Śpiew polifoniczny w regionie horehrońskim () – rodzaj tradycyjnego wielogłosowego śpiewu wykonywanego w Dolinie Górnego Hronu () w środkowej Słowacji.

Od 7 grudnia 2017 roku tradycja wpisana jest na listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO.

Pochodzenie

Horehroński śpiew polifoniczny jest typowy dla wsi górnego (północnego) i dolnego (południowego) Horehronia. Do pierwszej grupy należą wsie Šumiac, Telgárt i Vernár, zaś do drugiej – Heľpa, Pohorelá, Polomka i Závadka nad Hronom.

Tradycja śpiewu polifonicznego w tym regionie wywodzi się z elementów pasterskiego trybu życia wprowadzonych na te tereny wraz z osadnictwem wołoskim, które miało miejsce od XIV do XVII wieku. Pasterze, by porozumiewać się na nieraz duże odległości, używali intensywnej, gardłowej ekspresji o wyraźnych współbrzmieniach polifonicznych, która to umożliwiała. Na kulturę wokalną Horehronia, zwłaszcza w jego wschodniej części (Šumiac, Telgárt i Vernár), duży wpływ miały również pieśni kościelne, głównie greckokatolickie. Stąd też wynikają niewielkie, choć zauważalne, różnice interpretacyjne oraz w kreacji brzmienia śpiewu z wiosek górnego i dolnego Horehronia.

Charakterystyka Horehronský viachlasný spev cechuje się zmienną solową melodią wstępną (tzw. predspev), po której następuje bardziej statyczna odpowiedź żeńskiego lub męskiego chóru. Jego punktem kulminacyjnym są wykonywane równocześnie melodie o bogatych wariacjach składających się z dwóch-trzech części, z których każda jest modyfikacją melodii wstępnej. Pieśni wykonywane mogą być w ten sposób a cappella lub z instrumentacją przez mężczyzn, mieszane grupy kobiet i mężczyzn oraz grupy żeńskie. Śpiew wielogłosowy nie ma ustalonego schematu – każde wykonanie, a w obrębie pieśni nawet każda zwrotka, mogą być wyjątkowe.

Jedną z najbardziej znanych wykonywanych polifonicznie pieśni jest Na kráľovej holi. Poszczególne pieśni odnoszą się tradycyjnie najczęściej do prac w polu, a nowe utwory pojawiają się w związku z mającymi wpływ na życie ludzi wydarzeniami w sferze publicznej. Współcześnie często wykonywane są spontanicznie podczas świąt i uroczystości rodzinnych. Tradycja wciąż podtrzymywana jest oraz przekazywana z pokolenia na pokolenie również dzięki zespołom folklorystycznym, lokalnym władzom samorządowym i indywidualnym artystom. Horehroński śpiew polifoniczny jest także prezentowany w ramach organizowanych od 1966 roku .

Przypisy

Kategoria:Obiekty z listy niematerialnego dziedzictwa UNESCO Kategoria:Muzyka na Słowacji Kategoria:Powiat Poprad Kategoria:Powiat Brezno