Centralny Zarząd Przemysłu Cukrowniczego – jednostka organizacyjna Ministerstwa Przemysłu Rolnego i Spożywczego, powołana w celu koordynowania, nadzorowania i kontrolowania oraz sprawowania ogólnego kierownictwa nad działalnością gospodarczą przedsiębiorstw państwowych lub będących pod zarządem państwowym.

Działalność Na podstawie zarządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z 1949 r. wydane w porozumieniu z Ministrem Skarbu i Prezesem Centralnego Urzędu Planowania o utworzeniu Centralnego Zarządu Przemysłu Cukrowniczego ustanowiono ZarządZarządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 28 lutego 1949 r. wydane w porozumieniu z Ministrem Skarbu i Prezesem Centralnego Urzędu Planowania o utworzeniu Centralnego Zarządu Przemysłu Cukrowniczego. .. Powołanie zarządu pozostawało w ścisłym związku z dekretem z 1947 r. o tworzeniu przedsiębiorstw państwowychDekret z dnia 3 stycznia 1947 r. o tworzeniu przedsiębiorstw państwowych. ..

Nadzór państwowy nad Zarządem sprawował Minister Przemysłu Rolnego i SpożywczegoRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 marca 1949 r. w sprawie zakresu działania Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego. Dz. U 1949 nr 18 poz. 122Uchwała nr 772 Rady Ministrów z dnia 17 listopada 1951 r. w sprawie tymczasowego statutu organizacyjnego Ministerstwa Przemysłu Rolnego i Spożywczego. M. P. 1951 nr 97 poz. 1371.

Centralny Zarząd Przemysłu Cukrowniczego wydzielono z administracji państwowej jako przedsiębiorstwo państwowe, prowadzone w ramach narodowych planów gospodarczych oraz według zasad rozrachunku gospodarczego.

Przedmiotem działalności Zarządu było koordynowanie, nadzorowanie i kontrolowanie oraz ogólne kierownictwo działalności gospodarczej przedsiębiorstw państwowych lub będących pod zarządem państwowym.

Przy Zarządzie powołana była Rada Nadzoru Społecznego, której zakres działania, sposób powoływania i odwoływania jej członków, organizację i sposób wykonywania powierzonych czynności określi rozporządzenie Rady Ministrów.

Rada Nadzoru Społecznego miała charakter niezależnego organu nadzorczego, kontrolnego oraz opiniodawczego, podlegającego w swej działalności nadzorowi Prezydium Krajowej Rady Narodowej.

Centralny Zarząd z 1951  r Centralny Zarząd Przemysłu Cukrowniczego był jednostką organizacyjną odpowiedzialną za całokształt działalności gospodarczej podległych przedsiębiorstw przemysłu cukrowniczegoArchiwum Akt Nowych, zespół Centralny Zarząd Przemysłu Cukrowniczego, sygn. 2/942/0/5/9, 1949-1956.. Do jego podstawowych zadań należało koordynowanie ich działalności oraz sprawowanie nad nią nadzoru i kontroli. Zarząd pełnił tym samym funkcję nadrzędnego ogniwa organizacyjnego, zapewniającego jednolite kierowanie działalnością gospodarczą przedsiębiorstw państwowych oraz przedsiębiorstw pozostających pod zarządem państwowymStanisław Wykrętowicz, Najnowsze dzieje cukrownictwa w Polsce (1944–1989). Studium historyczno-ekonomiczne, Poznań–Szreniawa 1997.. Centralny Zarząd zacząl funkcjonować według zasad określonych w dekrecie z 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowychDekret z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych. Dz. U. 1950 nr 49 poz. 439.

Istotnym elementem kompetencji Centralnego Zarządu było również ogólne kierownictwo działalnością gospodarczą podległych przedsiębiorstw. Obejmowało ono kształtowanie kierunków ich działalności oraz zapewnianie jej zgodności z założeniami państwowej polityki gospodarczej i narodowych planów gospodarczych. W ramach powierzonych kompetencji Centralny Zarząd mógł wydawać podległym przedsiębiorstwom wiążące wytyczne, które stanowiły instrument bezpośredniego oddziaływania na ich działalność gospodarcząStanisław Wykrętowicz, Najnowsze dzieje cukrownictwa w Polsce (1944–1989). Studium historyczno-ekonomiczne, Poznań–Szreniawa 1997..

Centralny Zarząd łączył zatem funkcje koordynacyjne, nadzorcze, kontrolne i kierownicze, tworząc centralny szczebel zarządzania państwowym przemysłem cukrowniczym. Zakres tych kompetencji odpowiadał charakterystycznemu dla powojennego systemu gospodarczego modelowi zarządzania przedsiębiorstwami państwowymi poprzez wyspecjalizowane centralne zarządy.

Organ zarządzający Organem zarządzającym Zarządu była dyrekcja, powoływana i zwalniana przez Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego i składająca się z dyrektora naczelnego, reprezentującego dyrekcję samodzielnie oraz z podległych dyrektorowi naczelnemu trzech dyrektorów.

Do ważności zobowiązań zaciąganych przez Zarząd wymagane było współdziałanie, zgodnie z uprawnieniami przewidzianymi w statucie: dwóch członków dyrekcji łącznie, jednego członka dyrekcji łącznie z pełnomocnikiem handlowym w granicach jego pełnomocnictwa, dwóch pełnomocników handlowych łącznie w granicach ich pełnomocnictw. Dyrektor Centralnego Zarządu

Adam Piotrowski – 1945-1949; Józef Krzyżanowski – 1949-1951; Czesław Sobiesiak - 1951-1955.

Wykaz przedsiębiorstw nadzorowanych Zjednoczone Cukrownie Warszawskie przedsiębiorstwo państwowe wyodrębnione” z siedzibą w Płocku. Zjednoczone Cukrownie Lubelskie przedsiębiorstwo państwowe wyodrębnione” z siedzibą w Lublinie. Zjednoczone Cukrownie Poznańskie przedsiębiorstwo państwowe wyodrębnione” z siedzibą w Poznaniu. Zjednoczone Cukrownie Pomorskie przedsiębiorstwo państwowe wyodrębnione” z siedzibą w Toruniu. Zjednoczone Cukrownie Gdańskie przedsiębiorstwo państwowe wyodrębnione” z siedzibą w Malborku. Zjednoczone Cukrownie Szczecińskie przedsiębiorstwo państwowe wyodrębnione” z siedzibą w Szczecinie. Zjednoczone Cukrownie Śląska Opolskiego przedsiębiorstwo państwowe wyodrębnione” z siedzibą w Opolu. Zjednoczone Cukrownie Śląska Dolnego przedsiębiorstwo państwowe wyodrębnione” z siedzibą w Świdnicy. Centrala Zaopatrzenia Cukrownictwa przedsiębiorstwo państwowe wyodrębnione” z siedzibą w Warszawie.

Powierzchnia zasiewów, zbiory i plony buraka cukrowego Według danych Rolniczego Rocznika Statystycznego z 1965 r. powierzchnia zasiewów, zbiory i plony buraka cukrowego przedstawiała się następującoRolniczy Rocznik Statystyczny, GUS, Warszawa 1965.: Wyszczególnienie 194619501955Zasiewy w tys. ha169,6286,9391,6Zbiory w tys. ton298363737286Plony z 1 ha w q176222186

Przypisy

Kategoria:Cukrownictwo w Polsce Kategoria:Gospodarka PRL Kategoria:Urzędy centralne PRL