Płyta Tisza – płyta kontynentalna położona w południowo-wschodniej części Kotliny Panońskiej.
Płyta Tisza ma złożoną strukturę wewnętrzną. Składa się z hercyńskich kompleksów krystalicznych w podłożu oraz późniejszych sekwencji alpejskich. Przeważającą jej część pokrywa gruba seria osadów neogeńskich. Odsłonięte podłoże można znaleźć w górach Slawonii (Moslavačka Gora, Papuk, Psunj, Krndija), w pasmach południowego Kraju Zadunajskiego (Mecsek, Villány Mountains) oraz w Górach Zachodniorumuńskich.
W okresie orogenezy hercyńskiej i alpejskiej stanowiła część późniejszej struktury zwanej megajednostką Tisza i leżała na obrzeżach europejskiej części płyty eurazjatyckiej. W późnym triasie zaczął się powolny rozpad tej jednostki zakończony oddzieleniem płyty Tisza we wczesnym batonie. We wczesnej kredzie zaszła znaczna rotacja tej jednostki, a w środkowej kredzie doszło do spiętrzeń i zmian metamorficznych w wyniku nacisku przemieszczającej się na północ płyty adriatyckiej. We wczesnym trzeciorzędzie ruch płyt Alcapa i Tisza w kierunku północno-wschodnim doprowadził do powstania dzisiejszego niejednorodnego podłoża basenu panońskiego.
Zderzenie płyt Tisza i ALCAPA z płytą eurazjatycką w okresie trzeciorzędu doprowadziło do wykształcenia łuku Karpat.
Przypisy
Bibliografia McCann Tom, The Geology of Central Europe, 2, Geological Society of London, 2008 Kounov Alexandre, Schmidt Stefan, Alpine thermotectonic evolution of the Apuseni Mountains (Romania), Geophysical Research Abstracts Vol. 13, EGU General Assembly 2011
Stamfli G.M., Kozur H.W., Europe from the Variscan to the Alpine cycles, „Geological Society, London, Memoirs”, 32 (1), 2006, s. 57–82, DOI: 10.1144/GSL.MEM.2006.032.01.04 [dostęp 2022-04-26] (ang.)
Kategoria:Płyty tektoniczne Kategoria:Geologia Karpat Kategoria:Kotlina Panońska