mały Ziemiozorek jasnoparafizowy (Geoglossum fallax E.J. Durand) – gatunek grzybów z monotypowej klasy ziemiozorniaków (Geoglossomycetes).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Geoglossum, Geoglossaceae, Geoglossales, Incertae sedis, Geoglossomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi.
Gatunek ten opisał Elias Judah Durand w 1908 r. Synonimy: Geoglossum fallax var. proximum (S. Imai & Minakata) S. Imai 1941 Geoglossum fallax var. subpumilum (S. Imai) S. Imai 1941 Geoglossum proximum S. Imai & Minakata 1932 Geoglossum proximum S. Imai & Minakata 1934 Geoglossum subpumilum S. Imai 1934 Geoglossum subpumilum S. Imai 1934. Polską nazwę zarekomendowała Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów. Nie jest tłumaczeniem nazwy naukowej. Nazwa rodzajowa Geoglossum pochodzi od słowa geo oznaczającego ziemię i glossum oznaczającego język. Nazwa gatunkowa fallax oznacza zwodniczy.
Morfologia Owocnik Wysmukły, maczugowaty, czarniawy, o wysokości 2–7 cm składający się z płodnej główki i sterylnego trzonu. Ciemnobrązowa główka stanowi 1/3 część wysokości, ma grubość 2–6 mm, jest bocznie spłaszczona i często podłużnie rowkowana. Jej powierzchnia jest delikatnie kutnerowata z powodu wystających worków. Cylindryczny trzon ma średnicę 1–2 mm, u nasady jest czarniawy i pełny, pod główką pusty, jasnobrązowy. Cechy mikroskopowe Worki cylindryczne, 150–200 × 8–20 µm, dość grubościenne z 8 zarodnikami ułożonymi równolegle. Askospory cylindryczne, wydłużone lub wąsko wrzecionowate ze zwężonymi końcami, gładkie, 55–90 × 4–6 µm z wieloma przegrodami (do 13), początkowo szkliste, w stanie dojrzałym brązowe. Wysyp zarodników jasnobrązowy. Parafizy często występujące w oddzielnych skupiskach, nitkowate, o średnicy 3–4 µm, wystające ponad worki, często mocno zakrzywione lub zwinięte na wierzchołku, szkliste do bladobrązowych, bez wyraźnych przegród. Ich komórki wierzchołkowe są maczugowate lub jajowate i składają się z łańcucha jajowatych komórek o średnicy 4–6 µm. Gatunki podobne Od innych gatunków ziemiozorków odróżnić go można tylko po cechach mikroskopowych. Próchnilec maczugowaty (Xylaria polymorpha) nie jest podłużnie spłaszczony, jest bardziej krępy i rozwija się na próchniejącym drewnie. Włosojęzyk szorstki (Trichoglossum hirsutum) ma wyraźniejszy i drobno owłosiony trzon.
Występowanie i siedlisko Ziemiozorek jasnoparafizowy występuje na niektórych wyspach i wszystkich kontynentach, znaleziono go nawet na Antarktydzie. W Polsce po raz pierwszy jego stanowisko podano w 2002 r., w późniejszych latach znaleziono jeszcze inne stanowiska tego gatunku. Aktualne stanowiska podaje także internetowy atlas grzybów. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status R– gatunek rzadki, który zapewne w najbliższej przyszłości przesunie się do kategorii zagrożonych wymarciem, jeśli nadal będą działać czynniki zagrożenia.
Grzyb naziemny występujący na nieużytkowanych terenach trawiastych.
Przypisy
Kategoria:Geoglossomycetes Kategoria:Mykobiota Polski