Harudowie (, , ) – lud pochodzenia germańskiego z odłamu północnomorskiegoJerzy Strzelczyk, Słowianie i Germanie w Niemczech środkowych we wczesnym średniowieczu, 1976, str. 61 (, Ingaevones), zamieszkujący Półwysep Jutlandzki i sąsiadujący z CymbramiZdzisław Piszczek, Mała encyklopedia kultury antycznej: A-Z, 1966, str. 353..
Po raz pierwszy wspomniani byli przez Juliusza Cezara w 58 roku p.n.e., w jego dziele Komentarze do wojny galijskiejJulius Caesar, Commentaries on the Gallic War, I.51ff.. W sojuszu ze Swebami pod wodzą Ariowista Harudowie reprezentowani byli przez 24 000 wojowników i taką siłą przekroczyli Ren. Brali udział w inwazji na Galię, a Ariowist zażądał dla nich jednej trzeciej GaliiCommentaries on the Gallic War, I.31.
thumb|240px|Półwysep Cymbryjski i Harudowie (Carudes) na mapie Magna Germania Nicolausa Germanusa. Fragment zakupionej przez Kanclerza Jana Zamoyskiego Cosmografii sprzed 1467. Harudowie wspominani są w autobiografii pierwszego cesarza rzymskiego Oktawiana Augusta pt. Czyny boskiego AugustaRes Gestae Divi Augusti, 5.26, gdy opisuje on rejs swojej floty w 5 roku n.e. z ujścia Renu do kraju Cymbrów. Oktawian August miał wówczas ogłosić ludy germańskie zamieszkujące Półwysep Cymbryjski, w tym Cymbrów i Harudów, swoimi przyjaciółmi i przyjacielami Rzymu. Stosowny fragment w tłumaczeniu Jerzego StrzelczykaJerzy Strzelczyk, Odkrywanie Europy, Poznań 2000, str. 119 brzmi:
"Moja flota popłynęła od ujścia Renu przez Ocean w kierunku na wschód aż do granic Cymbrów, dokąd przedtem nie dotarł żaden Rzymianin ani na lądzie, ani na morzu. Cymbrowie, Harudowie, Semnonowie i inne ludy germańskie wysłały poselstwa, prosząc o przyjaźń moją i narodu rzymskiego".
W Geografii Klaudiusza Ptolemeusza (ok. 90–168 n.e.) Harudowie wymieniani są jako plemię żyjące po wschodniej stronie Półwyspu CymbryjskiegoPtolemy, Geography, księga II, c. 10. (na terenach obecnej Danii).
W późniejszych źródłach na terenach zajmowanych przez Harudów notowani są Jutowie oraz Anglowie. Szwedzki filolog Adolf Noreen (1854-1925) uważał, że Hardsyssel, dawna nazwa Zachodniej Jutlandii, pochodzi od nazwy plemienia Harudów (co może wskazywać na jego migrację ze wschodu na zachód półwyspu) i że niektórzy członkowie tego plemienia wyemigrowali z Jutlandii do Norwegii przed 500 rokiem n.e., by osiedlić się - jako plemię Hǫrðar - na terenach wokół Hardanger i Bergen, w gminie Hordaland. W literaturze pojawiają się przypuszczenia, że pozostali w Jutlandii Harudowie mogli zostać wchłonięci przez plemiona Jutów i Anglów, w szczególności wskazując, że opisana przez Saxo Gramatyka w Gesta Danorum śmierć Amletha, pretendującego do rządów w Jutlandii, w sporze z legendarnym królem duńskim Wiglekiem, jest śladem kampanii Anglów przeciwko HarudomGudmund Schütte, Our Forefathers: The Gothonic Nations: A Manual of the Ethnography of the Gothic, German, Dutch, Anglo-Saxon, Frisian and Scandinavian Peoples, 2013, T. 2, str. 318.
Inna z hipotez głosi, że plemię Hǫrðar osiadłe w Norwegii jest tożsame z plemieniem Arochi, które wspomniane jest przez Jordanesa w GeticeJosef Svennung, Jordanes und Scandia: Kritisch-exegetische Studien, 1967, str. 109. O ile praca Jordanesa sięga do VI wieku n.e., to może odnosić się do czasów wcześniejszych. Wedle tej hipotezy nazwa plemienia została przez Jordanesa przekręcona ("th" zostało zapisane jako "ch" i pominięto początkowe "h"). Porównanie prac Jordanesa i Ptolemeusza (którego prace Jordanes znał) prowadzi badaczy do pytań o kierunek migracji plemion germańskich (w tym Harudów). Opierając się na Jordanesie - migracja taka nastąpiła z północy Skandynawii na południe kontynentu europejskiego przez Półwysep Jutlandzki. Wedle tej hipotezy Harudowie odnotowani przez Ptolomeusza w Jutlandii znacznie wcześniej przybyli tam z północy, z bardziej antycznego HordalandJan de Vries, Altnordische Etymologisches Worterbuch, 1957, str. 281.
XVII-wieczny niemiecki historyk i kartograf Gabriel Bucelin opisując okolice szwajcarskiego Jeziora Konstanckiego (dziś: Badeńskiego) wymienił (pośród antycznych miast leżących na zachodnim brzegu tego jeziora) również HarudopolisGabriel Bucelin, Lacus Potamici olim Moesii et Aeronii nec non confinium sub nomine Constantiae sacrae et profanae descriptio, 1668. Analizując granice Słowiańszczyzny i komentując prace Jordanesa (który wskazywał jezioro względnie błoto Musianus jako jeden z punktów granicznych Słowiańszczyzny) Wilhelm Bogusławski odniósł się do tekstu Bucelina wskazując, że jezioro Musianus to w istocie Jezioro Konstanckie, a owo Harudopolis było pozostałością po wzmiankowanych przez Cezara Harudach. Bogusławski objaśniał etymologię nazwy tego miasta jako Harudów-miastoWilhelm Józef Bogusławski, Dzieje Słowiańszczyzny północno-zachodniej do połowy XIII w, Poznań 1887, T. I str. 23. Z pracy Johanna Friedricha Spetha wiadomo zaś, że Harudopolis to pierwotna nazwa grodu, który przeistoczył się z czasem w miasto KonstancjaJohann Friedrich Speth, Constanz’s Ursprung, Badisches Sagen-Buch I, S. 17–19. Byłby to ślad udziału Harudów w inwazji plemion germańskich na Galię.
Przypisy
Kategoria:Goci Kategoria:Germanie Kategoria:Starożytne ludy