Puchar Polski (województwo zielonogórskie) w piłce nożnej mężczyzn

Puchar Polski w piłce nożnej mężczyzn w województwie zielonogórskim – cykliczne rozgrywki piłkarskie w województwie zielonogórskim, stanowiące eliminacje do szczebla centralnego Pucharu Polski. System zależny był od podziału administracyjnego i od podziału okręgów PZPN. W latach 1950–1976 zmagania organizowane były przez Zielonogórski Okręgowy Związek Piłki Nożnej. W 1975 r. utworzono województwo gorzowskie, w efekcie czego powstał Okręgowy Związek Piłki Nożnej w Gorzowie Wielkopolskim. Pierwsze potyczki pucharowe w nowo utworzonym województwie rozegrano w 1976 r. Od tamtego sezonu, aż do 2000 r. oba OZPN organizowały Puchar Polski na szczeblu okręgu, każdy na obszarze własnego województwa. W wyniku reformy administracyjnej doszło do połączenia okręgowych związków. Obecnie w miejsce obu pucharów Lubuski Związek Piłki Nożnej organizuje Puchar Polski w województwie lubuskim.

Historia 4 grudnia 1949 Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Polskiego Związku Piłki Nożnej podjęło decyzję o organizacji Pucharu Polski. Inaugurację zaplanowano na 30 kwietnia 1950, w przeddzień Święta Pracy, które w tym samym roku stało się świętem państwowym. Triumfatorem pierwszej zielonogórskiej edycji w sezonie 1950 zostali Budowlani Lubsko, którzy w piątek 8 grudnia 1950 pokonali najmocniejszą wówczas drużynę w województwie – Stal Zielona Góra 2:0. Mecz rozegrano na stadionie przy ul. Wyspiańskiego w Zielonej Górze (późniejszy Wojewódzki–Międzyszkolny Ośrodek Sportowy, a w latach 2010–2019 domowy obiekt piłkarskiego Falubazu Zielona Góra). Z uwagi na zmiany administracyjne i przynależność znacznej części obszaru obecnego województwa lubuskiego do województwa poznańskiego, organizatorem rozgrywek pucharowych był Poznański Okręgowy Związek Piłki Nożnej. W sezonie 1950/51 w Pucharze Polski udział wzięło ponad 7000 drużyn, także z obecnego województwa lubuskiego. W finale POZPN 1950, ekipa Budowlanych Lubsko mierzyła się jeszcze ze Stalą Poznań (Wartą Poznań), ale została rozgromiona 6:0. W wyniku reformy administracyjnej z 26 czerwca 1950, od 6 lipca zaczęło funkcjonować województwo zielonogórskie w granicach którego znalazły się miasta z dawnych województw: wrocławskiego i poznańskiego. W regionie lubuskim (przed reformą 1999 r. województwa zielonogórskie i gorzowskie), autonomiczne rozgrywki rozpoczęły się w 1952 r. Zgodnie z ówczesnym regulaminem w finale wojewódzkim zmierzyły się: zwycięzca rywalizacji w mieście wojewódzkim, którym została Stal Ib Zielona Góra i mistrz rywalizacji wojewódzkiej – GWKS Żagań. Ostatecznie, triumfatorem zostały rezerwy zielonogórskiej II – ligowej Stali, które w środę, 15 października 1952 r. na stadionie przy ul. Wyspiańskiego w Zielonej Górze pokonały GWKS Żagań 4:2 (1:1). W ekipie zielonogórskiej grało czterech piłkarzy drugoligowych, co spotkało się z prasową krytyką. Bramki dla triumfatorów zdobyli: Janus, Błażejewski, Owoc i Konieczny z rzutu karnego. W pierwszej rundzie PP, mimo udziału sześciu zawodników z pierwszego zespołu, triumfator przegrał ze Stalą (Zagłębiem) Sosnowiec 0:3 (0:2). Nie najlepiej wypadł także II – ligowiec, pierwszy zespół zielonogórskiej Stali. W meczu rozegranym 22 października 1952 r. w Zielonej Górze gospodarze przegrali 2:6 (0:2), a spotkanie obejrzało ok. 2000 widzów. W kolejnym sezonie – 1953/1954, w województwie zielonogórskim udział wzięło ponad 280 drużyn.

Podczas 41 Walnego Zgromadzenia PZPN, które odbyło się 17 lutego 1957 r. podjęto decyzję o likwidacji rozgrywek. W okresie 1957–1960 rozgrywki Pucharu Polski nie odbywały się. Presja środowisk sportowych przy wsparciu przedstawicieli prasy sportowej, a w szczególności „Przeglądu Sportowego” i „Sportu” sprawiła, że od sezonu 1961/1962 zostały reaktywowane. Do szczebla centralnego, zgodnie z regulaminem zakwalifikowali się obaj lubuscy finaliści: Lechia Zielona Góra i Warta Gorzów Wlkp. Przed meczem finałowym związkowa centrala zdecydowała, że zwycięzca finału zagra na wyjeździe z drugim zespołem Zagłębia, a przegrany będzie podejmował u siebie drugą drużynę Opola. Ostatecznie zielonogórzanie zwyciężyli 3:1. W kolejnych dwóch sezonach do szczebla centralnego awans uzyskiwały aż trzy zespoły. W sezonie 1962/1963 były to: Lechia Zielona Góra, Warta Gorzów Wlkp. i Stal Nowa Sól, a w sezonie 1963/1964: Warta Gorzów Wlkp., Czarni Żagań i Wiarus Krosno Odrzańskie. Do dawnego systemu eliminacji powrócono dopiero w sezonie 1966/1967 i wówczas zakwalifikował się tylko triumfator okręgowego PP – Wiarus Krosno Odrzańskie. W niektórych sezonach, jak np.: 1978/1979, 1979/1980, 1980/1981, 1982/1983 do szczebla centralnego kwalifikowali się obaj finaliści.

Kolejna reforma administracyjna, wprowadzona 1 czerwca 1975 roku sprawiła, że z części dawnych województw: poznańskiego, szczecińskiego i zielonogórskiego utworzono województwo gorzowskie. Rok później powołano do życia Okręgowy Związek Piłki Nożnej w Gorzowie Wlkp., który od 1977 r. rozpoczął organizację rozgrywek pucharowych w granicach nowo powstałego województwa. Co ciekawe, już w sezonie 1978/1979 los sprawił, że w I rundzie PP trafili na siebie finaliści z obu województw: „zielonogórski” Promień Żary wyeliminował „gorzowską” Celulozę Kostrzyn nad Odrą, pokonując ją 1:0. Spośród triumfatorów w gorzowskim i zielonogórskim PP, trzy drużyny znajdują się obecnie poza granicami województwa lubuskiego: Chrobry Głogów, obecnie w województwie dolnośląskim (zdobywca Pucharu w 1967 r.), Stoczniowiec Barlinek w województwie zachodniopomorskim (pięciokrotny zdobywca Pucharu: w 1979, 1981, 1982, 1983 i 1991 r.) oraz Dąb Dębno, także w województwie zachodniopomorskim (zdobywca Pucharu w 1993 r.).

Dąb jest również triumfatorem PP OZPN Szczecin w sezonie 1969/1970 oraz Zachodniopomorskiego ZPN w sezonie 2007/2008. Chrobry Głogów zdobywał trofea w sezonach: 1987/1988 i 1997/1998 (Legnicki OZPN) oraz w sezonie 2010/2011 (Dolnośląski ZPN). Pięciokrotny zwycięzca gorzowskiego PP – Stoczniowiec Barlinek nie powtórzył sukcesu. Największym dokonaniem ekipy z Barlinka był w późniejszym okresie tylko finał w rozgrywkach Zachodniopomorskiego PP w sezonie 2011/2012.

Wobec braku drużyn grających na najwyższym szczeblu rozgrywek ligowych, wygrana na szczeblu okręgu w Pucharze Polski to jedyna szansa na rywalizację z ekipami ekstraklasowymi. Tylko jeden raz w historii klub z województwa zielonogórskiego zagrał w finale Pucharu Polski na szczeblu krajowym. W sezonie 1964/1965 trzecioligowa drużyna Czarnych Żagań przegrała 0:4 z Mistrzem Polski Górnikiem Zabrze. Mecz odbył się 2 czerwca 1965 r. na Stadionie Miejskim w Zielonej Górze, a na widowni zasiadło 20 000 widzów. W europejskich pucharach zabrzanie doszli wówczas do 1/16 Pucharu Europy.

Uczestnictwo Wykaz klubów, które uczestniczyły w pierwszej edycji eliminacji okręgowych Pucharu Polski (poznańskiego i wrocławskiego) w sezonie 1950/1951. Zespoły, które wzięły udział w rozgrywkach PP – Poznański Okręgowy Związek Piłki Nożnej /alfabetycznie wg miast/: Babimost /Gwardia, LZS/, Bojadła /Gwardia/, Gubin /Gwardia/, Gorzów Wlkp. /Gwardia, Kolejarz, Państwowe Gimnazjum i Liceum Handlowe, SKS Ogólnokształcące, Stal, WKS Legia, Włókniarz/, Kargowa /Gwardia/, Kostrzyn n. Odrą /Kolejarz, ZMP/, Krosno Odrzańskie /Gwardia/, Lipki Wielkie /LZS/, Lubsko /Budowlani, SKS, SPP, Włókniarz/, Międzyrzecz /Gwardia, Jednostka Wojskowa 3141/, Nowe Kramsko /LZS/, Podmokle /LZS/, Rzepin /Koło Kolejarzy/, Słubice /Gwardia/, Strzelce Krajeńskie /Gwardia/, Sulechów /Jednostka Wojskowa 2465, Unia/, Witnica /Unia/, Zbąszynek /Kolejarz/, Zielona Góra /Gimnazjum Zaodrzańskich Zakładów, Kolejarz, Ogniwo, SKS Liceum, Włókniarz/. Ponadto LZS-y ze wszystkich gmin powiatu gorzowskiego. Wśród zespołów zgłoszonych do rozgrywek z Wrocławskiego Okręgowego Związku Piłki Nożnej były m.in.: Kożuchów /Kożuchowianka/, Nowa Sól /Len, Odra, Odlew/, Szprotawa /Czuwaj/, Żagań /KKS/, Żary /Promień, Związkowiec, Budowlani/.

Spośród wymienionych „pucharowych” zespołów tylko dwa: Promień Żary i Budowlani Lubsko, funkcjonują pod pierwotnymi nazwami.

Spotkania finałowe Sezon Data finału Miejsce finału Zwycięzca Wynik Finalista Runda szczebla centralnego Wynik na szczeblu centralnym1. 1950/195108.12.1950Zielona GóraBudowlani Lubsko 2:0 Stal Zielona Góra1/16Stal Lipiny – Stal Poznań 3:2 2. 195215.10.1952Zielona GóraStal Ib Zielona Góra 4:2 GWKS ŻagańII rundaStal Ib Zielona Góra – Stal Sosnowiec 0:3 Stal Zielona Góra – CWKS Warszawa 2:6 3. 1953/195410.11.1953 Zielona GóraUnia Gorzów Wlkp. 2:1, pd. Spójnia ŻaryI rundaBeskid Andrychów – Unia Gorzów Wlkp. 4:1 4. 1954/195517.10.1954MałomiceUnia Gorzów Wlkp. 3:0 Budowlani MałomiceII runda I rundaStilon Gorzów Wlkp. – Pogoń Szczecin 0:3 Budowlani Małomice – Górnik Janów 1:9 5. 1955/195613.11.1955Krosno OdrzańskieWłókniarz Zielona Góra 3:1 Gwardia Krosno Odrz.runda eliminacyjnaWłókniarz Zielona Góra – Gwardia Warszawa 1:12 6. 1956/195701.11.1956Nowa SólStal Nowa Sól 2:0 Pogoń Skwierzyna1/16Stal Nowa Sól – Ruch Chorzów 0:8 7. 1961/196223.11.1961Zielona GóraLechia Zielona Góra3:1Warta Gorzów Wlkp.1/16 II rundaLechia Zielona Góra – Wisła Kraków 0:1 Wyzwolenie Chorzów – Warta Gorzów Wlkp. 4:1 8. 1962/196305-07.

11.1962Gorzów Wlkp.

Zielona Góra

Nowa SólLechia Zielona Góra2:1 pd.

9:1

5:4 pd. Warta Gorzów Wlkp. Polonia Nowa SólI rundaLechia Zielona Góra – Slavia Ruda Śląska 0:3 Warta Gorzów Wlkp. – Polonia Bydgoszcz 1:3

Polonia Nowa Sól – Start Łódź 1:5 9. 1963/196424.09.1963ŻagańCzarni Żagań4:2 Promień ŻaryI rundaCzarni Żagań – Zawisza Bydgoszcz 1:4Gorzów Wlkp.Warta Gorzów Wlkp.3:0 wo. Obra BabimostII runda Warta Gorzów Wlkp. – Lech Poznań 1:3Nowa SólPolonia Nowa Sól 1:1 Wiarus Krosno Odrzańskie II runda Wiarus Krosno Odrzańskie – Zawisza Bydgoszcz 0:3 10. 1964/196523.09.1964GubinGubinianka Gubin 3:0 Czarni ŻagańII runda FINAŁGubinianka Gubin – Górnik Wałbrzych 1:2 Czarni Żagań – Górnik Zabrze 0:4 11. 1965/196608.09.1965ŻaryPromień Żary 2:1 Stilon Gorzów Wlkp.1/16 I rundaArkonia Szczecin – Promień Żary 3:1 Olimpia Poznań – Stilon Gorzów Wlkp. 2:0 12. 1966/196707.09.1966Zielona GóraWiarus Krosno Odrzańskie 4:0 Polonia Nowa SólI rundaWiarus Krosno Odrzańskie – Lech Poznań 0:3 13. 1967/196830.07.1967Zielona GóraChrobry Głogów4:1Łucznik Strzelce KrajeńskieI rundaChrobry Głogów – Unia Racibórz 0:3 14. 1968/196901.05.1968Zielona GóraOrzeł Międzyrzecz 3:0 Polonia Nowa Sól1/16Orzeł Międzyrzecz – Śląsk Wrocław 0:0, k. 3:4 15. 1969/197021.05.1969Zielona GóraPolonia Nowa Sól 3:1 Babimojszczanka1/16Polonia Nowa Sól – Szombierki Bytom 0:1 16. 1970/197105.07.1970ŚwiebodzinLubuszanka Zielona Góra 1:0 Piast SulechówI rundaLubuszanka Zielona Góra – Garbarnia Kraków 1:3 17. 1971/197224.07.1971Zielona GóraPromień Żary1:1, k. 4:4, 4:3Stilon Gorzów Wlkp.I rundaPromień Żary – ROW Rybnik 0:5 18. 1972/197322.07.1972Zielona GóraZastal Zielona Góra 3:0 Sprotavia SzprotawaI rundaResovia Rzeszów – Zastal Zielona Góra 7:1 19. 1973/197418.07.1973 Zielona GóraSprotavia Szprotawa 2:2 pd. 7:3Pogoń ŚwiebodzinI rundaSprotavia Szprotawa – GKS Katowice 1:2 20. 1974/197516.06.1974 Zielona GóraPogoń Świebodzin 2:1 Promień ŻaryI rundaGórnik Wałbrzych – Pogoń Świebodzin 3:0 21. 1975/197605.06.1975ŚwiebodzinZastal Zielona Góra 2:2, k. 4:3Stilon Gorzów Wlkp.I rundaZastal Zielona Góra – Zagłębie Wałbrzych 1:4 22. 1976/197717.06.1976Gorzów Wlkp.Zastal Zielona Góra 2:0 Stilon Gorzów Wlkp.1/16Zastal Zielona Góra – Śląsk Wrocław 1:2 23. 1977/197802.06.1977Nowe MiasteczkoCzarni Żagań 1:0 Tęcza Krosno OdrzańskieII rundaCzarni Żagań – Hutnik Nowa Huta 0:1 24. 1978/197908.06.1978LubskoDozamet Nowa Sól 4:0 Promień ŻaryII rundaDozamet Nowa Sól – Zagłębie Wałbrzych 1:2 Promień Żary – Arkonia Szczecin 0:0, pd. 4:5 25. 1979/198013.06.1979ŻagańCzarni Żagań 3:0 Budowlani LubskoI runda II rundaCzarni Żagań – Stal Szczecin 0:1 Budowlani Lubsko – Gwardia Koszalin 0:2 26. 1980/198111.06.1980SzprotawaDozamet Nowa Sól 5:2 Czarni ŻagańI runda II rundaPogoń II Szczecin – Dozamet Nowa Sól 3:1