Poniższy artykuł opisuje najważniejsze wydarzenia związane z agresją III Rzeszy na II Rzeczpospolitą Polską oraz zaangażowaniem ZSRR i Armii Czerwonej, w szczególności tzw. kampanię wrześniową (znaną także jako wojna obronna Polski 1939 roku), wydarzenia które bezpośrednio do niej doprowadziły oraz jej bezpośrednie skutki.

Preludium 1939 marzec mały|180x180px|Expose ministra spraw zagranicznych Józefa Becka na zerwanie przez Niemcy paktu o nieagresji z Polską21 marca – Adolf Hitler żąda zwrotu Wolnego Miasta Gdańsk do Niemiec. 31 marca – Wielka Brytania i Francja oferują Polsce gwarancję niepodległości.

kwiecień 3 kwietnia – Hitler nakazuje rozpoczęcie planowania inwazji na Polskę, pod kryptonimem Fall Weiss. Początek operacji jest planowany na 25 sierpnia 1939Kitchen, Martin (1990). A World in Flames: A Short History of the Second World War in Europe and Asia, 1939–1945. New York: Longman. p. 12. .. 6 kwietnia – minister spraw zagranicznych Józef Beck podpisuje w Londynie dwustronne porozumienie polsko-brytyjskie o gwarancjach wzajemnej pomocy wojskowej na wypadek agresji niemieckiej. 28 kwietnia – w przemówieniu w Reichstagu Hitler potępia polsko–niemiecką deklarację o niestosowaniu przemocy, widząc sojusz polsko–francuski jako złamanie deklaracji. mały|198x198px|Józef Stalin i Joachim von Ribbentrop. Moskwa 23 sierpnia 1939

czerwiec 10 czerwca – premier Wielkiej Brytanii Neville Chamberlain ponawia wsparcie dla Polski i deklaruje, że Wielka Brytania nie postrzega Wolnego Miasta Gdańsk jako wewnętrzną sprawę polsko-niemiecką i w przypadku konfliktu zbrojnego poparłaby Polskę.

sierpień 23 sierpnia – pakt Ribbentrop–Mołotow zostaje podpisany przez III Rzeszę i ZSRREdmund Jan Osmańczyk: Encyklopedia ONZ i stosunków międzynarodowych. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1982, s. 382. .. Zawarty w nim jest tajny protokół dotyczący podziału terytorialnego wschodniej Europy: wspólną okupację Polski oraz sowiecką okupację Estonii, Łotwy i Litwy, Finlandii i Besarabii. Tym samym ryzyko sowieckiej interwencji w trakcie niemieckiej inwazji na Polskę zostaje zażegnane. 25 sierpnia – w odpowiedzi na wiadomość od Mussoliniego zawiadamiającą Niemcy o odmowie Włoch zaangażowania się w inwazję Polski, Hitler decyduje się opóźnić atak o pięć dni, aby zagwarantować neutralność Wielkiej Brytanii i Francji. 31 sierpnia zostaje wydane niemieckie ultimatum wobec Polski. III Rzesza domaga się otrzymania korytarza polskiego oraz Wolnego Miasta Gdańsk. o godzinie 20:00 ma miejsce prowokacja gliwicka, mająca na celu zniechęcenie sojuszników Polski do udziału w potencjalnym konflikcie. Wydarzenie zostanie wykorzystane przez III Rzeszę jako casus belli.

wrzesień 1 września – w wyniku braku odpowiedzi strony polskiej na ultimatum z 31 sierpnia, III Rzesza rozpoczyna inwazję Polski.

Kampania wrześniowa mały|150x150px|Żołnierze niemieccy zdejmujący godło Polski ze szlabanu granicznego, wrzesień 1939

wrzesień 1 września – o świcie o godz. 4:45 (czasu środkowoeuropejskiego zimowego) rozpoczyna się niemiecka inwazja na PolskęDokładna godzina wybuchu wojny jest przedmiotem spornym wśród historyków. 4:45 jest używana symbolicznie jako godzina wybuchu wojny. Więcej informacji: Główny Urząd Miar, znana także jako kampania wrześniowa lub wojna obronna Polski 1939. Ataki wojsk niemieckich na terytorium Polski na całej długości granicy polsko–niemieckiej. Początek tzw. bitwy granicznej. około 4:45 pancernik „Schleswig-Holstein” zaczyna ostrzał polskiej składnicy wojskowej na Westerplatte, w Wolnym Mieście Gdańsku, około 5:00 zaczyna się bombardowanie Wielunia, prawdopodobnie pierwszy atak bombowy na miasto w trakcie kampanii, początek bombardowania Warszawy, początek bitwy pod Mławą, bitwa pod Krojantami, bitwa pod Mokrą. 2 września – zbombardowany dzień wcześniej Wieluń przechodzi w ręce sił niemieckich. mały|180x180px|Droga zablokowana uciekającą ludnością cywilną3 września – Wielka Brytania i Francja wypowiadają wojnę III Rzeszy, jednocześnie nie podejmując działań zbrojnych - początek tzw. dziwnej wojny. 4 września – Armia "Modlin" wycofuje się z pozycji granicznych, koniec bitwy pod Mławą. 5 września – oddziały polskie w rejonie Piotrkowa Trybunalskiego zostają rozbite. 6 września marszałek Edward Rydz-Śmigły, prezydent Ignacy Mościcki oraz rząd opuszczają Warszawę; od tego momentu polskie władze będą systematycznie wycofywać się w kierunku terytorium Rumunii. wojska niemieckie wkraczają do Krakowa. 7 września – kończy się oblężenie Westerplatte. 8 września zaczyna się obrona Wizny, nazywana "polskimi Termopilami", wojska niemieckie wkraczają na warszawską Ochotę i Wolę, początek oblężenia Warszawy. mały|180x180px|Warszawa, wrzesień 1939 – Żołnierz WP i cywile9 września – początek bitwy nad Bzurą, polskiej kontrofensywy oraz największej bitwy kampanii wrześniowej.

10 września – powstaje Front Środkowy pod dowództwem gen. Kazimierza Sosnkowskiego. mały|180x180px|Wehrmacht wkracza do Warszawy, 1 października 193911 września – powstaje Front Północny (dowódca gen. Stefan Dąb-Biernacki) oraz Front Środkowy (dowódca gen. Tadeusz Piskor), składający się z oddziałów Armii „Lublin”. mały|180x180px|Polscy żołnierze w trakcie bitwy pod Kockiem12 września – siły III Rzeszy znajdują się pod Lwowem. mały|180x180px|Wojska sowieckie wkraczające do Polski, wrzesień 193913 września Niemcy przekraczają linię Wisły na południe od Warszawy, początek ewakuacji złota Banku Polskiego do Rumunii (zakończy się 16 września). 14 września Warszawa zostaje okrążona przez wojska niemieckie, wojska niemieckie wkraczają do Gdyni. 16 września – Białystok zostaje zajęty przez wojska niemieckie. 17 września – wojska ZSRR wkraczają na terytorium Polski. Z powodu braku jasnych rozkazów Wojsko Polskie nie podejmuje jednolitych działań przeciwko Armii Czerwonej, w zależności od miejsca, żołnierze podejmowali działania od dobrowolnego poddania się do walki zbrojnej. 17–18 września – późnym wieczorem i w nocy władze polskie – w tym marszałek Edward Rydz-Śmigły i prezydent Ignacy Mościcki – opuszczają kraj, przekraczając granicę z Rumunią. 17–26 września – Front Środkowy prowadzi walki pod Tomaszowem Lubelskim, od czasu inwazji ZSRR te zgrupowanie stanowi główny ośrodek oporu przeciwko wojskom niemieckim. 22 września – kapitulacja Lwowa, miasto zostaje zajęte przez Armię Czerwoną. 27 września – utworzona zostaje Służba Zwycięstwu Polski, organizacja konspiracyjna mająca na celu kontynuację oporu wobec sił wroga. 13 listopada 1939 zostanie zastąpiona Związkiem Walki Zbrojnej, który 14 lutego 1942 zostanie przemianowany na Armię Krajową. 28 września dowództwo obrony Warszawy decyduje się zakończyć walkę, miasto kapituluje i znajduje się pod kontrolą niemiecką, podpisany zostaje traktat o granicach i przyjaźni przez przedstawicieli III Rzeszy i ZSRR, określający m.in. podział ziem polskich po zakończeniu kampanii wrześniowej. 29 września – załoga twierdzy Modlin kapituluje. październik 2 października – obrońcy Helu kapitulują. 6 października – bitwa pod Kockiem, wojska pod dowództwem gen. Franciszka Kleeberga toczą ostatnią bitwę kampanii wrześniowej przed kapitulacją. Koniec inwazji na Polskę.

Epilog 1939 październik mały|180x180px|Adolf Hitler odbiera defiladę Wehrmachtu w zajętej Warszawie. Aleje Ujazdowskie, 5 października 19395 października – Adolf Hitler odbiera defiladę Wehrmachtu na Alejach Ujazdowskich w Warszawie. 22 października – wybory do nowo powstałych Zgromadzenia Ludowego Zachodniej Białorusi i Zgromadzenia Narodowego Ukrainy Zachodniej na terenie okupacji sowieckiej. 26 października na podstawie dekretu Adolfa Hitlera z 12 października powstaje Generalne Gubernatorstwo ze stolicą w Krakowie. ZSRR przekazuje Litwie Wilno, później miasto przejdzie w ręce Związku Radzieckiego po włączeniu Litwy do ZSRR w 1940 roku. 26-28 października – w lwowskim gmachu Teatru Wielkiego obraduje Zgromadzenie Narodowe Ukrainy Zachodniej. Ich efektem będzie rezolucja w sprawie przyłączenia do Ukraińskiej SSR. 28-30 października – obrady Zgromadzenia Ludowego Zachodniej Białorusi. Zgromadzenie wystąpi z prośbą o przyłączenie Zachodniej Białorusi do Białoruskiej SSR.

listopad 1 listopada – Ukraina Zachodnia zostaje przyłączona do Ukraińskiej SSR. 2 listopada – Zachodnia Białoruś zostaje przyłączona do Białoruskiej SSR.

1940 30 kwietnia – pod Anielinem ginie mjr. Henryk Dobrzański ps. "Hubal", żołnierz kampanii wrześniowej, który nie zdecydował się złożyć broni po kapitulacji wojsk polskich.

Uwagi

Przypisy

Kategoria:Kampania wrześniowa Kategoria:1939 w Polsce Kategoria:Operacje wojskowe II wojny światowej Kategoria:Polski wysiłek zbrojny w czasie II wojny światowej Kategoria:Wojny polsko-niemieckie Kategoria:Chronologia