mały mały Macrolepiota fuliginosa (Barla) Bon – gatunek grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Macrolepiota, Agaricaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten opisał w 1888 r. Jean Baptiste Barla, nadając mu nazwę Lepiota procera. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w roku 1977 Marcel Bon, przenosząc go do rodzaju Macrolepiota. Ma 8 synonimów, m.in. są to: Lepiota rhodosperma P.D. Orton 1984 Macrolepiota procera var. fuliginosa (Barla) Bellù & Lanzoni 1987 Macrolepiota rhodosperma (P.D. Orton) Migl. 1995.
Morfologia Kapelusz Średnica 4–10 (15), kształt płaski z garbkiem. Powierzchnia brązowa z bordowymi łuskami rozchodzące się w kształcie gwiazdy na białawym podłożu, środek czarnobrązowy. W starszych okazach łuski zanikają, poczynając od brzegu. Trzon Wysokość 5–25 (35) cm, średnica 1–6 (8) mm, walcowaty, włóknisty, twardy. Powierzchnia początkowo pokryta drobno brązowym wzorkiem na jasnym tle, później ciemnobrązowa do czerwonobrązowej, podstawa jaśniejsza, bulwiasto pogrubiona. Pierścień na górnej stronie białawy, na dolnej brązowy, z podwójną krawędzią, ruchomy. Jest niecałkowicie podzielony na dwie części, ponieważ składa się z pozostałości częściowej i całkowitej osłony (velum generale, velum partiale). Blaszki Gęste, wolne, miękkie, białawe do kremowych, u dojrzałych okazów często różowe lub z różowymi plamami lub odcieniami. Miąższ Biały, w smaku łagodny, lekko kwaśny, zapachu brak lub lekko owocowy. Cechy mikroskopowe Zarodniki jasnoróżowe 10–17 × 8–11 µm, eliptyczne do owalnych, grubościenne, z porami rostkowymi, szkliste. Podstawki 33–47 × 12–15 µm, maczugowate. Cheilocystydy 25–50 × 8–20 µm, maczugowate. Strzępki w skórce kapelusza o średnicy do 2 µm, bez sprzążek lub z rzadko występującymi. Gatunki podobne Makroskopowo jest wiele podobnych gatunków czubajek (Macrolepiota), dlatego należy zwrócić szczególną uwagę na wszystkie cechy makroskopowe.
Występowanie i siedlisko Macrolepiota fuliginosa znany jest głównie w Europie, poza nią podano tylko pojedyncze stanowiska w Japonii i na schodnim wybrzeżu Ameryki Północnej. Brak go w opracowanej przez W. Wojewodę w 2003 r. liście wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, ale podano jego stanowiska w Polsce w latach późniejszych (jako Macrolepiota rhodosperma var. fuliginosa). Aktualne stanowiska podaje także internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną.
Naziemny grzyb saprotroficzny. Występuje w lasach, parkach, łąkach, ogrodach, na wrzosowiskach, obrzeżach lasów od wczesnego lata do późnej jesieni.
Znaczenie Grzyb jadalny. Do spożycia nadaje się zarówno kapelusz, jak trzon. W krajach południowej Europy należy uważać, by nie pomylić go z silnie trującym Chlorophyllum molybdites.
Przypisy
Kategoria:Grzyby jadalne Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Pieczarkowate