thumb|Cynegetis impunctata thumb|Toxotoma flavofasciata thumb|Henosepilachna vigintioctomaculata thumb|Toxotoma jujuyi thumb|Epilachna paenulata thumb|Żerowiska E. paenulata thumb|Epilachna varivestis thumb|Larwa Henosepilachna argus Epilachnini – plemię chrząszczy z rodziny biedronkowatych i podrodziny Coccinellinae. Obejmuje ponad tysiąc opisanych gatunków, zgrupowanych w 28 rodzajach. Zarówno larwy, jak i owady dorosłe są ścisłymi roślinożercami. Kilka gatunków notowanych jest jako szkodniki upraw o dużym znaczeniu.

Morfologia Chrząszcze o stosunkowo dużym jak na przedstawicieli rodziny, gęsto owłosionym ciele. Na ich wzór barwny zwykle składa się czerń oraz żółcień, pomarańcz lub czerwień, często o pastelowym odcieniu. Głowa ich odznacza się oczami złożonymi z pośrodkowo-przednimi wykrojeniami na wewnętrznych krawędziach, z wyjątkiem rodzaju Megatela bliższymi sobie w części tylnej niż przedniej. Dostosowane do skrobania i żucia żuwaczki mają wielozębne wierzchołki i całkowicie zanikłe części molarne. Synapomorfią wargi dolnej jest owalny kształt przedbródka; poza tym odznacza się ona bródką trapezowatą, najszerszą u podstawy lub w jej pobliżu. Z wyjątkiem rodzaju owełnica biedronki te cechuje również występowanie na powierzchni pokryw punktów w dwóch różnych rozmiarach.

Jaja są podłużne, o wyraźnie mikrorzeźbionym chorionie, zwykle ubarwione żółto. Larwy mają wierzch i boki ciała z gęsto rozmieszczonymi, porozgałęzianymi wyrostkami. Głowa cechuje się szwem epikranialnym z wyodrębnionym trzonkiem i V-kształtnymi lub U-kształtnymi odnogami czołowymi. U części gatunków obecny jest również szew czołowo-nadustkowy, co jest wyjątkiem na tle rodziny. Żuwaczki podobnie jak u form dorosłych mają wielozębne wierzchołki i całkowicie zanikłe części molarne.

Biologia i ekologia Zarówno larwy jak i owady dorosłe są ścisłymi roślinożercami (fitofagi), żerującymi na liściach, kwiatach i pąkach przedstawicieli rodzin bobowatych, dyniowatych, goździkowatych, kokornakowatych, pokrzywowatych, powojowatych, psiankowatych oraz wiechlinowatych. Owady dorosłe zwykle żerują na wierzchniej stronie liści, natomiast larwy na ich spodzie. Biedronki te zeskrobują z rośliny tkanki miękkie, a następnie przeżuwają, wypijając soki. Ich żerowiska mają w związku z tym postać koronkowatych szkieletowań.

Samica składa w ciągu życia na spodzie liści roślin żywicielskich setki jaj w klastrach liczących od 15 do 50 sztuk. Larwy klują się z nich po 4–14 dniach i przechodzą w swym rozwoju cztery stadia, zajmujące łącznie od czterech do pięciu tygodni. Przepoczwarczenie ma miejsce na spodzie liścia wewnątrz ostatniej wylinki larwalnej. Stadium poczwarki trwa zwykle około tygodnia.

Rozprzestrzenienie Plemię kosmopolityczne, rozmieszczone głównie w strefie tropikalnej i subtropikalnej. Szczególną różnorodność osiąga w rejonach na styku lasów równikowych z ekosystemami górskimi. Bogatą w endemity faunę Epilachnini mają też Madagaskar i Nowa Gwinea. W strefie umiarkowanej plemię reprezentowane jest nielicznie. W Polsce jedynymi jego przedstawicielami są owełnica lucernianka i Cynegetis impunctata.

Taksonomia Do plemienia tego należy ponad tysiąc opisanych gatunków, zgrupowanych w 28 rodzajach:

Takson rangi ponadrodzajowej od rodzaju Epilachna wprowadzony został w 1846 roku przez Étienne'a Mulsanta pod nazwą Epilachniens. Umieszczony został w grupie Trichosomides w obrębie odpowiadających biedronkowatym Sécuripalpes. Pod w pełni zlatynizowaną nazwą, Epilachninae, pojawił się po raz pierwszy w publikacji Ludwiga Ganglbauera z 1898 roku. W II połowie wieku XIX, wieku XX i pierwszej dekadzie wieku XXI nadawano mu zwykle rangę podrodziny Epilachninae w obrębie biedronkowatych.

Klasycznie Epilachninae w II połowie wieku i pierwszej dekadzie wieku XXI dzielono na cztery plemiona: Epilachnini, Cynegetini, Epivertini i Eremochilini. Autorem Cynegetini jest Carl Gustaf Thomson, który w 1866 roku utworzył od rodzaju Cynegetis takson pod nazwą Cynegetides. Wprowadzone w 1975 roku przez Roberta Gordona Madaini traktowane były jako synonim Cynegetini. Plemię Epivertini wprowadzone zostało w 1979 roku przez Pang Xiongfeia i Mao Jinlonga, a Eremochilini w 1987 roku przez Roberta Gordona i Natalię Jane Vandenberg – oba traktowane były jako taksony monotypowe.

W 2007 roku na podstawie analiz morfologicznych Stanisław Adam Ślipiński podważył monofiletyzm tradycyjnie wyróżnianych podrodzin biedronkowatych i zamiast nich podzielił całą rodzinę na tylko dwie podrodziny – Microweiseinae i Coccinellinae. Zasadność takiego kroku wkrótce potwierdziły liczne molekularne analizy filogenetyczne, w tym: José Adriano Giorgiego z 2009 roku, Adama Ślipińskiego i Wioletty Tomaszewskiej z 2010 roku, A.G.B. Aruggody i innych z 2010 roku, Alexandry Magro i innych z 2010 roku, Ainsley Ellen Seago i innych z 2011 roku czy Jamesa A. Robertsona z 2015 roku.

W systemie Patrice’a Boucharda i innych z 2011 roku wyróżniano jeszcze wymienione wcześniej plemiona bez wyróżniania podrodziny Epilachninae. Ogólnie jednak odkrycia Ślipińskiego spowodowały obniżenie Epilachninae do rangi plemienia Epilachnini i synonimizację z tą nazwą plemion pozostałych. Molekularno-morfologiczna analiza filogenetyczna Karola Szawaryna i innych z 2015 roku potwierdziła monofiletyzm Epilachnini oraz wymusiła wprowadzenie dużych zmian w ich podziale na rodzaje. W 2016 roku Tomaszewska i Szawaryn opublikowali rewizję Epilachini, wprowadzając kolejne zmiany.

Wyniki analiz molekularnych opublikowane przez Che Lihenga i innych w 2021 roku wskazują jako grupę siostrzaną dla Epilachnini klad obejmujący większą część plemienia Ortaliini. Do rozejścia się tych grup miało dojść około 75 mln lat temu, w późnej kredzie.

Znaczenie gospodarcze Jako ważne szkodniki gospodarcze wymienia się kilka gatunków żerujących na przedstawicielach psiankowatych, dyniowatych i bobowatych. W Azji Środkowej i południowej części Europy należy do nich Henosepilachna chrysomelina wywołująca straty w uprawach dyni zwyczajnej, melona i ogórka siewnego. We wschodniej części Azji, Australii i Oceanii Henosepilachna vigintioctopunctata stanowi zagrożenie dla upraw ziemniaka, pomidora, bakłażana i tytoni szlachetnego. Na południu Afryki Chnootriba similis jest istotnym szkodnikiem sorga. W obu Amerykach straty w uprawach bobowatych powoduje Epilachna varivestis.

Przypisy

Kategoria:Biedronkowate