Martynia, wibudłak (Martynia L.) – rodzaj roślin z rodziny martyniowatych (Martyniaceae). Należy tu jeden lub dwa gatunki. Zasięg rodzaju obejmuje Meksyk, Amerykę Centralną i Antyle. Gatunek M. annua został szeroko rozprzestrzeniony w strefie międzyzwrotnikowej. Rośliny występują na siedliskach zaburzonych, mniej lub bardziej suchych, na przydrożach i w lasach.

Do flory Polski zaliczono martynię trąbkowatą M. proboscidea, przy czym ta nazwa naukowa stanowi synonim taksonu z innego rodzaju z tej samej rodziny – Proboscidea louisianica subsp. louisianica.

Owoce M. annua bywają spożywane po marynowaniu. Lepkie liście bywają wykorzystywane do usuwania pasożytów zewnętrznych z drobiu.

Morfologia thumb|left|Suszone owoce M. annua Pokrój Rośliny roczne gruczołowato, lepko owłosione osiągające do 1 m wysokości, o łodygach u nasady drewniejących i osiągających do 2 cm średnicy. Liście Naprzeciwległe, bez przylistków, pojedyncze, z blaszką liściową szerokojajowatą, użyłkowaną dłoniasto. Kwiaty Obupłciowe, grzbieciste, zebrane są w grona w górnej części pędu. Pod kwiatami znajdują się dwa błoniaste podkwiatki. Działki kielicha, w liczbie 5, są wolne, bardzo nierównej wielkości. Korona w dole jest zwężona, wyżej dzwonkowato rozszerzona i 5-łatkowa, biała do różowej. Łatki na końcach korony są nierównej wielkości i zaokrąglone. Pręciki są dwa płodne oraz dwa zredukowane do prątniczków. Zalążnia jest górna, powstaje z dwóch owocolistków i u nasady otoczona dyskiem miodnikowym. Szyjka słupka jest cienka, na szczycie rozwidlona. Owoce Torebki z krótkimi kolcami. Zewnętrzna warstwa owocu (egzokarp) szybko odpada, odsłaniając włóknistą, drewniejącą i urzeźbioną warstwę wewnętrzną (endokarp). Owoc zawiera 4 nasiona.

Systematyka Rodzaj z rodziny martyniowatych Martyniaceae, dla której stanowi typ nomenklatoryczny.

Relacje w obrębie rodziny są różnie przedstawiane, według części autorów rodzaj tworzy klad wraz z siostrzanym rodzajem Proboscidea, według innych bliżej spokrewnione są rodzaje Craniolaria i Holoregmia.

Wykaz gatunków Martynia annua L. Martynia palmeri S.Watson

Przypisy

Kategoria:Jasnotowce Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza