3 k. 3: Odpis potwierdzenia zgłoszenia Introligatorni Artystycznej; MD nr neg. 0404.. Kierownicze stanowiska zajmowali bracia Bogdan i Janusz KałężniPrzegląd Literacki, Miesięcznik Informacyjny. 1930, R.1, nr. 5-6, s. 6., siostrzeńcy Jana Michalskiego. Zakład realizował liczne zlecenia Wydawnictwa Trzaski, Everta i Michalskiego, rozwijał dział opraw artystycznych, przyjmował zlecenia opraw dla nakładów obcych oraz zlecenia indywidualne. W 1937 otrzymał Grand Prix na Wielkiej Wystawie Światowej w ParyżuSprawozdanie o pracach Jury na Wielkiej Wystawie Powszechnej w Paryżu, Warszawa 1939. za oprawę wydawniczą „Polska, jej dzieje i kultura” oraz złote medale za oprawę artystyczną.
Dorobkiem introligatorni są oprawy skórzane i płócienne, wykorzystujące linie introligatorskie; ornament komponowany w ten sposób nie był stosowany do tej pory w nakładowym introligatorstwie dwudziestolecia międzywojennego. Introligatornia Artystyczna słynęła z doskonałych materiałów i staranności wykonania.
We wrześniu 1939 Wanda Michalska przedostała się na Węgry. Wróciła do Warszawy w sierpniu 1940Wojskowy Sad Rejonowy w Warszawie, Akta spr. 839/47 k. 33 (IPN BU 1000/232).. Zakład prowadziła przez cały okres okupacji. Podczas Powstania Warszawskiego w Introligatorni mieścił się Szpital PolowyT. Baczyński, Batalion Armii Krajowej „Zaremba” – „Piorun” w Powstaniu Warszawskim, Warszawa 1994, s. 78., którego administratorką była Wanda Michalska. Używała pseudonimów „Ciocia”, „Generał”. Po kapitulacji Warszawy Wanda Michalska została umieszczona w szpitalu jeńców AK w Zeithain, oddziale stalagu IV-B Mühlberg, nr. Jeńca 299777Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego T.4 – Jeńcy wojenni – żołnierze Powstania Warszawskiego, Warszawa 1997, s. 561.. W sierpniu 1945 wróciła do Warszawy, i ponownie otworzyła introligatornię, początkowo wspólnie z introligatorem Władysławem Zjawińskim. Po wojnie Wanda Michalska uczestniczyła w organizowaniu cechu Introligatorskiego.
Od czerwca 1946Akt Oskarżenia Wandy Michalskiej w: Wojskowy Sad Rejonowy w Warszawie, Akta spr. 839/47 k. 43, 44 (IPN BU 1000/232). zakład Wandy Michalskiej był punktem kontaktowym i miejscem przekazywania prasy niepodległościowej. Wanda Michalska jako łączniczka tajnej organizacji „SNN” Stronnictwo Niezawisłości Narodowej została aresztowana 14 stycznia 1947, a następnie osądzona i skazana na 3 lata więzieniaWyrok z dn. 10/06/1947 w: Wojskowy Sad Rejonowy w Warszawie, Akta spr. 839/47 k. 57 – 59 (IPN BU 1000/232). z darowaniem kary na mocy amnestii. Została zwolniona 10 czerwca 1947.
W PRL introligatornia istniała do roku 1950, kiedy to została wcielona do Robotniczej Spółdzielni WydawniczejE. Pokorzyńska, Z dziejów introligatorstwa warszawskiego XIX i I połowy XX wieku, Katowice 2009, s. 217..
Wanda Michalska zmarła w 1953. Pochowana na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie w grobowcu rodzinnym Trzeciaków kw: 13-5-15Informacja Zarządu Cmentarza Powązkowskie Informacja go w Warszawie, pochówek nr. 658/53..
Odznaczenia W 1952 Wanda Michalska otrzymała dyplom uznania za działalność cechową.
Przypisy
Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Kobiety – powstańcy warszawscy Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli niemieckiej (powstanie warszawskie) Kategoria:Introligatorzy Kategoria:Urodzeni w 1886 Kategoria:Zmarli w 1953