Admirał Makarow () – fregata rakietowa Floty Czarnomorskiej Federacji Rosyjskiej typu Admirał Grigorowicz (projektu 11356R) z początku XXI wieku; kolejny okręt o tej nazwie, nadanej na cześć admirała Stiepana Makarowa. Do służby weszła w grudniu 2017 roku. Brała udział w interwencji w Syrii i wojnie rosyjsko-ukraińskiej. Od maja 2022 roku pełniła rolę okrętu flagowego Floty Czarnomorskiej. Nosiła numer burtowy 799, następnie 499.
Okręt ma około 4000 ton wyporności i niecałe 125 metrów długości. Jego napęd stanowią turbiny gazowe, pozwalające na osiąganie prędkości do 32 węzłów. Uzbrojenie główne składa się z pionowych wyrzutni pocisków manewrujących Kalibr lub przeciwokrętowych Oniks oraz pocisków przeciwlotniczych średniego zasięgu , uzupełnianych przez armatę uniwersalną kalibru 100 mm, lekkie uzbrojenie przeciwlotnicze i uzbrojenie przeciwpodwodne. Okręt wyposażony jest w jeden śmigłowiec pokładowy.
Budowa
thumb|„Admirał Makarow” w Petersburgu, 2018 thumb|„Admirał Makarow” w Petersburgu, lipiec 2017 „Admirał Makarow” był trzecią zbudowaną fregatą rakietową projektu 11356R, określanego także jako projekt 11356M lub typ Admirał Grigorowicz. Fregaty te, zaprojektowane i zbudowane w Rosji, były pierwszymi większymi okrętami nawodnymi zbudowanymi dla Floty Czarnomorskiej po rozpadzie ZSRR. Ich konstrukcja wywodzi się z powstałych na zamówienie Indii fregat typu Talwar, stanowiących z kolei rozwinięcie wcześniejszych radzieckich projektów. W odróżnieniu od starszych okrętów charakteryzowały się one między innymi nowoczesnym ukształtowaniem burt kadłuba i nadbudówek, zgodnym z wymogami trudnowykrywalności (stealth). Pierwotnie, przed wejściem do służby, okręty klasyfikowano jako dozorowce, a od 2016 roku jako fregaty.
Stępkę pod budowę „Admirała Makarowa” położono w stoczni w Królewcu 29 lutego 2012 roku, a okręt wodowano 2 września 2015 roku. Budowę prowadzono pod numerem stoczniowym 1359. Okręt otrzymał imię na cześć wiceadmirała Stiepana Makarowa, poległego podczas wojny rosyjsko-japońskiej w 1904 roku. We wrześniu 2017 roku zakończył państwowe próby odbiorcze, a 27 grudnia 2017 roku wszedł do służby. Otrzymał początkowo numer burtowy 799.
Dane taktyczno-techniczne
Długość całkowita fregat typu Admirał Grigorowicz wynosi 124,8 m, a szerokość maksymalna 15,2 m. Zanurzenie przy wyporności bojowej wynosi 4,2 m, a razem z gruszką dziobową 5,8 m. Wyporność normalna okrętów wynosi 3300 ton, bojowa 4035 ton, a pełna 4500 ton.
Napęd fregat stanowią cztery turbiny gazowe w układzie COGAG, poruszające dwie śruby: dwie turbiny marszowe i dwie mocy szczytowej mają łączną moc 60 900 KM (45 400 kW). Napęd pozwala na osiągnięcie prędkości maksymalnej 30 węzłów, a krótkotrwale 32 węzłów. Zasięg przy prędkości ekonomicznej 14 węzłów wynosi 4850 mil morskich, a przy prędkości 30 węzłów – 700 mil morskich.
Główny system uzbrojenia ofensywnego stanowi umieszczona w części dziobowej ośmiokomorowa wyrzutnia pionowa dla ośmiu pocisków manewrujących. Można z niej wystrzeliwać pociski rodziny Kalibr: manewrujące woda-ziemia 3M-14, przeciwokrętowe 3M-54 lub rakietotorpedy 91RE1, a także pociski przeciwokrętowe 3M55 Oniks. Brak uniwersalnych pocisków wymusza ograniczenie zestawu zabieranych pocisków przeznaczonych do zwalczania poszczególnych rodzajów celów. Drugim systemem uzbrojenia rakietowego są dwa 12-komorowe bloki pionowych wyrzutni systemu (Tornado). Pociski te mogą zwalczać cele powietrzne na wysokości do 15 000 m i w odległości do 50 km, a w razie konieczności także cele nawodne. Wyrzutnie umieszczone są na pokładówce na dziobie, między armatą a wyrzutniami pocisków Oniks/Kalibr. Uzbrojenie rakietowe uzupełnia osiem wyrzutni przenośnych pocisków krótkiego zasięgu 9K38 Igła-1.
Uzbrojenie artyleryjskie składa się z szybkostrzelnej armaty uniwersalnej A-190 kalibru 100 mm, umieszczonej na dziobie w wieży o zmniejszonej skutecznej powierzchni odbicia. Całkowity zapas amunicji wynosi 480 pocisków. Jako zestaw obrony bezpośredniej służą dwa rotacyjne działka wielolufowe 30 mm AK-630M, rozmieszczone po bokach hangaru na rufie. Ogień artylerii kierowany jest radarowo. Okręt przenosi ponadto broń maszynową.
Broń podwodną stanowią przede wszystkim cztery wyrzutnie torped kalibru 533 mm, służące głównie do odpalania ciężkich torped przeciwpodwodnych różnych wzorów. Ich uzupełnieniem jest pojedyncza dwunastoprowadnicowa wyrzutnia rakietowych bomb głębinowych RBU-6000 o zasięgu 5800 m, z zapasem 96 bomb. Możliwości zwalczania okrętów podwodnych zwiększa śmigłowiec pokładowy Ka-27, dla którego na rufie znajduje się lądowisko i stały hangar
Okręty mają stosunkowo bogaty zestaw sensorów, złożony jednak głównie z umiarkowanie nowoczesnych, nowych wersji urządzeń wywodzących się z czasów ZSRR. Składa się on z dwóch radarów obserwacji powietrznej i nawodnej (MR-760MA i MR-352 Pozitiw-E), dwóch radarów wykrywania celów niskolecących MR-212 Wajgacz-Najada, radarów naprowadzania pocisków przeciwlotniczych i pocisków Kalibr, radaru artyleryjskiego oraz systemu hydrolokacyjnego. Okręty posiadają również urządzenia walki radioelektronicznej.
Służba Początek służby (2017–2021) thumb|„Admirał Makarow” w gali banderowej na redzie Tartus w Syrii 26 lipca 2020 roku, z okazji Dnia Marynarki Po podniesieniu bandery 27 grudnia 2017 roku w Królewcu załoga okrętu szkoliła się na Morzu Bałtyckim. 29 lipca 2018 roku „Admirał Makarow” wziął udział w paradzie w Petersburgu z okazji Dnia Marynarki, a 18 sierpnia wyszedł z Kronsztadu, rozpoczynając przejście na Morze Czarne i pełniąc po drodze służbę na Morzu Śródziemnym. 5 października 2018 roku przybył po raz pierwszy do docelowej bazy Floty Czarnomorskiej w Sewastopolu. We Flocie Czarnomorskiej jego numer burtowy zmieniono następnie na 499.
Od listopada 2018 do początku marca 2019 roku okręt pełnił służbę w składzie rosyjskiego stałego zespołu na Morzu Śródziemnym. Od września do grudnia 2019 roku ponownie pełnił służbę na Morzu Śródziemnym. Rozpoczął ją od wizyty na Korfu w dniach 27 września–2 października, z dowódcą Floty Czarnomorskiej wiceadmirałem na pokładzie, w ramach uroczystości tygodnia rosyjsko-greckiego na Wyspach Jońskich. Podczas całego rejsu na pokładzie okrętu znajdowała się także główna ikona Rosyjskiej Marynarki Wojennej „święty Andrzej Apostoł Powołaniec”. Następnie w listopadzie okręt uczestniczył w ćwiczeniach z marynarką Algierii, a w grudniu z marynarką Syrii.
Na początku 2020 roku ponownie odbył rejs na Morze Śródziemne i Morze Czarne z bliźniaczą fregatą „Admirał Essen”, powracając do bazy 10 kwietnia po przejściu dwutygodniowej kwarantanny w związku z epidemią COVID-19. Kolejny rejs na Morze Śródziemne odbył od czerwca do października 2020 roku. W jego trakcie, w sierpniu, wziął udział w ćwiczeniach obrony przeciwdesantowej z marynarką Syrii. W tym samym roku wziął jeszcze udział w ćwiczeniach z marynarką Egiptu na Morzu Śródziemnym, zakończonych 23 listopada. 28 stycznia 2021 roku okręt śledził amerykańskie niszczyciele USS „Donald Cook” i USS „Porter” na Morzu Czarnym. Na Morzu Śródziemnym ponownie operował od maja do sierpnia 2021 roku. W tym samym roku okręt był również remontowany w Siewmorzawodzie w Sewastopolu.
Wojna rosyjsko-ukraińska (od 2022) Okręt wziął udział w inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 roku. 22 marca zniszczył pociskiem przeciwlotniczym systemu Sztil-1 ukraiński okręt-bazę nurków „Netiszyn” (proj. 535 Krab), który po uszkodzeniu wyrzucił się na mieliznęOkręty-bazy nurków proj. 535 miały wyporność 300 ton (A.S. Pawłow: Wojenno-Morskoj Fłot Rossji i SNG 1992 g., Jakuck, 1992, s. 138). 6 maja 2022 roku w mediach pojawiły się błędne informacje o jego poważnym uszkodzeniu lub nawet zatopieniu przez Siły Zbrojne Ukrainy przy użyciu rakiet typu Neptun, które miały uderzyć w okręt 5 maja i wywołać pożar. 7 maja media zdementowały te informacje, podając, że okrętem zniszczonym tego dnia nie był „Admirał Makarow”, lecz kuter desantowy typu Serna, który nie został trafiony Neptunami, lecz zaatakowany z drona Bayraktar w rejonie Wyspy Wężowej.
Po zatopieniu 14 kwietnia 2022 roku krążownika „Moskwa” „Admirał Makarow” pełnił funkcję okrętu flagowego Floty Czarnomorskiej. Wraz z bliźniaczym „Admirałem Essenem” pozostał wówczas największym rosyjskim okrętem nawodnym na Morzu Czarnym.
Prawdopodobnie okręt został w nieznanym stopniu uszkodzony w ataku ukraińskich bezzałogowych łodzi wybuchowych na okręty na redzie Sewastopola w nocy z 28 na 29 października 2022 roku. Z ujawnionego przez stronę ukraińską nagrania wynika, że skutecznie zaatakowano fregatę projektu 11356M, identyfikowaną w publikacjach jako „Admirał Makarow”. Późniejsze informacje określały jednak uszkodzenia jako nieznaczne. Do ataku użyto 7–8 łodzi typu Mykoła-3. Był to pierwszy atak tego typu na rosyjskie okręty; uszkodzony został w nim także trałowiec „Iwan Gołubiec”. 1 grudnia 2023 roku okręt „za bohaterstwo i odwagę, niezłomność i męstwo wykazane przez załogę w walce o ochronę Ojczyzny i interesów państwa” otrzymał dekretem prezydenta Putina tytuł okrętu gwardyjskiego.
Według części doniesień ukraińskich w nocy na 2 marca 2026 roku okręt miał zostać także uszkodzony w zmasowanym ataku bezpilotowców uderzeniowych na Noworosyjsk, w którym uszkodzono fregatę „Admirał Essen”. Inne źródła nie potwierdziły jednak uszkodzenia „Admirała Makarowa” w tym ataku. 6 kwietnia 2026 roku Ukraina ogłosiła, że „Admirał Makarow” został lekko uszkodzony w kolejnym ataku dronów na Noworosyjsk, jednak według późniejszej analizy zdjęć satelitarnych był to „Admirał Essen”, identyfikowany na podstawie białego koloru radaru.
„Admirał Makarow” wraz z „Admirałem Essenem” i innymi okrętami został uszkodzony w ataku dronów na Noworosyjsk w nocy z 11 na 12 sierpnia 2026 roku. Stopień uszkodzeń nie został oficjalnie potwierdzony, lecz na podstawie analizy zdjęć oceniano, że trafienie nastąpiło w rejonie dziobowych wyrzutni rakiet i mogło doprowadzić do zniszczenia wyrzutni pocisków Kalibr oraz systemów elektronicznych, wyłączając okręt z użycia operacyjnego.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Inwazja Rosji na Ukrainę Kategoria:Rosyjskie fregaty rakietowe