Ulica Adama Asnyka – ulica w Krakowie, w dzielnicy I Stare Miasto, na Piasku. Zaczyna się ślepo w bezpośrednim sąsiedztwie skrzyżowania ulic Basztowej, Garbarskiej i Dunajewskiego na południu i łączy ten rejon z ulicą Biskupią na północy.

W części południowej ulica przylega do skweru, w centralnym punkcie którego znajduje się odtworzony w 2007 roku Pomnik Tadeusza Rejtana. W 2018 roku ów skwer został nazwany imieniem profesora Władysława Bartoszewskiego.

Historia Ulica znajduje się na obszarze dawnej podkrakowskiej jurydyki miejskiej Garbary. Do początków XX wieku funkcjonowała jako bezimienna droga na nadbrzeżu Rudawy, a dokładniej jej odnogi – Młynówki Królewskiej. W rejonie, gdzie później wytyczono ulicę, nad brzegiem Młynówki – w miejscu obecnej posesji przy ulicy Asnyka 6 – znajdował się Młyn Górny. Prawdopodobnie jego budowniczym był Mikołaj Gerlak, który kierował budową całego kanału Młynówki Królewskiej. Młyn powstał jako obiekt drewniany na przełomie XIII i XIV wieku. W 1335 roku syn Gerlaka – Bieniasz – otrzymał od króla Kazimierza Wielkiego przywilej w postaci jednej trzeciej praw do młyna. Bieniasz później odsprzedał swoją część praw do młyna konwentowi Bożego Ciała na Kazimierzu. W 1769 roku młyn został przebudowany na obiekt murowany przez Wojciecha Tyrankiewicza i Jana Hermana i w tej formie był użytkowany do początków XX wieku, kiedy został przekształcony na skład mąki i budynek mieszkalny. Z tego powodu późniejsza ulica Asnyka pod koniec XIX wieku nazywana była ulicą Górnych Młynów, również Łazienną. Obecna nazwa funkcjonuje od 1912 roku.

Nosiła nazwę ulicy Łaziennej lub Na Łazienkach (plany z 1878, 1885, 1906), ulicy Górnych Młynów (1900). Obecna nazwa od roku 1912.

Zabudowa Na zabudowę ulicy składają się głównie czynszowe kamienice w stylu historyzmu, częściowo z elementami architektury neobarokowej w dekoracji fasad:

ul. Asnyka 1 (ul. Basztowa 1) – Kamienica, Dom Popielów, zbudowana na miejscu dworku z XVIII wieku, o cechach architektury modernistycznej (projektowali Wacław Krzyżanowski i Józef Pakies, 1909–1910); ul. Asnyka 2–4 (ul. Garbarska 1) – Pałac Tyszkiewiczów (Dom „Pod Bałwanami”), wzniesiony w 1882 roku dla rodziny Mostowskich, przebudowany w 1898 dla Tyszkiewiczów, w stylu eklektycznym o cechach neorenesansu i neobaroku, stylizowany w duchu modernistycznym (autorem projektu zarówno pierwotnego, jak również przebudowy był Tadeusz Stryjeński); ul. Asnyka 3 – Kamienica w stylu neorenesansowym (projektował Walerian Zwoliński, 1892); ul. Asnyka 5 – Kamienica w stylu historyzującym (projektował Sylwester Zabłocki, 1887); ul. Asnyka 7 – Kamienica, 1890; ul. Asnyka 9 (ul. Biskupia) – Kamienica, 1907; ul. Asnyka 10 – Kamienica w stylu modernistycznym (projektował Jakub Spira, 1936); ul. Asnyka 12 (ul. Biskupia 1) – Kamienica, zespół budynków Zakładu Energetycznego w skład którego wchodzi także budynek dawnej podstacji elektrowni, znajdujący się w narożu ulicy Biskupiej i Łobzowskiej i nieposiadający własnego wejścia (projektował Jan Rzymkowski, 1908).

Przypisy

Bibliografia Elżbieta Supranowicz, Nazwy ulic Krakowa, Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego PAN, Kraków 1995, .

Praca zbiorowa Zabytki Architektury i budownictwa w Polsce. Kraków, Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, Warszawa 2007, s. 111–112

Asnyka Kategoria:Dzielnica I Stare Miasto Kategoria:Adam Asnyk