Pierwsza Dzielnica – osiedle mieszkaniowe w Katowicach, położone w rejonie ulic H.M. Góreckiego i T. Dobrowolskiego, w dzielnicy Bogucice, w rejonie katowickiej Strefy Kultury.
Osiedle wzniesiono na terenach dawnej Kopalni Węgla Kamiennego „Katowice”, a jego inwestorem jest katowicka spółka TDJ Estate. Zostało ono zaś zaprojektowane przez bytomską pracownię Medusa Group, a głównymi architektami kompleksu byli Przemo Łukasik i Łukasz Zagała. Osiedle zaprojektowano jako kompleks ogólnodostępny, składający się z dziewięciu wieżowców mieszkalnych otoczonych przestrzenią parkową. Budowa osiedla ruszyła w maju 2019 roku, a pierwszy etap składający się z trzech budynków oddano do użytku w III kwartale 2021 roku.
Położenie Pierwsza Dzielnica położona jest w północnej części Katowic, około 600 metrów od centrum miasta, w granicach dzielnicy Bogucice, w rejonie ulic H.M. Góreckiego i T. Dobrowolskiego.
Osiedle to powstało na terenach poprzemysłowych dawnej Kopalni Węgla Kamiennego „Katowice”, w bezpośrednim sąsiedztwie Strefy Kultury obejmującej halę widowiskowo-sportową „Spodek”, Międzynarodowe Centrum Kongresowe, siedzibę Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia i Muzeum Śląskie w Katowicach.
Najbliższy przystanek transportu miejskiego ZTM znajduje się w odległości 310 metrów od osiedla – jest to przystanek autobusowy Katowice Strefa Kultury Muzeum Śląskie, zaś w odległości 370 m znajduje się przystanek Katowice Strefa Kultury NOSPR.
Historia Początki (do 2019) mały|lewo|Budowa układu komunikacyjnego katowickiej Strefy Kultury (ulica H.M. Góreckiego) w czerwcu 2013 roku; po lewej stronie obszar przyszłego osiedla Pierwsza Dzielnica
Początki osiedla mieszkaniowego Pierwsza Dzielnica sięgają 2015 roku. W tym czasie tereny przyszłego osiedla należały do firmy Eurostar Real Estate. Zostały one wystawione na licytację komorniczą, a pierwsza z nich miała odbyć się w styczniu 2015 roku, lecz na wniosek jednego z wierzycieli została ona wstrzymana. Później ten sam wierzyciel poprosił o ogłoszenie przetargu na zbycie nieruchomości. Druga licytacja została zaplanowana na 22 września 2015 roku w sali konferencyjnej Hotelu „Monopol”, a wstępne zainteresowanie działkami przy Muzeum Śląskim w Katowicach było duże. Cena wywoławcza gruntów o powierzchni 50 535 m² wynosiła 10,132 mln zł. Działki te nabyła za 20 mln złotych firma TDJ Estate z przeznaczeniem na budowę nowego osiedla mieszkaniowego.
W dniu 16 października 2015 roku do biura Rady Miasta Katowice wpłynął projekt uchwały o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów m.in. przyszłego osiedla Pierwsza Dzielnica. Władze miasta chciały określić kierunek rozwoju tej części miasta i zagwarantować możliwość powstania tu obiektów usługowych i mieszkaniowych o wysokim standardzie. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obszaru położonego w rejonie ulic: Katowickiej i H.M. Góreckiego – część I został uchwalony przez Radę Miasta Katowice 28 maja 2020 roku.
W dniu 28 grudnia 2016 roku Urząd Miasta Katowice wydał decyzję o warunkach zabudowy dla pierwszego etapu osiedla. Pierwotnie inwestor zaplanował dwa budynki z około 100 mieszkaniami, a ich wysokość miała być zróżnicowana – jeden z sześcioma piętrami, a drugi z siedmioma. Spółka TDJ Estate zorganizowała konkurs architektoniczny, który miał wyłonić pracownię odpowiedzialną za zaprojektowanie nowego osiedla. Trzy pracownie zostały później zaproszone do dalszych rozmów, by wspólnie opracować ostateczny kształt osiedla. O rozstrzygnięciu konkursu architektonicznego inwestor poinformował w styczniu 2017 roku. Do współpracy przy projektowaniu osiedla wybrano bytomskie studio projektowe Medusa Group. Zwycięski zespół zobowiązany był do wystąpienia do władz miasta o ustalenie warunków zabudowy, zaś zapisy studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego wskazały tereny przyszłego osiedla jako obszar pod strategiczne inwestycje o wysokiej intensywności.
mały|Biuro sprzedaży osiedla Pierwsza Dzielnica w Międzynarodowym Centrum Kongresowym w listopadzie 2020 roku
Plany budowy osiedla budziły w niektórych środowiskach kontrowersje. Przeciw budowie osiedla w tej skali protestowała m.in. Alicja Knast – ówczesna dyrektor Muzeum Śląskiego w Katowicach, a także niektórzy mieszkańcy Katowic. Wynikało to z lokalizacji inwestycji – bliskość Strefy Kultury, a także jej skali – bryły miały przewyższyć zabudowę Muzeum Śląskiego w Katowicach i zdominować przestrzeń. Obawiano się też, że drogie apartamentowce pogłębią gentryfikację tego obszaru miasta. Sprawa ta stała się szczególnie głośna na przełomie 2017 i 2018 roku, a Alicja Knast w tej sprawie doprowadziła m.in. do zwołania Wojewódzkiej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej 12 stycznia 2018 roku.
W maju 2019 roku spółka TDJ Estate wybrała generalnego wykonawcę pierwszego etapu inwestycji – została nią wówczas spółka Chemobudowa-Kraków. Jeszcze w tym samym okresie rozpoczęła się realizacja pierwszego etapu osiedla, składającego się z trzech dwunastokondygnacyjnych budynków. Również na początku maja 2019 roku ogłoszono też nazwę dla nowego osiedla – „Pierwsza Dzielnica”. Nazwa ta wg inwestora ma podwójne znaczenie: po pierwsze podkreśla ona położenie osiedla, które miało stworzyć nową tkankę miejską, w centrum Katowic, a z drugiej stronie nawiązuje do historii Katowic, których to zalążkiem był obszar pomiędzy Kuźnicą Bogucką i hutą „Fanny”.
Pierwszy etap (2019–2021) mały|lewo|Tereny osiedla Pierwsza Dzielnica pod koniec grudnia 2019 roku
Na początku czerwca 2019 roku ruszyła sprzedaż mieszkań i lokali usługowych pierwszego etapu inwestycji. Biuro sprzedaży Pierwszej Dzielnicy działało przy placu Sławika i Antalla 1, w budynku Międzynarodowego Centrum Kongresowego. W połowie lipca 2019 roku na placu budowy pojawił się pierwszy żuraw wieżowy. W tym czasie trwały zaś prace ziemne pod parking podziemny, wykonywano tzw. „poduszki” z kruszywa na warstwie betonów podkładowych, a także rozpoczęły się prace nad montażem zbrojenia płyty fundamentowej. W połowie sierpnia 2019 roku poziom rezerwacji mieszkań pierwszego etapu Pierwszej Dzielnicy przekroczył 70%. Wówczas trwały intensywne prace przy budowie płyty fundamentowej, a poziom jego zaawansowania różnił się od segmentu kompleksu budynków.
mały|Budowa osiedla Pierwsza Dzielnica we wrześniu 2020 roku (widok z tarasu Muzeum Śląskiego w Katowicach)
W styczniu 2020 roku prace na kondygnacjach podziemnych stopniowo zmierzały ko końcowi, a w niektórych segmentach sięgały już 1. i 2. piętra. W kwietniu 2020 roku kontynuowano prace nad konstrukcją budynków. Do tego czasu zaś ukończono prace konstrukcyjne segmentów D i E pomiędzy głównymi budynkami. W budynku A przygotowywano w tym czasie elementy pionowe dla kondygnacji 5., w budynku B prace trwały na kondygnacji 3., zaś w części C na kondygnacji 4. Na niższych kondygnacjach do tego czasu zamontowano już pierwsze prefabrykowane balkony. Zakończono prace murowe w garażach podziemnych, a także powstały ściany działowe pomieszczeń technicznych. Prowadzono także m.in. prace nad montażem instalacji technicznych.
Do września 2020 roku trzy wieżowce pierwszego etapu Pierwszej Dzielnicy osiągnęły docelową wysokość. Wykonano do tego czasu wszystkie ściany zewnętrzne i elementy żelbetowe. W tym okresie trwały prace nad elewacjami, wykonywanymi ze spieków kwarcowych, a także trwały przygotowania do montażu zewnętrznej warstwy elewacji. W budynkach w różnym stopniu zaawansowania wykonywano wylewki i wykończenia ścian, instalowano stolarkę okienną oraz przygotowywano szyny pod montaż paneli na balkonach i tarasach. W garażach podziemnych prace zmierzały już do końca. Do tego czasu sprzedano zaś około 85% mieszkań.
W listopadzie 2020 roku elewacje budynków były wykonane w 90%. Trwały m.in. prace nad systemem Lumon 6. Od strony ulicy H.M. Góreckiego trwały zaś roboty nad montażem żelbetowych prefabrykowanych schodów, a jednocześnie prowadzono ostatnie prace związane ze zjazdami do garaży podziemnych. Wewnątrz budynków rozpoczęto prace przy montażu stolarki drzwiowej i aluminiowej, a na podłodze holu windowego w wieży A położono pierwsze płytki. W części usługowej 3 z 4 segmentów zostały już zaszklone. Do tego czasu sprzedano 90% mieszkań.
W marcu 2021 roku prowadzono prace porządkowe. Czyszczono elewacje, mieszkania i części wspólne, na paterach trwały roboty związane z wykończeniem strefy wejściowej, stropów i ścian. Kontynuowano także roboty drogowe. Prace przy realizacji pierwszego etapu osiedla ukończono w połowie 2021 roku, zaś jego oddanie do użytku nastąpiło w III kwartale 2021 roku, zaś we wrześniu tego samego roku otwarte zostało przedszkole.
Pierwsza Dzielnica stała się jednym z najdroższych osiedli w województwie śląskim. Pod koniec sierpnia 2021 roku mieszkania na rynku wtórnym na osiedlu kosztowały ponad 12 tysięcy złotych za m².
Drugi etap (2021–2024) mały|lewo|Pierwsza Dzielnica w marcu 2023 roku; po lewej dwa budynki drugiego etapu
W dniach 5 i 9 marca 2021 roku TDJ Estate uzyskał pozwolenie na budowę czterech kolejnych budynków Pierwszej Dzielnicy, zaś w pierwszej kolejności inwestor postanowił wybudować dwa z nich. Na początku listopada 2021 roku inwestor rozpoczął sprzedaż mieszkań w ramach drugiego etapu Pierwszej Dzielnicy. Pod koniec tego samego roku przy budowie drugiego etapu Pierwszej Dzielnicy pojawiły żurawie wieżowe.
Dwie inwestycje TDJ Estate – osiedle Pierwsza Dzielnica i kompleks biurowców .KTW we wrześniu 2022 roku zostały polskimi laureatami międzynarodowego konkursu European Property Awards 2022, z czego Pierwsza Dzielnica w kategorii Residential High-rise Architecture.
W lutym 2023 roku w ramach drugiego etapu prowadzono prace przy wykonywaniu stropodachu, a także wewnątrz budynków. Do marca ukończono izolację dachu jednego z budynków, a na wyższych kondygnacjach kończono montaż stolarki aluminiowej. Do czerwca zakończono prace murarskie, a w częściach wspólnych rozpoczęto roboty wykończeniowe. Kończono także prace związane z ociepleniem ścian.
Do września 2023 roku zdemontowano rusztowania, odsłaniając elewacje dwóch budynków budowanych w ramach drugiego etapu Pierwszej Dzielnicy, a do listopada tego samego roku zakończono realizację wszelkich prac na elewacjach. Budynki drugiego etapu Pierwszej Dzielnicy zostały ukończone od drugiego kwartału 2024 roku.
Trzeci etap (od 2024) Pod koniec lipca 2024 roku rozpoczęły się prace budowlane nad trzecim etapem osiedla, w którym zaprojektowano dwa siedemnastopiętrowe budynki. Do połowy sierpnia tego samego roku ukończono prace nad wykopem pod budynki F i G. W połowie grudnia trwały prace nad wykonywaniem stropu na poziomie -2 w budynku F, a w budynku G prowadzono prace nad zbrojeniem płyty fundamentowej. Montowano także drugi żuraw wieżowy.
Do kwietnia 2025 roku osiągnięto stan surowy poziomu 0 obydwu obiektów. Do końca lipca 2025 roku trwały prace żelbetowe na 9. piętrze budynku F, na budynku G wykonywano strop na poziomie 8. piętra oraz zakończono murowanie garażu podziemnego. W listopadzie tego samego roku wznoszono stropodach budynku F, wykonywano piony wodno-kanalizacyjne, a także montowano instalacje oraz okna, natomiast w budynku G stawiono strop nad 13. piętrem oraz montowano instalacje na różnych kondygnacjach.
Architektura i urbanistyka Ogólne założenia mały|Fragment Pierwszej Dzielnicy (pierwszy etap) w czerwcu 2021 roku; widok od strony południowo-zachodniej
Projekt architektoniczno-urbanistyczny Pierwszej Dzielnicy został opracowany przez bytomską pracownię Medusa Group, zaś głównymi architektami osiedla byli Przemo Łukasik i Łukasz Zagała.