Konrad Strzelczyk

Konrad Strzelczyk, ps. Sphinx (ur. 19 lutego 1895 w Hajdukach Dolnych, zm. 12 listopada 1981 w Chorzowie) – uczestnik I wojny światowej, trzech powstań śląskich, działacz POW, oficer Błękitnej Armii, funkcjonariusz SOE w randze pułkownika, organizator i dowodzący komórkami ruchu oporu w Belgii, Francji, Holandii i Niemczech podczas II wojny światowej. Kawaler Orderu Virtuti Militari IV klasy, oficer Legii Honorowej .

Życiorys mały|Akt urodzenia Konrada Strzelczyka Urodził się 19 lutego 1895 w Hajdukach Dolnych, w powiecie Chorzów, znajdującym się w granicach Cesarstwa Niemieckiego, jako syn Gerwazjusza i Pauliny z d. Przewdzink.

I wojna światowa

Podczas I wojny światowej, w maju 1915 został wcielony do Armii Cesarstwa Niemieckiego i skierowany na front zachodni we Francji. W październiku 1915 zdezerterował z armii niemieckiej i przeszedł na stronę francuską, dołączając do Legii Cudzoziemskiej. Na froncie belgijskim w Ypres, jako młody oficer był dowódcą kompanii specjalnej przeznaczonej do przeprowadzania błyskawicznych ataków na liniach wroga. Jego oddział odegrał decydującą rolę w odbiciu góry Kemmel we wrześniu 1918.

Ranny pod Diksmuide trafił 22 sierpnia 1917 do szpitala w Boulogne. W grudniu tego roku przebywał w sanatorium du Parc w Saint-Lambert, gdzie został odznaczony osobiście przez Króla Belgii Alberta I belgijskim Krzyżem Wojennym.

Po zakończeniu I wojny światowej wstąpił do Armii Polskiej we Francji, a następnie został przydzielony do 43 pułku strzelców. Dla upamiętniania tej służby otrzymał Miecze Hallerowskie. Awansował na sierżanta.

Brał udział w trzech powstaniach śląskich. W 1919 pełnił funkcję organizatora POW, za co został aresztowany i więziony przez Niemców w Bytomiu. Po III powstaniu śląskim został zdemobilizowany, a następnie osiedlił się pod Lublińcem i rozpoczął służbę w Straży Granicznej.

II wojna światowa

W 1939 po agresji Niemiec i ZSRR na Polskę organizował grupę operacyjną POW Górnego Śląska i wyruszył do Paryża w celu prowadzenia działalności operacyjnej. W 1940 trafił do Londynu, a w 1941 po dołączeniu się do wojny Stanów Zjednoczonych, został oficerem łącznikowym współpracując z Dwightem Eisenhowerem. W randze pułkownika był agentem Zarządu (Kierownictwa) Operacji Specjalnych SOE. Po kilkumiesięcznym szkoleniu w Szkocji został skierowany do działań na terenie Europy. Był twórcą organizacji Sojusznicze Siły Oporu (ang. Allied Resistance Force – ARF) we Francji, Belgii i Holandii oraz Niemczech i z ramienia SOE organizował działalność antynazistowskiego ruchu oporu w tych krajach. W 1943 zdemaskowany przez niemiecki kontrwywiad rozpoczął działalność sabotażową w Berlinie. Podczas bombardowania miasta w nocy z 12 na 13 października 1943 kierował akcją, podczas której jego grupa odzyskała polskie flagi wojskowe i sztandary zrabowane w Polsce i przechowywane w sali muzealnej znajdującej się w budynku Zeughaus w Berlinie, w tym: sztandar Towarzystwa Kulturalno-Oświatowego „Bałtyk”, chorągiew Prezydenta RP, 5 polskich proporców, a także dwa pistolety maszynowe i 200 sztuk amunicji. Podczas akcji został ranny. Po sukcesie operacji Overlord symbolicznie oddał się do dyspozycji aliantów.

Okres powojenny

Po zakończeniu II wojny światowej osiadł w Paryżu, gdzie spotkał generałów: Pattona i Eisenhowera, z którymi współpracował w czasie wojny (Strzelczyk otrzymał od Pattona jego osobistą flagę). Po namowach Eisenhowera, Strzelczyk powołał organizację kombatancką Międzysojusznicza Organizacja Wojskowa "Sphinx" (ang. Interallied Military Organisation Sphinx - IMOSPHINX), której celem było działanie na rzecz weteranów obu wojen światowych.

W latach 50. XX wieku powrócił do kraju, po czym został objęty przez władze komunistyczne aresztem domowym. Następnie mimo inwigilacji ze strony organów bezpieczeństwa, utrzymywał łączność korespondencyjną z członkami powołanej przez siebie organizacji, którzy pozostali za granicą, wykorzystując do tego swoje kontakty dyplomatyczne. Utrzymywał się z prowadzenia kiosku w Chorzowie.

Samozwańczy Prezydent Wolnej Polski na Wychodźstwie Juliusz Nowina-Sokolnicki nadał mu stopień „generała dywizji” ze starszeństwem z 15 sierpnia 1978.

Wraz z żoną miał córkę Irenę, doczekał się wnuczki. Zmarł w wieku 86 lat. Został pochowany w części wojskowej cmentarza parafii św. Marii Magdaleny w Chorzowie Starym (kw. J-3-8).

Upamiętnienie W miejscowości Zillebeke nieopodal Ypres w Belgii, znajduje się miejsce pamięci z pomnikiem i tablicą pamiątkową poświęconą Konradowi Strzelczykowi. Widnieje na niej napis: „We współpracy ze Służbą Operacji Specjalnych Sir Colina Gubbinsa, polski generał Konrad Strzelczyk (1895–1981) zorganizował ruch oporu przeciwko nazistom (Allied Resistance Forces – IMOS) w całej Europie”.

Odznaczenia

Z swoją działalność otrzymał m.in. poniższe odznaczenia: Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari Odznaka za Rany i Kontuzje (trzykrotnie ranny) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi I klasy Gwiazda Górnośląska Miecze Hallerowskie Odznaka Pamiątkowa Więźniów Ideowych Order Narodowy Legii Honorowej IV klasy (Francja) Krzyż Wojenny z pozłacanymi palmami (Francja) belgijski Krzyż Wojenny – grudzień 1917 Krzyż Wybitnej Służby (Stany Zjednoczone) 19 maja 1931 Komitet Krzyża i Medalu Niepodległości odrzucił wniosek o nadanie mu tego odznaczenia. 25 czerwca 1938 jego wniosek został ponownie odrzucony „z powodu ujemnej opinii”.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Ludzie urodzeni w Hajdukach Wielkich Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska Kategoria:Agenci wywiadu RP (1918–1945) Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Cesarstwa Niemieckiego w I wojnie światowej Kategoria:Polacy – żołnierze armii francuskiej w I wojnie światowej Kategoria:Polacy w Legii Cudzoziemskiej Kategoria:Uczestnicy I powstania śląskiego Kategoria:Uczestnicy II powstania śląskiego Kategoria:Uczestnicy III powstania śląskiego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Odznaką Pamiątkową Więźniów Ideowych Kategoria:Belgijski ruch oporu podczas II wojny światowej Kategoria:Holenderski ruch oporu podczas II wojny światowej Kategoria:Polacy – członkowie francuskiego ruchu oporu Kategoria:Ruch oporu w III Rzeszy Kategoria:Działacze środowisk kombatanckich Kategoria:Polskie ofiary represji stalinowskich Kategoria:Pochowani w Chorzowie Kategoria:Urodzeni w 1895 Kategoria:Zmarli w 1981