Język banacko-bułgarski lub język paulicjański – południowosłowiański mikrojęzyk literacki używany przez zamieszkujących Banat Bułgarów banackich.
Język banacko-bułgarski posiada niezależne od bułgarskiego pismo oparte na alfabecie łacińskim. Istnieje bogata literatura banacko-bułgarska.
Historia banacko-bułgarskiej normy literackiej Język banacko-bułgarski używa własnego pisma, utworzonego na podstawie chorwackiej wersji alfabetu łacińskiego i zachowuje wiele dawnych form języka używanego w Bułgarii. Został skodyfikowany w 1866 roku przez Stowarzyszenia Nauczycieli w Vindze. Czyni to literacki banacko-bułgarski normą literacką starszą od języka literackiego używanego w Bułgarii. Najważniejszym dziełem jest Balgarskotu pravopisanj autorstwa Józu Rilla, nauczyciela z Vingi. Ortografia banacko-bułgarska opiera się na zasadzie fonetycznej – wyrazy zapisuje się tak, jak się je wymawia. Banacko-bułgarski język literacki jest używany w literaturze, w druku, w kościele i mediach z niewielkimi różnicami dialektalnymi. W latach 1860–1896 język bułgarski był głównym językiem nauczania w bułgarskich szkołach w Banacie. Później został zastąpiony przez węgierski, a po 1918 roku przez rumuński lub serbsko-chorwacki.
Cechy języka banacko-bułgarskiego Banacko-bułgarski język literacki jest oparty na gwarach osadników bułgarskich w Banacie, które należą do gwar północno-wschodniobułgarskich. Ważną cechą fonologiczną jest obecność wąskiego /e/, które jest wymawiane zamiast akcentowanego /ε/ oraz redukcja /o/ do /u/ i najbardziej charakterystyczna cecha wschodnich dialektów bułgarskich – redukcja /e/ do /i/. Banaccy Bułgarzy mówią puljé zamiast polé, sélu zamiast sélo, ugníšti zamiast ogníšte. Charakterystyczną cechą języka banacko-bułgarskiego jest także obecność spółgłosek palatalizowanych w wygłosie, co jest spotykane również w wielu innych językach słowiańskich, ale nie w literackim bułgarskim – cecha ta występuje tylko w niektórych gwarach. Z tego powodu Wielkanoc to po bułgarsku Великден Velikden, a w języku banacko-bułgarskim brzmi Velikdenj.
Pod względem leksykalnym język banackich Bułgarów ma wiele zapożyczeń z języka niemieckiego (np. drot z niem. Draht, ‘drut’; gang z niem. Gang ‘wejście, korytarz’), a także węgierskiego i serbskiego, co wynika z bliskich kontaktów Bułgarów banackich z innymi narodami wieloetnicznego Banatu. Zapożyczenia w języku banacko-bułgarskim stanowią około 20% słownictwa.
Alfabet Alfabet łaciński używany przez Bułgarów banackich:
ŁacinkaOdpowiednik w cyrylicyIPAА аЪÁ áАB bБC cЦČ čЧĆ ćЌ (кь)D dДDz dzЅ (дз)Dž džЏ (дж)E eЕÉ éѢŁacinkaOdpowiednik w cyrylicyIPAF fФG gГGj gjЃ (гь)H hХI iИJ jЙ, ЬK kКL lЛLj ljЉ (ль)M mМN nНŁacinkaOdpowiednik w cyrylicyIPANj njЊ (нь)O oОP pПR rРS sСŠ šШT tТU uУV vВZ zЗŽ žЖ Przykłady Przykładowy tekst w języku banacko-bułgarskim: Ten sam tekst w literackim języku bułgarskim:
Przypisy
Linki zewnętrzne Pierwszy blog w języku banacko-bułgarskim Elektroniczna encyklopedia Banaterra w języku banacko-bułgarskim Bajka „Torbalanci” Elina Pelina, dostosowana do języka banacko-bułgarskiego przez Giukę Gergułowa
Kategoria:Język bułgarski B