Pałac w Górze nad Narwią – zabytkowy pałac we wsi Góra (powiat legionowski).
Obecnie ruiny letniej rezydencji podskarbiego Stanisława Poniatowskiego.
Historia Pałac wybudowano około 1780 roku wg projektu architekta Stanisława Zawadzkiego. Rezydencję zlokalizowano na wysokim brzegu odnogi Narwi, a inicjatorem budowy był podskarbi wielki litewski i bratanek króla Stanisław Poniatowski. Poniatowski organizował spotkania wzorowane na obiadach czwartkowych swojego wuja – króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Pałac gościł w swych murach takie osobistości jak Ignacy Krasicki, Adam Naruszewicz, Stanisław Trembecki i Józef Wybicki.
Po przejęciu tych terenów w wyniku rozbiorów przez Królestwo Prus, majątek został sprzedany 25 czerwca 1796 roku i przeszedł na własność szambelana królewskiego, prezesa Senatu Księstwa Warszawskiego i Towarzystwa Gospodarczo-Rolnego Ludwika Szymona Gutakowskiego, który stworzył w Górze gospodarstwo rolne. W 1801 roku pałac namalował Zygmunt Vogel. W 1838 roku jego syn Wacław Gutakowski dokonał zamiany terenów wsi Olszewnica, Krubin, Janówek i Góra na tereny w piotrkowskim i tym samym pałac przeszedł na własność państwa, a następnie został przeznaczony na siedzibę prawosławnych archirejów, w których posiadaniu znajdywał się do I wojny światowej.
Podczas I wojny światowej (1914–1918) w 1915 roku pałac został uszkodzony w wyniku ostrzału.
Od 1933 roku w odrestaurowanym budynku działała "Państwowa Niższa Szkoła Rolnicza Żeńska w Willi Górze", która od 1937 roku po przekształceniu nosiła nazwę "Państwowa Szkoła Przysposobienia Gospodyń Wiejskich w Willi Górze".
Podczas II wojny światowej pałac spłonął i nie został już odbudowany. Jego teren przejął Zakład Doświadczalny Polskiej Akademii Nauk, który doprowadził do dewastacji park i najbliższe otoczenia pałacu. Obecnie pałac znajduje się w stanie daleko posuniętej ruiny.
Architektura Pałac miał kształt prostokąta z ryzalitem ma osi. Ryzalit ten był zamknięty trójbocznie. Pałac pokryty był dachem krytym dachówką. Parter zajmowało 14 pomieszczeń o charakterze reprezentacyjnym, a piętro mieściło pomieszczenia mieszkalne. W pałacu znajdowało się 46 okien. W centralnej części wnętrza mieściła się ośmioboczna sala balowa o wysokości dwóch kondygnacji. Wnętrza ozdabiały polichromie autorstwa Szymona Mańkowskiego. Około 1888 roku pałac niekorzystnie przebudowano obniżając dach.
Rezydencja otoczona była kilkuhektarowym parkiem, a prowadziła do niej wysadzana lipami aleja i podjazd w kształcie podkowy.
W pobliżu pałacu zachował się klasycystyczny spichlerz oraz oficyna i kuźnia z XVIII wieku.
Przypisy
Bibliografia Piotr Libicki, Dwory i Pałace wiejskie na Mazowszu, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2013, M. G. Zieliński, Góra, „Spotkania z Zabytkami” 1994, nr 4, M. G. Zieliński, Pałac w Górze, „Nasza Gmina” 1993, nr 3 i 4.
Linki zewnętrzne https://mazowszezsercem.blogspot.com/2015/04/ruiny-ksiazecego-paacu-w-gorze-nad.html
Kategoria:Architektura I Rzeczypospolitej (województwo mazowieckie) Kategoria:Pałace w województwie mazowieckim Kategoria:Budynki projektu Stanisława Zawadzkiego Kategoria:Architektura klasycystyczna w województwie mazowieckim Kategoria:Zamki i pałace Poniatowskich herbu Ciołek Kategoria:Zabytki w powiecie legionowskim