Zaroślak ciemny (Atlapetes schistaceus) – gatunek małego ptaka z rodziny pasówek (Passerellidae). Występuje w północno-zachodniej części Ameryki Południowej, na stokach Andów Północnych. Uznawany jest za gatunek najmniejszej troski.
Systematyka Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał Auguste Boissonneau, nadając mu nazwę Tanagra schistaceus. Opis ukazał się w 1840 roku na łamach „Revue zoologique”. Autor jako miejsce typowe wskazał Santa Fe de Bogota w Kolumbii. Tradycyjnie wyróżnia się pięć podgatunków Atlapetes schistaceus: A. s. fumidus Wetmore & Phelps Jr, 1953 A. s. castaneifrons (P.L. Sclater & Salvin, 1875) A. s. tamae Cory, 1913 A. s. schistaceus (Boissonneau, 1840) – zaroślak ciemny A. s. taczanowskii (P.L. Sclater & Salvin, 1875) [syn. A. s. mystacalis (Taczanowski, 1875)] – zaroślak Taczanowskiego. To ujęcie systematyczne podtrzymują autorzy Kompletnej listy ptaków świata. W drugiej dekadzie XXI wieku na podstawie różnic w morfologii, wokalizacji oraz materiale genetycznym (mtDNA) zaproponowano, by uznać zaroślaka Taczanowskiego za osobny gatunek Atlapetes taczanowskii; to ujęcie systematyczne zaakceptowały: Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC), AviList, The Clements Checklist of Birds of the World oraz wykorzystywana przez IUCN lista ptaków świata opracowywana przy współpracy BirdLife International z autorami Handbook of the Birds of the World.
Etymologia Atlapetes: połączenie słowa Atlas z petēs – „lotnik” ( petomai – „latać”). schistaceus: – „łupkowo-szary”.
Morfologia Wygląd Nie występuje dymorfizm płciowy. Niewielki ptak ze stosunkowo krótkim, grubym u nasady dziobem w kolorze czarniawym. Obie szczęki są lekko zakrzywione. Tęczówki ciemne, czerwono-brązowe. Nogi szaro-brązowe. Górna część głowy i potylica ciemnordzawe. Od dzioba wokół oczu i wzdłuż rdzawej czapeczki oraz policzki i okolice uszu prawie czarne. W okolicach dzioba w kierunku oka biała plamka. Od dzioba poniżej oka i dolnej części policzka ciągnie się biały pasek. Poniżej czarne wąsy i białawe gardło i podgardle. Górne pokrywy skrzydeł ciemnoszare. Lotki czarne ze stalowoszarymi obrysami. W środkowej części skrzydeł białe lusterko. Ogon długi, niestopniowany, wszystkie sterówki w kolorze ciemnoszarym. Brzuch i dolna część ciała szare. U podgatunku nominatywnego osobniki młodociane mają ciemniejszą, prawie czarną czapeczkę. Wymiary długość ciała: 17–18 cm długość ogona: 6,9–8,2 cm długość skrzydła: 6,8–8,3 cm długość dzioba: 13,5–16,5 mm masa ciała: 22,6–43,9 g
Zasięg występowania Zaroślak ciemny jest spotykany na dosyć dużym obszarze w północno-zachodniej części Ameryki Południowej, na stokach Andów Północnych. Zasięg jego występowania rozciąga się od Serranía de Perijá w północnej Kolumbii i zachodniej Wenezueli do środkowego Ekwadoru, osobna populacja zamieszkuje środkowe Peru. Występuje na wysokości od 2500 do 3800 m n.p.m., czasami od 1800 m n.p.m. w Kolumbii i od 2000 m n.p.m. w Wenezueli. Poszczególne podgatunki zamieszkują: A. s. fumidus – Serranía de Perijá na obszarze granicznym pomiędzy północną Kolumbią a zachodnią Wenezuelą. A. s. castaneifrons – Andy w Wenezueli (stany Trujillo, Mérida oraz środkowa i wschodnia część stanu Táchira). A. s. tamae – zachodnia Wenezuela (południowo-zachodnia Táchira) i przyległy obszar w departamencie Norte de Santander w Kolumbii. A. s. schistaceus – zachodnie i środkowe Andy w Kolumbii (na południe od departamentów Antioquia i Norte de Santander) oraz w północnym i środkowym Ekwadorze. A. s. taczanowskii – Andy w środkowym Peru.
Ekologia i zachowanie Zaroślak ciemny jest gatunkiem osiadłym. Jego głównym habitatem są krzaczaste obrzeża wilgotnych lasów górskich i lasów mglistych, obszary zajęte przez rośliny z rodzaju Espeletia oraz wysokogórskie lasy Polylepis.
Pożywienie W skład jego diety wchodzą owoce, owady i inne drobne bezkręgowce (np. pająki czy pareczniki). Żeruje w pasie do pięciu metrów nad ziemią, najczęściej na roślinności podszytu. Żeruje zwykle pojedynczo lub w parach, ale często dołącza do mieszanych stad żerujących ptaków, w tym innych gatunków pasówek.
Rozmnażanie Brak szczegółowych informacji o rozmnażaniu, gniazdach i jajach. Podloty obserwowano w Kolumbii w okresie od kwietnia do sierpnia w departamencie Cauca i w kwietniu w departamencie Cundinamarca. W Wenezueli podloty obserwowano w sierpniu, a dorosłe ptaki w kondycji rozrodczej w listopadzie. W północno-wschodnim Ekwadorze widziano podloty pod koniec grudnia.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN zaroślak ciemny klasyfikowany jest jako gatunek najmniejszej troski (Least Concern). Jego zasięg występowania według szacunków organizacji BirdLife International obejmuje około 498 tys. km². Liczebność populacji nie jest oszacowana, ale gatunek jest uznawany za dosyć pospolity. BirdLife International uznaje trend liczebności populacji za spadkowy ze względu na wylesianie w obrębie zasięgu występowania gatunku.
Od 2016 roku IUCN klasyfikuje zaroślaka Taczanowskiego (A. s. taczanowskii) jako osobny gatunek i również zalicza go do kategorii najmniejszej troski. BirdLife International szacuje jego zasięg występowania na 21,7 tys. km², a trend liczebności populacji ocenia jako stabilny.
Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Pasówki Kategoria:Fauna Ekwadoru Kategoria:Fauna Kolumbii Kategoria:Fauna Peru Kategoria:Fauna Wenezueli Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1840 roku Kategoria:Taksony opisane przez Augusta Boissonneau