thumb|389x389px|Krzyż św. Benedykta – pierwsza strona medalika Krzyż św. Benedykta – katolickie Sakramentalia zawierające symbole i napisy związane z życiem św. Benedykta z Nursji (na awersie), oraz Krzyż z pierwszymi literami wyrazów z modlitwy egzorcyzmu.
Używany jest zazwyczaj w formie małego medalika, przeznaczonego głównie do noszenia na szyi, ale czasami też spotyka się większe medale i medaliony, wieszane na ścianach bądź umieszczane w różnych miejscach jako przedmiot kultu religijnego, może też stanowić element składowy różańca.
Jest w użyciu co najmniej od XVII wieku. Ma nieść za sobą liczne łaski i błogosławieństwa, w tym oddalać duchowe i fizyczne niebezpieczeństwa, szczególnie te związane z czarami, otruciem i kuszeniem przez szatana.
Historia i pochodzenie Według niektórych tradycji medalik ów ma pochodzić z czasów, w których żył św. Benedykt. Generalnie jednak znany stał się w XI w. dzięki cudownemu uzdrowieniu, jakiego miał doznać młody człowiek ukąszony przez węża. Żadne leki nie odniosły skutku i chory był już w agonii. Wtedy we śnie ujrzał starca, w którym rozpoznał św. Benedykta. Święty dotknął jego rany krzyżem, który trzymał w ręce i choroba miała zniknąć bez śladu. Wkrótce człowiek ten został mnichem, a niedługo potem wstąpił na tron papieski jako Leon IX. Krzewił kult św. Benedykta. Sam został też kanonizowany.
W XVII w. w Bawarii kilka kobiet zostało uwięzionych za zajmowanie się czarami w celu szkodzenia mieszkańcom Nattrembergii. Podczas procesu powiedziały, że ich magiczne działania przeciw klasztorowi Metten były zupełnie bezskuteczne, gdyż na murach klasztoru mnisi umieścili medal św. Benedykta. W wyniku ich procesu wzrósł więc kult medalika, na którym przedstawiony jest św. Benedykt z krzyżem w ręce.
Wygląd medalionu (medalika) thumb|Rewers klasycznego medalika
Wygląd medalika został określony w breve papieskim z 1742 roku.
Awers medalionu wedle papieskiego breve zawiera wizerunek św. Benedykta: mnich ubrany jest w strój zakonny z kapturem; zakonnik trzyma w prawej ręce krzyż, a w lewej ręce – księgę, regułę zakonu; na medaliku umieszczony jest także napis o treści Crux Sancti Patris Benedicti (z łac. Krzyż świętego Ojca Benedykta). u nóg świętego znajduje się kruk oraz mitra, symbol władzy opata.
Rewers medalionu zawiera: umiejscowiony po jego środku krzyż oraz litery: CSPB – umiejscowione na czterech polach wyznaczonych przez ramiona krzyża; litery stanowią skrót od słów Crux Sancti Patris Benedicti (Krzyż Świętego Ojca Benedykta). nad krzyżem znajduje się monogram Jezusa IHS (gr. IHΣΟΥΣ) bądź krzyżyk; na belce pionowej krzyża widnieją litery: CSSML oznaczające: Crux Sacra Sit Mihi Lux (Krzyż święty niech mi będzie światłem), zaś na belce poprzecznej znajdują się litery: NDSMD oznaczające: Non Draco Sit Mihi Dux (Diabeł – dosłownie: smok – niech nie będzie mi przewodnikiem). na obrzeżu medalionu od strony rewersu znajdują się na prawo litery: VRSNSMV – SMQLIVB, skrót ten oznacza: Vade Retro Satana, Numquam Suade Mihi Vana – Sunt Mala Quae Libas, Ipse Venena Bibas (Idź precz szatanie, nie kuś mnie do próżności – Złe jest to co podsuwasz, sam pij trucizny).
Nowy wzór medalika thumb|Rewers nowego wzoru medalika Został wprowadzony w 1880 roku w 1400 rocznicę urodzin świętego„Święty Benedykt”, o. Paweł Szczaniecki, 1987. W medaliku dokonano zmian zarówno na rewersie, jak i na awersie. Obecnie ten wzór jest najpopularniejszy. Zastosowane zmiany graficzne i merytoryczne spotykają się jednak czasem z krytyką i wątpliwościami.
Na awersie wprowadzono pod krzyżem kielich z wypełzającym z niego wężem, a pod księgą kruka kroczącego obok bochenka chleba. Zarówno kruk jak i kielich z wężem wedle obrońców nowego wzoru medalika symbolizują motywy z życia św. Benedykta„Medalik świętego Benedykta”, Szymon Hiżycki OSB, TYNIEC Wydawnictwo Benedyktynów, Kraków 2003. Za Benedyktem znajdujemy coś na kształt ołtarza.
Na obrzeżu medalionu widnieje łaciński napis Eius in obitu nostro praesentia muniamur (Niech Jego obecność broni nas w chwili śmierci).
Rewers medalionu został przepracowany graficznie, zachowując wszystkie dotychczasowe symbole. Zmieniono jedynie monogram IHS na słowo PAX (z łac. Pokój).
Różnica między IHS, PAX i krzyżykiem (+) Pierwotnie na rewersie tradycyjnego, klasycznego medalika umieszczano IHS bądź krzyżyk (+).
Dopiero w nowym wzorze medalika, wprowadzonym w 1880 roku, po raz pierwszy zamiast monogramu IHS znalazło się słowo PAX, czyli dewiza zakonu benedyktyńskiegoK. Wilk, Św. Benedykt Patriarcha zachodu, Katowice 1947, s. 19. Obecnie w tym nowym wzorze, który się spopularyzował, zawsze stosuje się napis PAX.
Niemniej jednak w tym tekście błogosławieństwa nie znajdujemy takiego odwołania do imienia Jezusa, które sugerowałoby, że miałoby się ono z konieczności znaleźć na medaliku.
Przypisy
Bibliografia Opis medalionu św. Benedykta na stronie www.benedyktyni.pl Blog poświęcony klasycznemu wzorowi medalika
Zobacz też Karawaka Cudowny Medalik Różaniec Szkaplerz
Linki zewnętrzne Historia i znaczenie medalika św. Benedykta – O. Opat Szymon Hiżycki OSB IHS czy PAX? Przypomnienie w sprawie medalika św. Benedykta– Opactwo Benedyktynów w Tyńcu
Kategoria:Katolicyzm Kategoria:Sakramentalia