Blestiaszczij () – rosyjski niszczyciel z początku XX wieku, jedna z 22 zbudowanych jednostek typu Bojkij. Okręt został zwodowany pod nazwą „Okunʹ” („Окунь”) roku w krajowej stoczni w Petersburgu. W 1902 roku nazwę jednostki zmieniono na „Blestiaszczij”. Niszczyciel został wcielony do służby w Marynarce Wojennej Imperium Rosyjskiego we wrześniu 1902 roku, z przydziałem do Floty Bałtyckiej. Podczas wojny rosyjsko-japońskiej okręt został przerzucony na Daleki Wschód i wziął udział w bitwie pod Cuszimą, podczas której został samozatopiony roku.

Projekt i budowa Okręt był jednym z 22 niszczycieli typu Bojkij zbudowanych w krajowych stoczniach, będących ulepszoną i powiększoną wersją zaprojektowanych w brytyjskiej stoczni Yarrow jednostek typu Sokoł. Zbudowany został w w Petersburgu. Stępkę okrętu położono na początku 1901 roku, a zwodowany został jako „Okunʹ” („Окунь”) roku. W 1902 roku nazwę jednostki zmieniono na „Blestiaszczij”.

Dane taktyczno-techniczne „Blestiaszczij” był niewielkim, czterokominowym niszczycielem. Długość całkowita wynosiła 64 metry, szerokość 6,4 metra i maksymalne zanurzenie 2,59 metra. Wyporność jednostki wynosiła 350 ton. Okręt napędzany był przez dwie pionowe maszyny parowe potrójnego rozprężania o łącznej mocy 5700 KM, do której parę dostarczały cztery kotły Yarrow. Dwuśrubowy układ napędowy pozwalał osiągnąć prędkość 26 węzłów. Okręt mógł zabrać zapas węgla o maksymalnej masie 80 ton, co zapewniało zasięg wynoszący 1200 Mm przy prędkości 12 węzłów.

Uzbrojenie artyleryjskie okrętu stanowiły: umieszczone na nadbudówce dziobowej pojedyncze działo kalibru 75 mm Canet L/48 oraz pięć pojedynczych dział trzyfuntowych kalibru 47 mm Hotchkiss M1885 L/40. Jednostka wyposażona była w jedną dziobową stałą i dwie pojedyncze obracalne pokładowe wyrzutnie torped kalibru 381 mm, z łącznym zapasem sześciu torped. Ponadto okręt mógł zabrać na pokład 12–18 min.

Załoga okrętu liczyła 62–69 oficerów, podoficerów i marynarzy.

Służba mały|lewo|alt=Niszczyciele Blestiaszczij, Biezupriecznyj, Brawyj i Biedowyj w Kronsztadzie w 1904 roku|„Blestiaszczij”, „Biezupriecznyj”, „Bujnyj” i „Biedowyj” w Kronsztadzie w 1904 roku „Blestiaszczij” został wcielony do służby w Marynarce Wojennej Imperium Rosyjskiego we wrześniu 1902 roku. Jednostka weszła w skład Floty Bałtyckiej.

Od jesieni 1903 roku „Blestiaszczij” znajdował się w drodze na Daleki Wschód, w składzie zespołu dowodzonego przez kadm. (pancernik „Oslabia”, krążowniki , „Ałmaz” i „Aurora”, niszczyciele „Bujnyj”, „Brawyj”, „Bystryj”, „Bodryj”, „Biedowyj” i „Biezupriecznyj” oraz cztery torpedowce i trzy transportowce). W trzecim dniu wojny rosyjsko-japońskiej znajdujące się na Morzu Czerwonym okręty dotarły do Dżibuti, lecz wobec ogłoszenia przez Francję neutralności musiały opuścić port i rozpoczęły powrót do kraju, osiągając Libawę w dniach –, gdzie zespół kadm. Wireniusa został rozformowany (okręty przeszły do Kronsztadu).

Już roku rozpoczęto formowanie nowego zespołu okrętów przeznaczonego do wysłania na Daleki Wschód, który otrzymał nazwę II Eskadry Oceanu Spokojnego (jego dowódcą został mianowany kadm. Zinowij Rożestwienski). Mimo różnicy zdań odnośnie celowości wysłania większości okrętów Floty Bałtyckiej w tak daleki rejs, port w Libawie opuściło 28 jednostek – siedem pancerników, sześć krążowników (dwa pancerne i cztery pancernopokładowe), osiem niszczycieli i siedem okrętów pomocniczych (w późniejszym czasie Eskadrę miało dogonić jeszcze sześć–siedem niegotowych w tym momencie okrętów). Niszczyciele „Blestiaszczij” i „Prozorliwyj” weszły w skład zespołu krążowników kadm. Enkwista, który tworzyły „Ałmaz” (flagowy), „Dmitrij Donskoj”, i oraz transportowce „Mietieor” i „Kniaź Gorczakow”. Po dotarciu na przełomie października i listopada do Tangeru Eskadra została podzielona: zespół wadm. Rożestwienskiego udał się w dalszy rejs drogą wokół Afryki, a zespół kadm. popłynął przez Kanał Sueski. Niszczyciele „Blestiaszczij”, „Bystryj”, „Brawyj”, „Bujnyj”, „Biedowyj”, „Bodryj” i „Biezupriecznyj” opuściły Tanger i , docierając po dwóch dniach do Algieru, a – do Bizerty, skąd wraz z krążownikiem „Swietłana” udały się do Zatoki Suda, dopływając tam . Po długotrwałym postoju, wykorzystanym na uzupełnienie zapasów i bunkrowanie węgla, zespół kadm. Felkerzama udał się w stronę Port Saidu, docierając do portu . Niszczyciele jako pierwsze pokonały Kanał, dopływając do Suezu ; nazajutrz całość zespołu udała się w dalszy rejs, docierając do Dżibuti. Po uzupełnieniu zapasów paliwa i żywności okręty opuściły Dżibuti i skierowały się w kierunku wyspy Nossi-bé, przeprowadzając po drodze w rejonie Komorów ćwiczenia artyleryjskie; zespół dotarł do portu . Oprócz bunkrowania konieczne były naprawy i przeglądy maszyn i mechanizmów niszczycieli, gdyż w wyniku długiej, liczącej ponad 10 000 km podróży tylko stan techniczny „Biedowyja” i „Bodryja” umożliwiał samodzielne pływanie. roku Nossi-bé osiągnął zespół wadm. Rożestwienskiego i nastąpiło połączenie sił II Eskadry Oceanu Spokojnego. Wobec upadku Port Artur okręty rosyjskie rozpoczęły długotrwały postój na redzie Nossi-bé, przeprowadzając co jakiś czas ćwiczenia w strzelaniu i manewrowaniu. W dalszy rejs Eskadra wyszła dopiero , obierając kurs na Cieśninę Malakka, wielokrotnie bunkrując węgiel na pełnym oceanie i docierając do jej wejścia . Podczas rejsu przez Ocean Indyjski na niszczycielach występowały liczne awarie maszyn i mechanizmów, które spowodowały konieczność wzięcia ich na hol przez transportowce. okręty rosyjskie minęły Singapur i dotarły do . Stamtąd, po przeprowadzeniu wielu ćwiczeń oraz uzupełnieniu zapasów węgla i pożywienia na pokładach okrętów, między a Eskadra przepłynęła do Zatoki Wan Fong, gdzie dalej odbywały się ćwiczenia i zaopatrywanie jednostek. do Zatoki Wan Fong dopłynęła III Eskadra Oceanu Spokojnego pod dowództwem kadm. , łącząc się z siłami Rożestwienskiego. rosyjskie okręty wyruszyły w stronę Tajwanu, początkowo z niszczycielami na holu, jednak od z powodu możliwego kontaktu z siłami japońskimi niszczyciele rozpoczęły rejs o własnych siłach, oznaczone na kominach zmieniającymi się co dobę znakami rozpoznawczymi.

Bitwa pod Cuszimą składająca się z 38 okrętów Eskadra skierowała się w stronę Cieśniny Koreańskiej. „Blestiaszczij” wchodził w skład 2. dywizjonu niszczycieli (wraz z „Bodrym”, „Biezupriecznym”, „Gromkim” i „Groznym”), płynąc po prawej stronie krążowników kadm. Enkwista. Według wydanego przez Rożestwienskiego jeszcze rozkazu nr 244, niszczyciele w nadchodzącym starciu miały pełnić funkcję ratowniczą wobec pancerników, gotowe do przyjęcia na swe pokłady ich dowódców i sztaby w obliczu uszkodzeń odniesionych podczas wymiany ognia artyleryjskiego z siłami głównymi przeciwnika. Rosyjskie okręty zostały wykryte przez Japończyków rankiem , którzy rozpoczęli przygotowania do bitwy. Około 10:00 główne siły Eskadry przyjęły szyk torowy, a krążowniki i niszczyciele miały osłaniać je przed spodziewanymi atakami torpedowców i niszczycieli wroga. Około godziny 13:00 rosyjskie siły główne przyjęły z powrotem szyk dwukolumnowy, a niszczyciele 2. dywizjonu zostały skierowane wraz z dwoma zespołami krążowników do osłony transportowców, które poruszały się z tyłu lewej kolumny sił głównych. O 13:30 Rożestwienski nakazał zwrot w lewo i ponowne uformowanie sił głównych w jedną kolumnę, a osłaniane przez krążowniki i niszczyciele 2. dywizjonu transportowce przeszły na prawą stronę zespołu pancerników. Na przedzie kolumny transportowców płynęły krążowniki i „Aurora”, po jej lewej stronie „Dmitrij Donskoj” z niszczycielami „Blestiaszczij”, „Bodryj”, „Biezupriecznyj”, „Gromkij” i „Groznyj”, po prawej , a szyk zamykały „Swietłana”, „Ałmaz” i krążownik pomocniczy . Około 14:00 zespół transportowców został zaatakowany przez japońskie siły lekkie: 4 zespół bojowy wadm. , 3 zespół wadm. Dewy, 5 zespół kadm. i 6 zespół kadm. , liczące łącznie jeden pancernik i 15 krążowników. Podczas walki niszczyciele płynęły w bezpośredniej ochronie transportowców, a krążowniki usiłowały odciągnąć wrogie okręty od ochranianych jednostek. Po godzinie 15:00 uszkodzony „Blestiaszczij” oraz „Bystryj” uczestniczyły w akcji ratowniczej załogi zatopionego pancernika „Oslabia”, wyławiając odpowiednio 8 i 10 osób. Tuż potem „Blestiaszczij”, płynąc wraz z „Gromkim” w osłonie „Olega”, został trafiony pociskiem kalibru 152 lub 203 mm w prawoburtową zasobnię węglową, który zniszczył drugi kocioł i rurociągi oraz spowodował śmierć dwóch i rany czterech członków załogi (m.in. zginął dowódca niszczyciela, kmdr por. Siergiej Szamow, którego zastąpił por. mar. Lohman).

Po zakończeniu dziennego boju rosyjska eskadra wykonała zwrot na południowy zachód, chcąc uniknąć japońskich nocnych ataków torpedowych. Większość z jej dziewięciu niszczycieli była uszkodzona (w tym ciężko „Blestiaszczij”); podobnie uszkodzone były krążowniki. W nocy okręty Eskadry zostały rozproszone – okręt flagowy kadm. Enkwista „Oleg” przyspieszył do prędkości 18 węzłów i pociągnął za sobą pozostałe krążowniki i niszczyciele, które opuściły siły główne; większość okrętów nie mogła jednak utrzymać tej prędkości i zaczęły one w różnych miejscach zawracać, a kursem wyznaczonym przez „Olega” podążały jedynie krążowniki „Aurora” i „Żemczug”, transportowce „Anadyr” i „Korieja”, holownik „Swir” oraz dwa niszczyciele: ciężko uszkodzony „Blestiaszczij” oraz lekko „Bodryj”. Około północy rozwijający z trudnością prędkość 14 węzłów „Blestiaszczij” zrezygnował z planów przejścia do Władywostoku i zawrócił w kierunku Szanghaju. Rankiem znajdujący się w odległości 55 km na południowy zachód od „Blestiaszczij” zaczął tonąć, więc rozpoczęto przeładunek węgla i ewakuację załogi na towarzyszący okrętowi siostrzany niszczyciel „Bodryj”. Po dostrzeżeniu na horyzoncie dymów przeładunek wstrzymano, po czym otwarto zawory denne i około godziny 6:00 niszczyciel zatonął na pozycji .

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Niszczyciele typu Bojkij Kategoria:Okręty zbudowane w Zakładach Newskich Kategoria:Rosyjskie niszczyciele zatopione w czasie wojny rosyjsko-japońskiej Kategoria:Samozatopione rosyjskie okręty Kategoria:Statki i okręty zatopione na Morzu Japońskim