thumb|Tablica informacyjna ścieżki historyczno-krajobrazowej przy kościele p.w. św. Wojciecha w Rojowie upamiętniąca płk. Franciszka Frezera Franciszek Ludwik August Frezer (ur. 27 sierpnia 1798 w Poznaniu, zm. 10 stycznia 1845 w Rojowie) – polski oficer, pułkownik powstania listopadowego odznaczony Orderem Virtuti Militari, deputowany na sejm prowincjonalny Wielkiego Księstwa Poznańskiego.
Życiorys Franciszek Frezer urodził się jako syn chorążego Macieja Frezera i Krystyny ze SkoroszewskichAkt chrztu 95/1795 parafii św. Marii Magdaleny w Poznaniu. Na chrzcie otrzymał imiona Franciszka Ludwika Augusta. Chrzestnymi byli pochodzenia szlacheckiego Paschalis Radoliński i Agnieszka Skorkowska. BaSIA - Baza Systemu Indeksacji Archiwalnej (famula.pl) Archiwum Archidiecezjalne w Poznaniu, PM 229/4. Był wychowankiem Korpusu Kadetów w Kaliszu. Franciszek Frezer pobierał naukę w latach 1808–1812.
Od 1 lipca 1812 r. wszedł do służby cywilnej (Biura Dyrekcji Skarbu dep. Bydgoskiego) jako kancelista i przebywał w niej do 5 marca 1815 rokuRobert Bielecki „Słownik Biograficzny Oficerów Powstania Listopadowego”, NDAP, AGAD, Wydawnictwo Neriton, Warszawa 1998. s. 46..
Kariera wojskowa
11 marca 1815 roku wstąpił do wojska 1. pułku strzelców konnych jako chorąży. 15 maja 1816 roku otrzymał awans na podporucznika, a 15 maja 1825 roku na porucznika I pułku strzelców pieszych i adiutanta pułkowego wojska Królestwa PolskiegoOficerowie Królestwa Polskiego 1815-1830 poz. 348 . Od 17 czerwca 1829 roku pełnił funkcję adiutanta polowego brygady generała hrabiego Piotra Szembeka. 24 maja 1830 roku otrzymał znak honorowy za 15 lat nieskazitelnej służby oficerskiejRobert Bielecki „Słownik Biograficzny Oficerów Powstania Listopadowego”, NDAP, AGAD, Wydawnictwo Neriton, Warszawa 1998. S. 46..
Powstanie listopadowe
Po dwóch miesiącach powstania listopadowego, 6 lutego 1831 roku został mianowany na stopień kapitana. Od tego dnia pełnił obowiązki szefa sztabu 4 dywizji piechoty. Odznaczył się w bitwie pod Dobrem.W marcu 1831 r. przybył do Zamościa mianowany przez Naczelnego Wodza dowódcą Gwardii Ruchomej. Gen Dwernicki odkomenderował kpt Franciszka Frezera do organizacji Straży Bezpieczeństwa. W kwietniu 1831 r. odszedł z korpusem gen Dwernickiego na Wołyń. Od 4 czerwca 1831 roku został adiutantem polowym gen. Macieja Rybińskiego – dowódcy 1. dyw. piech. 27 lipca 1831 roku awansowany został do stopnia majora 12. pułku piechoty liniowejRobert Bielecki „Słownik Biograficzny Oficerów Powstania Listopadowego”, NDAP, AGAD, Wydawnictwo Neriton, Warszawa 1998. s. 46. Zachowały się dwa meldunki majora Frezera z końcowego etapu powstania listopadowego z sierpnia 1831roku. Pełnił wtedy funkcję komendanta posterunku w ŻakowiePamiętniki Ludwika Sczanieckiego pułkownika wojsk polskich z rękopisów wydał Stanisław Sczaniecki (e-Book Google), Poznań 1863 s.249, 250, 251..
Franciszek Frezer jako major 12 pułku piechoty liniowej za zasługi wojenne 2 września 1831 roku otrzymał złoty (nr 2397), a 25 września 1831 roku kawalerski krzyż Orderu Virtuti Militari (3385)Virtuti Militari wybor źrodeł t.II 1815—1831, Wstęp i opracowanie Bogusław Pelak, Koszalin 2001 . Po zdobyciu Warszawy przez Rosjan we wrześniu 1831 roku mianowany został do stopnia podpułkownika. Dnia 30 września otrzymał żądaną dymisję. Komisja rządowa wojny, sygnatura 478, Lista imienna generałów, oficerów wyższych i niższych, tudzież urzędników wojskowych Armii Polskiej, będących w czynnej służbie na dniu 29 listopada 1830 roku, którzy wykonali na [nowo] przysięgę wierności Najjaśniejszemu Cesarzowi i Królowi i dopełnili przepisanych formalności, .
5 października 1831 roku przeszedł z oddziałem 20-tysięcznej armii granicę z Prusami w okolicach Jastrzębia. Internowany wraz z armią, władzami powstańczymi z ostatnim prezesem Rządu Narodowego Bonawenturą Niemojowskim oraz członkami sejmu i licznymi politykami w zabudowaniach klasztoru franciszkanów w BrodnicyRobert Bielecki „Słownik Biograficzny Oficerów Powstania Listopadowego”, NDAP, AGAD, Wydawnictwo Neriton, Warszawa 1998, s. 46..
Pierwsze małżeństwo
Franciszek Frezer wrócił do Poznania, gdzie 27 sierpnia 1832 roku w parafii św. Marii Magdaleny w Poznaniu zawarł związek małżeński z 43-letnią Katarzyną Elżbietą Szczukową (poprzednio zamężną Pniewską)Informacja z internetowej bazy http://poznan-project.psnc.pl/ Projekt Poznań (Projekt Indeksacji Małżeństw z Wielkopolski z lat 1800–1899) Parafia katolicka Poznań – Św.Maria Magdalena [Posen-St.Magdalene], wpis 48 / 1832 (oryginalny akt w Archiwum Archidiecezjalnym w Poznaniu).. Niedługo cieszył się szczęściem małżeńskim, albowiem jego małżonka umarła w Poznaniu przy ulicy Butelskiej (Woźnej) już 22 maja 1834 roku pozostawiając ruchomy majątek. Frezerowie nie doczekali się dzieckaTeki Dworzaczka 42690 (Poznań – Sw. Maria Magdalena – Fara) 1834.22/5. + G. Katarzyna Jezierska 1-o v. Szczukowa 2-o v. Frezer l. 46, ż. Franc. F. phtisi. .
Drugie małżeństwo
Po śmierci żony przeniósł się do Kierzna i stał się dzierżawcą tamtejszego majątku dzięki protekcji gen.Szembeka. 9 listopada 1837 roku jako posesor wsi Kierzno zawarł związek małżeński z Justyną Psarską – dziedziczką Rojowa; świadkami na ślubie był gen. Szembek oraz nieznani z imienia Wężyk i PsarskiPaweł Wł. Fabisz, Kronika parafialna baranowska, Wrocław 1853, s. 58 jako źródło ks. Fabisz podał Księgę ślubów Baranowa.Teki Dworzaczka 55812 (Baranów) 1837.9/11. W-y Franc. Frezer pułk. w. p. pos. wsi Kierzna, wd. l. 28 x Wa Justyna Psarska panna, dz-ka Rojewa, l. 23 -- Gen. Szembek, Wężyk i Psarski..
Z tego związku urodziły się dwie córki: Aleksandra urodzona 28 października 1841 rokuTeki Dworzaczka, 57891 (Ostrzeszów) 1841.28/10. * (Rojow), ch. 17/11. Aleksandra Stefania Franciszka, c. Franc. Frezera i Justyny Psarskiej, dz-ca R. pułkownika -- Emilja P. dz-c Doruchowa, Mikołaj P. dz-c dóbr, Henryka v. Borowska landratowa (+ 6/4.99.). oraz Józefa urodzona 5 kwietnia 1843 rokuTeki Dworzaczka, 57892 (Ostrzeszów) 1843.4/5. * (Rojów), ch. 7/5. Józefa Marjanna Justyna, c. poprz. Frezerów [Franciszka Frezera i Justyny Psarskiej] pułk., dz-ców R. M. Perliński „Wspomnienia o mieście Ostrzeszowie, bliższej jego i dalszej okolicy” (Ostrzeszów, 1920 r.).s.35
Działalność polityczna 18 kwietnia 1843 roku Franciszek Frezer został drugim deputowanym na sejm prowincjonalny Wielkiego Księstwa Poznańskiego z powiatu ostrzeszowskiego jako „posiedziciel”Dawniej posiadacz za Słownik Języka Polskiego. z Rojowa. Funkcję pierwszego deputowanego pełnił wówczas Feliks Wężyk właściciel z Baranowa. Funkcję deputowanego pełnił Frezer do swojej śmierciOgłoszenie Rejencji Poznańskiej z 24.05.1846 (w) Amtsblatt der Königlichen Regierung zu Posen. 1843.04.18 Nro.16. s.146.
Śmierć i pochówek
Franciszek Frezer zmarł na tyfus 10 stycznia 1845 roku w wieku 46 latTeki Dworzaczka 57930 (Ostrzeszów) 1845.10/1. (Rojów) Franciszek Frezer l. 46, dz-c R. pułk. w. p. s. Mac. i Krystyny Skoraszewskiej. Tyfus. Donosi ż. Justyna. , a jego żona Justyna 26 czerwca 1856 rokuTeki Dworzaczka 57941 (Ostrzeszów) 1856.26/6. + (Rojów) G. Justyna Frezer l. 32, wdowa dz-ka Rojowa, c. dziedzica.. Oboje zostali pochowani w podziemiach rojowskiego kościoła, najpierw drewnianego, a potem w 1883 roku, murowanego, którego fundatorem wraz z mężem Bolesławem Wężykiem była ich córka Aleksandra.
Upamiętnienie Franciszek Frezer został upamiętniony na tablicy informacyjnej ścieżki historyczno-krajobrazowej przy kościele pw. św. Wojciecha w Rojowie.
Przypisy
Bibliografia Robert Bielecki „Słownik Biograficzny Oficerów Powstania Listopadowego”, NDAP, AGAD, Wydawnictwo Neriton, Warszawa 1998. Jerzy Krzyważnia „Franciszek Frezer (1798-1845)”, Ostrzeszowska Kultura (nr 25) ISSN 2543-649X, s. 14–15.
Kategoria:Deputowani na sejm prowincjonalny Wielkiego Księstwa Poznańskiego 1843 Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti Militari (powstanie listopadowe) Kategoria:Ludzie urodzeni w Poznaniu Kategoria:Oficerowie powstania listopadowego Kategoria:Urodzeni w 1798 Kategoria:Zmarli w 1845