Społeczno-zawodowa organizacja rolników – dobrowolne zrzeszenie rolników, mające na celu reprezentowania potrzeb oraz bronienia zawodowych i społecznych interesów rolników indywidualnych. Organizacja działa na rzecz rozwoju indywidualnych gospodarstw rolnych oraz wzrostu produkcji, poprzez zapewnienia opłacalności produkcji rolniczej i należytego wyposażenia rolnictwa w środki produkcji. Ponadto troszczy się o wysoką rangę zawodu rolnika, poprawę warunków życia i pracy ludności wiejskiej. Uczestniczy w kształtowaniu i realizacji polityki państwa na rzecz postępu gospodarczego, społecznego, socjalnego oraz kulturalnego i oświatowego wsi.

Powołanie organizacji rolników Na podstawie ustawy z 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników ustanowiono regulacje określające zasady funkcjonowanie organizacji rolnikówUstawa z dnia 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników ().. Rozporządzeniem Rady Ministrów 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o społeczno-zawodowych organizacjach rolników zobowiązano organy administracji państwowej do współdziałania z organizacjami rolnikówRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 maja 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o społeczno-zawodowych organizacjach rolników (Dz. U. 196 nr 27, poz. 132)..

Prawo zrzeszania się w organizacjach rolników Prawo zrzeszania się w organizacjach rolników mają rolnicy indywidualni i członkowie ich rodzin oraz inne osoby związane bezpośrednio charakterem swej pracy z rolnictwem.

Społeczno-zawodowe organizacje rolników działają zgodnie z konstytucyjnymi zasadami ustrojowymi Rzeczypospolitej Polskiej, powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, na podstawie zarejestrowanego statutu, zgodnego z tymi zasadami i przepisami.

Społeczno-zawodowe organizacje rolników są niezależne od organów administracji państwowej oraz państwowych i społecznych jednostek organizacyjnych i organizacji. Działają poprzez ustalone w uchwalanych przez siebie statutach i wybierane w sposób demokratyczny organy, a także określają w sposób samodzielny, w ramach obowiązujących przepisów prawa, zakres i formy swojej działalności.

Rodzaje organizacji rolników Społeczno-zawodowymi organizacjami rolników, są:

kółka rolnicze; rolnicze zrzeszenia branżowe; związki rolników, kółek i organizacji rolniczych; związki rolniczych zrzeszeń branżowych.

Uprawnienia organizacji rolników Organizacje rolników, reprezentując potrzeby oraz interesy zawodowe i społeczne rolników indywidualnych, uczestniczą w:

kształtowaniu i realizacji polityki rolnej i społecznej w zakresie: rozwoju i ochrony własności indywidualnych gospodarstw rolnych, gospodarki ziemią, ochrony gruntów rolnych, gospodarki wodnej, nasiennictwa i hodowli zwierząt, infrastruktury rolniczej i społecznej wsi, ochrony środowiska naturalnego, rzeczowych ubezpieczeń rolnych, systemu kredytowego i podatkowego w stosunku do indywidualnych gospodarstw rolnych, ochrony zdrowia ludności wiejskiej, zabezpieczenia socjalnego mieszkańców wsi, rozwoju oświaty, kultury, sportu oraz turystyki na wsi; ustalaniu poziomu i zasad kształtowania cen na środki produkcji rolniczej i usług dla rolnictwa, określaniu wielkości i zasad zaopatrzenia gospodarstw indywidualnych w środki produkcji oraz w ocenie ich jakości, ustalaniu warunków kontraktacji oraz cen skupu i sprzedaży produktów rolnych, usług produkcyjnych dla rolnictwa i usług dla ludności wiejskiej oraz norm i zasad klasyfikacji produktów rolnych, ustalaniu zasad i warunków kooperacji w rolnictwie; opracowywaniu planów społeczno-gospodarczych w części dotyczącej wsi i rolnictwa, a także planów zagospodarowania przestrzennego gmin i wsi; sprawowaniu społecznej kontroli nad funkcjonowaniem jednostek organizacyjnych obsługujących rolnictwo i mieszkańców wsi.

Sposób realizacji uprawnień Uprawnienia organizacje rolników realizują poprzez: przedkładanie właściwym organom państwowym i państwowym jednostkom organizacyjnym oraz organizacjom spółdzielczym i innym organizacjom powołanym do wykonywania zadań na rzecz rolnictwa indywidualnego swego stanowiska w postaci opinii, wniosków, postulatów i żądań, inicjowanie regulacji prawnych oraz opiniowanie projektów lub udział w opracowywaniu aktów prawnych oraz udział w negocjacjach, prowadzenie analizę kosztów produkcji rolniczej i kosztów utrzymania oraz kształtowania się dochodów rolników.

Kontrola społeczna organizacji rolników Organizacje rolników uprawnione są do wykonywania przez upoważnionych swoich przedstawicieli kontroli społecznej jednostek organizacyjnych i organizacji w zakresie:

zaopatrzenia gospodarstw rolnych w środki produkcji i materiały inwestycyjne; realizacji umów kontraktacyjnych oraz skupu produktów rolnych; świadczenia usług dla rolnictwa i ludności wiejskiej; realizowanych na potrzeby gospodarstw rolnych inwestycji melioracyjnych, wodnych, energetycznych i innych; likwidacji szkód losowych i łowieckich.

Działalność na rzecz rozwoju gospodarstw indywidualnych W zakresie działalności na rzecz rozwoju indywidualnych gospodarstw rolnych oraz postępu gospodarczego, społecznego i socjalnego na wsi, a także kształtowania społecznych wzorów postępowania i postaw obywatelskich, organizacje rolników mogą, w szczególności:

inicjować i udzielać pomocy w rozwijaniu i wdrażaniu postępu rolniczego, technicznego i socjalnego w indywidualnych gospodarstwach rolnych i wiejskich gospodarstwach domowych oraz upowszechniać doświadczenia przodujących rolników; udzielać pomocy w podnoszeniu produkcji gospodarstw rolnych oraz rozwijaniu przez nie specjalizacji i kooperacji; udzielać rolnikom rady i pomocy w wyborze oraz stosowaniu racjonalnych form i metod gospodarowania, stosowaniu właściwych zabiegów i środków agrotechnicznych, zootechnicznych oraz technologii w produkcji rolniczej, przechowalnictwie i przetwórstwie produktów rolnych; udzielać pomocy w prawidłowej organizacji gospodarstw i prowadzeniu rachunkowości rolnej; rozwijać różnorodne formy współdziałania produkcyjnego i pomocy sąsiedzkiej; upowszechniać wiedzę zawodową i społeczną wśród rolników oraz młodzieży wiejskiej; uczestniczyć w organizowaniu praktyk rolniczych dla uczniów i studentów szkół rolniczych; organizować poradnictwo prawne na rzecz rolników; inicjować działania zmierzające do poprawy warunków życia i pracy ludności wiejskiej; udzielać pomocy rodzinom wiejskim w wychowywaniu i kształceniu oraz zapewnianiu właściwego wypoczynku dzieciom i młodzieży wiejskiej; podejmować działania w zakresie poprawy stanu zdrowia ludności wiejskiej oraz opieki społecznej na wsi; upowszechniać racjonalne metody prowadzenia gospodarstw domowych i żywienia rodziny; oddziaływać na kształtowanie etyki zawodowej i podnoszenie społecznej rangi zawodu rolnika; rozwijać działalność oświatową i kulturalną na wsi.

Inne formy aktywności organizacji rolników Organizacje rolników mogą inicjować, organizować i prowadzić działalność gospodarczą i socjalną, w zakresie określonym w statutach, na zasadach przewidzianych w przepisach, a w szczególności:

inicjować i prowadzić działalność usługową, produkcyjną i handlową na potrzeby rolników i ludności wiejskiej; inicjować i organizować pomoc dla rolników i ludności wiejskiej w wytwarzaniu materiałów budowlanych z surowców miejscowych oraz pomagać w zaspokajaniu potrzeb w zakresie maszyn i sprzętu; inicjować i organizować kooperację produkcyjną służącą intensyfikacji i specjalizacji produkcji rolniczej oraz zagospodarowywaniu lasów stanowiących własność rolników indywidualnych; prowadzić placówki opiekuńczo-wychowawcze, opieki zdrowotnej i społecznej; inicjować i organizować czyny społeczne.

Uprawnienia organizacji rolników Organizacje rolników mogą przystępować do:

międzynarodowych organizacji rolniczych; ponadnarodowych organizacji rolniczych reprezentujących interesy zawodowe rolników indywidualnych wobec instytucji Unii Europejskiej.

Koszty związane z uczestnictwem organizacji rolników w organizacjach, dofinansowywane są na zasadach określonych w przepisach o izbach rolniczych.

Przypisy