mały Ziemica półkulista (Humaria hemisphaerica (F.H. Wigg.) Fuckel) – gatunek grzybów należący do rzędu kustrzebkowców (Pezizales).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Humaria, Pyronemataceae, Pezizales, Pezizomycetidae, Pezizomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten opisał w 1780 roku Friedrich Heinrich Wiggers, nadając mu nazwę Peziza hemisphaerica. Obecną nazwę nadał mu w 2005 r. Leopold Fuckel. Ma 19 synonimów. Niektóre z nich: Lachnea hemisphaerica (F.H. Wigg.) Gillet 1880 Mycolachnea hemisphaerica (F.H. Wigg.) Maire 1937 Tricharia hemisphaerica (F.H. Wigg.) Boud. 1911. Nazwa polska według M.A. Chmiel.
Morfologia Owocnik Typu apotecjum bez trzonu, początkowo miseczkowaty, w trakcie rozwoju coraz bardziej rozszerzający się i osiągający średnicę do 3 cm. Powierzchnia górna o barwie od białej do białoniebieskawej i dość gładka, powierzchnia dolna brązowa i gęsto owłosiona, z włoskami wystającymi ponad brzeg miseczki. Miąższ brązowawy, kruchy, bez zapachu. Cechy mikroskopowe Worki 8-zarodnikowe z nieamyloidalnymi wierzchołkami. Parafizy nitkowate z maczugowatymi wierzchołkami, septowane, w KOH szkliste. Zarodniki 20–24 × 10–12 µm, w KOH gładkie, w odczynniku Melzera brodawkowate lub chropowate, eliptyczne, często z nieco spłaszczonymi końcami, początkowo z dwiema gutulami, które po osiągnięciu dojrzałości rozpadają się na drobne kropelki. Włoski ze spiczastymi wierzchołkami, gładkie, w KOH brązowe, często septowane, o szerokości 7,5–12,5 µm, grubościenne. Gatunki podobne Jest wiele gatunków grzybów o miseczkowatych owocnikach naziemnych, ale ziemica półkulista jest łatwa do odróżnienia. Inne gatunki tych grzybów albo są jaskrawo ubarwione, albo mają mniejsze owocniki, albo występują tylko na wypaleniskach. Podobne są gatunki z rodzaju Jafnea, ale nie występują w Polsce.
Występowanie i siedlisko Humaria hemisphaerica jest szeroko rozprzestrzeniona w Ameryce Północnej, Środkowej, Europie i Azji, pojedyncze jej stanowiska podano także w Ameryce Południowej. W Europie występuje od Morza Śródziemnego po Islandię i północne krańce Półwyspu Skandynawskiego. W Polsce M.A. Chmiel w 2006 r. przytoczyła liczne stanowiska tego gatunku, w późniejszych latach również podano wiele jego stanowisk.
Grzyb naziemny, mykoryzowy, żyjący w symbiozie z drzewami, ale czasami także grzyb saprotroficzny, rozwijający się na silnie zbutwiałym drewnie. Owocniki tworzy pojedynczo lub grupkami, zwykle od lipca do października, w miejscach wilgotniejszych lub po deszczach w lasach mieszanych, zaroślach i parkach.
Jest grzybem niejadalnym.
Przypisy
Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Pyronemataceae