Międzynarodowa Nagroda im. Witolda Pileckiego – nagroda literacka za książkę dotyczącą polskiej konfrontacji z XX-wiecznymi totalitaryzmami oraz książkę relacjonującą sytuację z miejsc ogarniętych konfliktami zbrojnymi lub szczególnego zagrożenia dla godności człowieka. Fundatorem nagrody jest Instytut Pileckiego, a jej partnerem Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau.
Historia i forma nagrody Nagrodę zainaugurowano w 2021 w związku ze 120. rocznicą urodzin Witolda Pileckiego, w porozumieniu z jego rodziną. Jej przyznawanie ma w zamierzeniu organizatorów służyć promowaniu twórczości pisarskiej, która podtrzymuje wiarę w fundamentalne wartości: godność człowieka, dążenie do prawdy, gotowość do poświęceń, solidarność z prześladowanymi. Jednocześnie ma „podkreślać rolę uniwersalnego przesłania, które płynie z doświadczenia dwóch totalitaryzmów w XX wieku”, symbolizowanego przez postać rotmistrza Pileckiego. Nagroda jest przyznawana za książki napisane w języku polskim lub angielskim. W pierwszej edycji laureaci otrzymali nagrodę finansową w wysokości 75 tys. zł oraz okolicznościową statuetkę autorstwa Zofii Strumiłło-Sukiennik. Od drugiej edycji laureaci otrzymują 40 tys. zł oraz statuetkę; wprowadzono także kategorię wyróżnionych, którzy otrzymują 15 tys. złotych.
Kategorie nagrody 1) Naukowa książka historyczna – „dla najlepszej monografii lub syntezy na temat polskiego doświadczenia konfrontacji z dwoma totalitaryzmami w XX wieku”.
2) Reportaż historyczny – w tej kategorii uwzględniane są m.in. klasyczne reportaże, biografie, zbiory relacji, wspomnień itp.
3) Nagroda specjalna – nagroda dla korespondentów wojennych, których książka rzetelnie przedstawia „przebieg współczesnych konfliktów zbrojnych lub zdaje relację z miejsc szczególnego zagrożenia dla godności człowieka”. W drugiej edycji nagroda była dedykowana książkom dotyczącym „trwającej od 2014 agresji Rosji na Ukrainę lub protestów po sfałszowanych w 2020 roku wyborach na Białorusi i związanych z nimi represji”.
Kapituła W skład kapituły wchodzą Łukasz Adamski (od 2022), Richard Butterwick-Pawlikowski, Marek Cichocki, Piotr Cywiński (przewodniczący), Jack Fairweather, Magdalena Gawin (od 2022), Patrycja Grzebyk, Marek Kornat, Krzysztof Kosior (prawnuk Witolda Pileckiego), Wojciech Stanisławski i Claudia Weber.
Laureaci, wyróżnieni i pozostali nominowani 2021 +Laureaci pierwszej edycjiAutorKategoriaTytuł książkiWydawnictwoUwagiEliyana R. Adlernaukowa książka historycznaSurvival on the Margins: Polish Jewish Refugees in the Wartime Soviet Union,Harvard University Pressnie przyjęła nagrodyFilip Gańczakreportaż historycznyJan Sehn Tropiciel nazistówWydawnictwo CzarneChristina Lambnagroda specjalnaOur Bodies, Their Battlefield: What War Does to WomenWilliam Collins +Pozostali nominowani do nagrody w pierwszej edycjiAutorKategoriaTytuł książkiWydawnictwoAndrzej Chwalbanaukowa książka historycznaPrzegrane zwycięstwo. Wojna polsko-bolszewicka 1918-1920Wydawnictwo CzarneTomasz Kurpierznaukowa książka historycznaHenryk Sławik 1894-1944. Biografia socjalistyInstytut Pamięci NarodowejMolly Puccinaukowa książka historycznaSecurity Empire: The Secret Police in Communist Eastern EuropeYale University PressPaweł Skibińskinaukowa książka historycznaOdnowa tej ziemi. I Pielgrzymka Jana Pawła II do Polski, czerwiec 1979Centrum Myśli Jana Pawła II, Państwowy Instytut WydawniczyEwa K. Czaczkowskareportaż historycznyPrymas Wyszyński. Wiara, nadzieja, miłośćWydawnictwo ZnakDorota Karaś i Marek Sterlingowreportaż historycznyWalentynowicz. Anna szuka rajuWydawnictwo ZnakBeata Majchrowskareportaż historycznyWięcej niż Enigma. Historia Antoniego PalluthaKlinika JęzykaZbigniew Rokitareportaż historycznyKajś. Opowieść o Górnym ŚląskuWydawnictwo CzarneCarmela S. Fonbuenanagroda specjalnaMarawi Siege. Stories from the Front LinesJournalism for Nation Building FoundationCarlos Sardiña Galachenagroda specjalnaThe Burmese Labyrinth: A History of Rohingya TragedyVersoMyra MacDonaldnagroda specjalnaWhite as the Shroud. India, Pakistan and War on the Frontiers of KashmirHurst & CompanyDanielle Vellanagroda specjalnaDying to Live: Stories from Refugees on the Road to FreedomRowman & Littlefield Nagrodę specjalną przyznano „za książkę, która rzetelnie informuje o przebiegu współczesnych konfliktów zbrojnych lub zdaje relację z miejsc szczególnego zagrożenia dla godności człowieka”.
2022 +Laureaci drugiej edycjiAutorKategoriaTytuł książkiWydawnictwoJoanna Lubeckanaukowa książka historycznaNiemiecki zbrodniarz przed polskim sądem. Krakowskie procesy przed Najwyższym Trybunałem NarodowymInstytut Pamięci Narodowej, Ośrodek Myśli PolitycznejAndrzej Brzeziecki reportaż historycznyWielka gra majora Żychonia. As wywiadu kontra RzeszaWydawnictwo LiterackieTomáš Forrónagroda specjalnaApartament w hotelu Wojna. Reportaż z DonbasuWydawnictwo Czarne +Wyróżnieni w drugiej edycjiAutorKategoriaTytuł książkiWydawnictwoJacek Tebinka i Anna Zapalecnaukowa książka historycznaPolska w brytyjskiej strategii wspierania ruchu oporu. Historia Sekcji Polskiej Kierownictwa Operacji Specjalnych (SOE)Wydawnictwo NeritonAnna Wylegałanaukowa książka historycznaBył dwór, nie ma dworu. Reforma rolna w PolsceWydawnictwo CzarneKrzysztof Mordyńskireportaż historycznySny o Warszawie. Wizje przebudowy miasta 1945-1952Prószyński i S-kaJane Rogoyskareportaż historycznySurviving Katyń - Stalin’s Polish Massacre and the Search for TruthOneworld PublicationsStanisław Asiejewnagroda specjalnaThe Torture Camp on Paradise StreetThe Old Lion Publishing HouseJoanna Getka i Jolanta Darczewskanagroda specjalnaNa drodze do wolności. Białoruska partyzantka kulturowa w przestrzeni publicznej i InternecieWydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego +Pozostali nominowani do nagrody w drugiej edycjiAutorKategoriaTytuł książkiWydawnictwoGrzegorz Berendtnaukowa książka historycznaBronna Góra 1942 roku. Miejsce zagłady natychmiastowej na PolesiuMuzeum II Wojny ŚwiatowejGrzegorz Majchrzaknaukowa książka historycznaRozpracowanie organów kierowniczych NSZZ "Solidarność" przez Służbę Bezpieczeństwa 1980-1982Instytut Pamięci Narodowej Magda Łucyanreportaż historycznyDzieci getta. Ostatni świadkowie ZagładyZnak HoryzontTomasz Słomczyńskireportaż historycznyKaszëbëWydawnictwo CzarneWojciech Muchanagroda specjalnaKrew i ziemia. O ukraińskiej rewolucjiWydawnictwo FrondaPaweł Pieniążeknagroda specjalnaGreetings From Novorossiya: Eyewitness to the War in UkraineUniversity of Pittsburgh Press Nagroda specjalna przyznana „za książkę na temat trwającej od 2014 roku agresji Rosji na Ukrainę lub trwających od 2020 roku protestów na Białorusi i związanych z nimi represji”.
2023 +Laureaci trzeciej edycjiAutorKategoriaTytuł książkiWydawnictwoAgnieszka Witkowska-Krych naukowa książka historycznaDziecko wobec Zagłady. Instytucjonalna opieka nad sierotami w getcie warszawskimŻydowski Instytut HistorycznyBartłomiej Noszczak reportaż historycznyOrient zesłańców. Bliski Wschód w oczach Polaków ewakuowanych ze Związku Sowieckiego (1942–1945)Instytut Pamięci NarodowejZbigniew Parafianowicz nagroda specjalnaŚniadanie pachnie trupem. Ukraina na wojnieMando +Wyróżnieni w trzeciej edycjiAutorKategoriaTytuł książkiWydawnictwoJadwiga Biskupskanaukowa książka historycznaSurvivors: Warsaw under Nazi OccupationCambridge University PressAdam Rafał Kaczyńskinaukowa książka historycznaSowietyzacja Wołynia 1944–1956Instytut Pamięci NarodowejTomasz Potkajreportaż historycznyAkwarium. Opowieść o Związku Literatów Polskich w PRL-uWydawnictwo CzarnePaweł Pieniążeknagroda specjalnaOpór. Ukraińcy wobec rosyjskiej inwazjiWABEwa Skaleckanagroda specjalnaYou don't know what war is. The Diary of a Young Girl from UkraineUnion Square +Pozostali nominowani do nagrody w trzeciej edycjiAutorKategoriaTytuł książkiWydawnictwoArtur Ossowskinaukowa książka historycznaDzieci z zielonego autobusu. Z zeznań o niemieckim obozie dla polskich dzieci przy ul. Przemysłowej w ŁodziInstytut Pamięci NarodowejPiotr Puchalskinaukowa książka historycznaPoland in a Colonial World Order. Adjustments and Aspirations 1918-1939RoutledgeRafał Łatkareportaż historycznyStefan Wyszyński w realiach PRLInstytut De RepublicaWioletta Sawickareportaż historycznyWilcze Dzieci. Dziecko wobec wojny jest zawsze ofiarą, niezależnie po której stronie frontu się urodziłoPrószyński MediaBłażej Torańskireportaż historycznyKat polskich dzieci. Opowieść o Eugenii PolPrószyński MediaJakub Maciejewskinagroda specjalnaWojna. Reportaż z UkrainyBiały KrukSerhij Żadannagroda specjalnaSky Above Kharkiv: Dispatches from the Ukrainian FrontYale University Press Nagroda specjalna przyznana „za książkę na temat trwającej od 2014 roku agresji Rosji na Ukrainę lub trwających od 2020 roku protestów na Białorusi i związanych z nimi represji”.
2024 +Laureaci czwartej edycjiAutorKategoriaTytuł książkiWydawnictwoGrzegorz Hryciuknaukowa książka historycznaPrzesiedleńcy. Wielka epopeja Polaków 1944-1946Wydawnictwo LiterackieKalina Błażejowskareportaż historycznyBezduszni. Zapomniana zagłada chorychWydawnictwo CzarneChristopher Millernagroda specjalnaThe War Came To Us: Life and Death in UkraineWydawnictwo Bloomsbury Publishing PLC +Wyróżnieni w czwartej edycjiAutorKategoriaTytuł książkiWydawnictwoŁukasz Dryblaknaukowa książka historycznaSzermierze wolności i zakładnicy imperium. Emigracyjny dialog polsko-rosyjski w latach 1939–1956. Konfrontacje idei, koncepcji oraz analiz politycznychWydawnictwo Instytutu Historii PANKatarzyna Nowaknaukowa książka historycznaKingdom of Barracks. Polish Displaced Persons in Allied-Occupied Germany and AustriaWydawnictwo McGill-Queen’s University PressOlena Stiazhkinanagroda specjalnaUkraine, War, Love: A Donetsk DiaryWydawnictwo Harvard Ukrainian Research Institute +Pozostali nominowani do nagrody w czwartej edycjiAutorKategoriaTytuł książkiWydawnictwoHenryk Strońskinaukowa książka historycznaMarchlewszczyzna 1925-1935. Polski rejon narodowościowy na sowieckiej UkrainieInstytut Pamięci NarodowejDieter Schenk Witold Kuleszanaukowa książka historycznaArthur Greiser. Biografia i proces namiestnika III Rzeszy w Kraju WartyWydawnictwo Uniwersytetu ŁódzkiegoMariusz Nowikreportaż historycznyKrwawe dożynki 1943Prószyński i S-kaPaweł Brudekreportaż historycznyUkryta przestrzeń. Wojskowe lata warszawskiego Bemowa 1945-1989Księży Młyn Dom WydawniczyHanka Grupińskareportaż historyczny18 opowieści żydowskich. Tom 2Wydawnictwo Wielka LiteraMarta Sawicka-Danielakreportaż historycznyOstatni BiałystokerWydawnictwo Wielka LiteraPaweł Reszkanagroda specjalnaStolik z widokiem na KremlWydawnictwo Wielka Litera Nagroda specjalna przyznana „za książkę na temat trwającej od 2014 roku agresji Rosji na Ukrainę lub trwających od 2020 roku protestów na Białorusi i związanych z nimi represji”.
2025 +Laureaci piątej edycjiAutorKategoriaTytuł książkiWydawnictwoMichał Bilewicznaukowa książka historycznaTraumaland. Polacy w cieniu przeszłościWydawnictwo MANDO / Wydawnictwo WAMEmil Maratreportaż historycznyBratny. Hamlet rozstrzelanyWydawnictwo CzarneEristavi Maksymnagroda specjalnaRussian Colonialism 101. How to Occupy a Neighbor and Get Away with It. An Illustrated GuideIST Publishing +Wyróżnieni w piątej edycjiAutorKategoriaTytuł książkiWydawnictwoTomasz Cerannaukowa książka historycznaZbrodnia pomorska 1939. Początek ludobójstwa niemieckiego w okupowanej PolsceInstytut Pamięci NarodowejMaria Bukonagroda specjalnaDrugie pokolenie obozowe. Pamięć i doświadczenie potomków polskich więźniów niemieckich nazistowskich obozów koncentracyjnychWydawnictwo Naukowe UMK