Solidaritet Norge-Polen (Solidarność Norwesko-Polska) była największą organizacją wspierającą NSZZ „Solidarność” zagranicą. Organizacja działała na terenie Norwegii w latach osiemdziesiątych. Solidaritet Norge-Polen (SNP) została utworzona w kwietniu 1981 roku i istniała do października 1990 roku, do czasu utworzenia nowego demokratycznego ustroju politycznego w Polsce.
Inaczej niż w wielu innych krajach europejskich, nie było w Norwegii oddzielnego biura informacyjnego NSZZ „Solidarność”. Solidaritet Norge-Polen (Solidarność Norwesko-Polska) pełniła również tę rolę. Na początku swojej działalności SNP miała znacznie więcej norweskich niż polskich członków. Później to się zmieniło. Od połowy lat osiemdziesiątych było w kierownictwie SNP tyle samo Polaków co Norwegów. Większość tych Polaków działała wcześniej w NSZZ „Solidarność” w Polsce. Wielu z nich to działacze „Solidarności”, którzy zostali internowani lub uwięzieni na początku stanu wojennego.
Zaczęło się od strajku w Gdańsku Chociaż organizacja Solidarność Norwesko-Polska (SNP) została założona dopiero w kwietniu 1981 roku, pierwsze akcje poparcia dla polskiej „Solidarności” miały miejsce już w sierpniu 1980 roku, podczas robotniczych strajków w Gdańsku, Szczecinie i Jastrzębiu-Zdroju. Grupa liderów kilku związków zawodowych w regionie Oslo z późniejszym przewodniczącym SNP Ketilem Heyerdahlem na czele, wsiadła do samochodu i pojechała do Polski, żeby na miejscu okazać swoją solidarność ze strajkującymi robotnikami. Jechali całą noc. Kiedy dojechali do Gdańska, wpuszczono ich do Stoczni, gdzie spotkali się z Lechem Wałęsą oraz z innymi członkami komitetu strajkowego. Było to podczas negocjacji między strajkującymi robotnikami i rządem. Następnego dnia zostało podpisane Porozumienie Gdańskie. Po jego podpisaniu norwescy związkowcy spotkali się po raz drugi z Wałęsą, który im powiedział, czego jego nowy niezależny ruch związkowy najbardziej potrzebujeJan Strękowski – Bohaterowie Europy, Norwegia – Polsce 1976 – 1989, S. 46–47..
Po powrocie do Norwegii rozpoczęli akcję, którą nazwali „Daj godzinę pracy dla Polski” („Gi en timelønn til Polen”). Skontaktowali się ze związkami zawodowymi w całej Norwegii. Akcja cieszyła się dużym powodzeniem i wkrótce okazało się, że jest potrzeba powołania prawdziwej organizacji. Dlatego 4 kwietnia 1981 roku założono organizację Solidaritet Norge-Polen (Solidarność Norwesko-Polska). W zarządzie nowej organizacji byli przedstawicieli zarówno związków zawodowych, jak i nowoutworzonych oddziałów lokalnych.
Na samym początku Solidaritet Norge-Polen mogła korzystać z pomieszczeń Związku Tramwajarzy w dzielnicy Majorstuen w Oslo, którego przewodniczącym był Ketil Heyerdahl. Później organizacja przeprowadziła się do Storgata 39 w centrum Oslo, a stamtąd w późniejszych latach do innych biur w norweskiej stolicy.
Maszyny drukarskie Podczas legalnej działalności NSZZ „Solidarność” w 1980 i 1981 roku, SNP zwracał na siebie dużą uwagę zarówno w Norwegii, jak i w Polsce, wysyłając wielką ilość maszyn drukarskich do NSZZ „Solidarność” w Polsce. Odpowiedzialny za tę działalność był Andrzej Jachowicz. On sam naprawiał wiele z tych maszyn w jednej z piwnic w centrum Oslo, zanim zostały wysyłane do Polski, najczęściej polskimi statkami. Rozwój technologiczny pomagał wtedy SNP, dlatego że w tym czasie wiele przedsiębiorstw, zakładów i instytucji przechodziło z technologii maszyn offsetowych do kopiarek. W związku z tym organizacji SNP udawało się kupować tanio używane maszyny offsetowe. Czasami organizacja dostawała je za darmo. Ten sprzęt drukarski był rozdzielany pomiędzy różne oddziały NSZZ „Solidarność” w całej Polsce. Zajmowała się tym specjalna komisja powołana przez Komisję Krajową „Solidarności”, którą kierował ówczesny przewodniczący NSZZ „Solidarność” w Łodzi Andrzej SłowikJan Strękowski – Bohaterowie Europy, Norwegia – Polsce 1976 – 1989, S. 56..
Pieniądze dla „Solidarności” Po wprowadzeniu stanu wojennego w Polsce 13 grudnia 1981 roku, było znacznie bardziej skutecznie i mniej ryzykownie przemycać pieniądze dla podziemnej „Solidarności” zamiast przemycać sprzęt drukarski. Przemycano również miniaturowe wydania książek, które były zabronione w Polsce. SNP nie miała stałych kurierów, ale wysyłano nieustannie mniejsze ilości pieniędzy poprzez różnych ludzi, którzy nie zwracali na siebie zbyt dużej uwagi. Odbiór pieniędzy dla podziemnej „Solidarności” i innych inicjatyw podziemnych był potwierdzany różnymi hasłami w polskich pismach podziemnych. Największe wsparcie finansowe od SNP otrzymały podziemna „Solidarność” w Gdańsku i we Wrocławiu, dlatego że te ośrodki od 1984 roku były najlepiej reprezentowane w kierownictwie SNP. Ale i podziemna „Solidarność” w Warszawie, Krakowie, Katowicach, Łodzi, Toruniu, Szczecinie, Legnicy i wielu innych polskich miastach otrzymywały regularnie wsparcie ze strony Solidaritet Norge-Polen.
Nie wiadomo ile pieniędzy w sumie wysłano z Norwegii do podziemnej „Solidarności”. Już w grudniu 1982 roku, rok po wprowadzeniu stanu wojennego w Polsce, Solidaritet Norge-Polen zebrała na ten cel 2 miliony koron norweskichKlassekampen – Listopad 1982: Solidaritet Norge – Polen: 2 miliony koron dla Solidarności, foto Arne Joramo.. Największy dar jednorazowy otrzymał ruch podziemnej Solidarności kilka lat później od Fundacji Wolnego Słowa (Stiftelsen Fritt Ord). Były norweski minister obrony i aktywny uczestnik norweskiego ruchu oporu podczas drugiej wojny światowej , aż tak się zafascynował polskimi pismami podziemnymi i walką „Solidarności”, że Fundacja przyznała „niezależnej literaturze i nauce” w ramach solidarnościowego ruchu podziemnego milion koron. Kierownictwo Fundacji postanowiło także jednocześnie finansować biuletyn i czasopismo SNP.Mirosław Chojecki – NOW-a w karnawale S.59 – 60, z czasopisma Wolność i Solidarność, red. Jan Skórzyński nr.10/2017; Bjorn Cato Funnemark wspomnienia.
Praca informacyjna Od początku swojego istnienia Solidaritet Norge-Polen prowadziła szeroką działalność informacyjną. Biuletyn Informacyjny SNP (SNPs Informasjonsbulletin) który redagował Bjørn Cato Funnemark, wychodził regularnie od stycznia 1982 roku. Od 1983 – 84 roku treść większości notatek i artykułów tego biuletynu pochodziła z pism podziemnych „Solidarności”, które zostały przemycone z Polski do Norwegii. Biuletyn Informacyjny był między innymi za darmo dostarczany tym norweskim dziennikarzom, którzy zajmowali się sprawami zagranicznymi w największych norweskich gazetach i spowodował bliską współpracę między nimi i organizacją. W okresie stanu wojennego i do końca lat osiemdziesiątych norwescy dziennikarze, którzy jechali do Polski zazwyczaj przed wyjazdem kontaktowali się z SNP, żeby dostać kontakt na działaczy podziemnej „Solidarności”. Ci ostatni utrzymywali też kontakty z norweską ambasadą w Warszawie.
Pierwszy numer czasopisma „Solidaritet” (Solidarność) wyszedł 14 grudnia 1981 roku. Pierwszym redaktorem naczelnym pisma był Dag Mjaaland. Następnymi redaktorami naczelnymi pisma byli Natasza P Sandbu i od jesieni 1982 roku Bjørn Cato Funnemark. Czasopismo „Solidaritet” publikowało również artykuły na temat sytuacji w innych krajach Europy wschodniej, przede wszystkim w Czechosłowacji. Kilku przedstawicieli czechosłowackiego ruchu obywatelskiego Karta ‘77 było członkami redakcji pisma. Wśród nich czeski pisarz . Sekretarzem redakcji była od 1982 roku Ewa Sowińska. W 1981 wychodziło inne czasopismo, które było redagowane przez Einara BraathenaJan Strękowski – Bohaterowie Europy, Norwegia – Polsce 1976 – 1989, S. 113–114..
Solidaritet Norge-Polen wydawała poza tym broszurki i zeszyty tematyczne, a członkowie organizacji w całej Norwegii pisali regularnie artykuły i komentarze do norweskich gazet. SNP produkowało ponadto plakaty, pocztówki, długopisy, zapalniczki, metalowe znaczki i zegarki z symbolami „Solidarności”.
Biuletyn, pisma i wszystkie broszurki publikowano w języku norweskim.
SNP i polityka Solidaritet Norge-Polen spotykała się często z przedstawicielami norweskiego parlamentu Stortinget. Przy wielu okazjach zbierano podpisy wśród parlamentarzystów w związku z akcjami na rzecz uwolnienia więźniów politycznych w Polsce. SNP była w częstym kontakcie z komisją spraw zagranicznych w norweskim parlamencie. W roku 1987 SNP porozumiała się z przewodniczącym i wiceprzewodniczącym tej komisji z dwóch największych partii w Stortinget (Socjaldemokratyczna Partia Robotników i konserwatywna Høyre) w sprawie żądania legalizacji NSZZ „Solidarność” przez norweski parlament, a nie tylko respektowania praw człowieka. SNP była niezależną norweską organizacją, która nie miała innego celu niż wspieranie NSZZ „Solidarność”. Organizacja była jednak członkiem międzynarodowej organizacji CSSO, która była luźną formą współpracy między stowarzyszeniami, komitetami i organizacjami na całym świecie, wspierającymi polską „Solidarność”. Przedstawicielami SNP w CSSO byli członkowie zarządu centralnego organizacji Arne Borg i Jerzy Jankowski. Jankowski był wcześniej działaczem Solidarności Walczącej na Dolnym ŚląskuRuch wsparcia „Solidarności”, środowiska wolnego świata przeciw zniewoleniu Polski, wydanie Ośrodka Karta, 2007, S. 44; Funnemark wspomnienia..
Związki zawodowe SNP miała około 100 000 członkówBjørn Cato Funnemark – Historien om Solidaritet Norge – Polen, S. 53–54, z książki «Polske flyktninger til Norge på 1980 – tallet», redaktor Monika Jurgo-Puszcz, Archiwum Państwowe Dokumentacji Osobowej i Płacowej, Milanówek 2011.. W przeważającej części byli oni zbiorowymi członkami organizacji poprzez około 200 komisji zakładowych i związków zawodowych, które należały do SNP. Wśród nich znajdujemy: Związek Pielęgniarek w Norwegii, Norweski Związek Pracowników Socjalnych, Związek Zawodowy Transportowców w Oslo, Związek Zawodowy Pracowników Przemysłu Chemicznego w Trondheim, Związek Metalowców w Førde, Związek Metalowców w Raufoss, Związek Pracowników Naukowych uniwersytetu w Oslo, Związek Pracowników Budowlanych w Moss i wiele, wiele innychCzasopismo Solidaritet 21 kwietnia 1982, S. 30; Jan Strękowski – Bohaterowie Europy, Norwegia – Polsce 1976 – 1989, S. 112..
Oddziały lokalne Solidaritet Norge-Polen była organizacją ogólnokrajową, która w pierwszych latach po wprowadzeniu stanu wojennego w Polsce miała własne oddziały w całej Norwegii. W marcu 1982 roku SNP miała 59 takich oddziałów od Kirkenes przy radzieckiej granicy na północy do Stavanger na południuCzasopismo Solidaritet 21 kwietnia 1982, S. 31.. Dwanaście (12) z nich wytrwało aż do 1990 roku, mianowicie oddziały lokalne w następujących miastach i miejscowościach: Oslo, Bergen, Trondheim, Stavanger, Tromsø, Odda, Levanger, Askim, Nesodden, Bø i Telemark, Kvinnherrad i AskvollSolidaritets Nytt nr.1 – 2/1989, S. 20..
Oddziały lokalne SNP zajmowały się tymi samymi zadaniami co centrala w Oslo. Poza tym wysyłano od nich wiele transportów z pomocą humanitarną do Polski. Odbiorcą tych transportów były najczęściej lokalne kościoły katolickie w Polsce.
Najwięcej uwagi zwróciły na siebie jednak liczne demonstracje, które przynajmniej w pierwszych latach stanu wojennego, były organizowane między innymi z okazji rocznic stanu wojennego. Największą z tych demonstracji była wielka demonstracja 17 grudnia 1981 roku w Oslo, która była szeroką manifestacją całego norweskiego społeczeństwa przeciwko stanowi wojennemu i represjom wobec „Solidarności”. Według norweskiej prasy w tej demonstracji brało udział około 5000 ludziAftenposten 18.12.1981.. Wśród nich znajdujemy zamieszkałą w Norwegii polską piosenkarkę Aleksandrę Sandøy (Alex), która szła w pierwszym rzędzie pochodu i potem z wielkim przejęciem zaśpiewała polski hymn.