Zakład Naukowo-Wychowawczy Sióstr Niepokalanek w Jazłowcu – klasztor oraz placówka naukowa, ze szkołą o statusie gimnazjum, założona w 1863 r. i prowadzona przez Niepokalanki w Jazłowcu k. Buczacza na Podolu w latach 1863–1939. W okresie II Rzeczypospolitej (1920–1939) słynna już szkoła i znana w całym kraju jako "Jazłowiec", składała się z liceum ogólnokształcącego oraz seminarium gospodarczego wraz z internatem i uważana była za czołowe żeńskie gimnazjum w Polsce, zob. Knop, Marcelina. "Upbringing of Girls as Reflected in the Activities and Views of Blessed Marcelina Darowska" Biuletyn Historii Wychowania, vol.38, no.s1, 2018, s.213-226. https://doi.org/10.14746/bhw.2018.38.33.
Historia i zasady Zgromadzenie Do stworzenia nowego zgromadzenia Niepokalanek w drugiej połowie XIX w. w Rzymie, oprócz Marceliny Darowskiej, przyczynili się księża Aleksander Jełowicki, Hieronim Kajsiewicz oraz Józefa Karska, współzałożycielka, i od listopada 1859 r. pierwsza matka generalna zakonu. W międzyczasie, Darowska szukała na terenie Galicji w zaborze Austro-Węgierskim obiektu na klasztor i szkoły. Taki obiekt znalazł się na Podolu w podupadłej mieścinie, Jazłowcu, niegdyś historycznie znaczącym grodzie, gdzie właściciel majątku, Krzysztof Błażowski, został ofiarodawcą swego rozległego pałacu po Poniatowskich na cel patriotyczny. Pod koniec 1860 zmarła chorowita Józefa Karska w Rzymie i po roku, przyjechawszy wcześniej z Polski do Rzymu, w 1862 Darowska została mianowana przełożoną generalną na jej miejscu. Darowska przybyła do Jazłowca w 1863, wraz z siedmioma zakonnicami, celem uruchomienia szkoły średniej z internatem dla córek z dostojnych rodzin z wszystkich zaborów Polski i szkoły elementarnej dla dzieci z okolicy, pod opieką nowego zgromadzenia.
Zasady szkolne Darowska okazała się prekursorką nowoczesnego stylu wychowania, tzn. odrzucającego zasadę z tamtych czasów „ślepego posłuszeństwa”. W swoich wskazówkach wychowawczych, pisała:
mały|150px|Marcelina Darowska System wychowawczy opracowany przez nią i opisany na jej Karteczkach, zawierał cztery punkty: Nauczyć dzieci żyć Bogiem Nauczyć, żeby były dobrymi Polakami Nauczyć, żeby kochały obowiązek Nauczyć dzieci myśleć Przez 10 lat Marcelina Darowska osobiście prowadziła w szkole w Jazłowcu katechizację dzieci.
Program nauczania Program nauczania zakładu pokrywał się programem zalecanym dla klasycznych gimnazjów państwowych. Był na tyle rozszerzany w różnych okresach, że oprócz języka i literatury polskiej, były także francuski, niemiecki i rosyjski. Na dobrym poziomie stały historia, geografia, matematyka i nauki ścisłe oraz religia. Dodatkowo były lekcje gry na instrumentach muzycznych i śpiewu oraz rysunku i malarstwa. Popularna wśród wielu uczennic była lekkoatletyka.
Patronat Wydarzeniem w historii szkoły było przybycie, a następnie coroczne wizytacje abp. Zygmunta Feliksa Felińskiego, arcybiskupa metropolity warszawskiego. W sierpniu 1883 poświęcił on w Jazłowcu posąg Matki Bożej, wykonany z białego marmuru carraryjskiego przez emigranta polskiego w Rzymie, Oskara Sosnowskiego.
Losy szkoły mały|150px|współczeny budynek pałacu Od początku, Jazłowiec cieszył się popularnością do takiego stopnia iż Darowska i kadra nauczycielska zdecydowały po dziesięciu latach istnienia zakładu że był czas na nowy projekt. Tym razem nowa fundacja została utworzona w Jarosławiu w majątku, gdzie przed Kasatą, urzędował klasztor Jezuitów. Mimo wojen, I wojna światowa i Wojna polsko-bolszewicka, Wojna polsko-ukraińska, kiedy to 14 Pułk Ułanów Jazłowieckich zwyciężył na polu bitwy, szkoła przetrwała aż do II wojny światowej. We wrześniu 1939 uczennice już nigdy nie wróciły do Jazłowca i Niepokalanki razem z statuą Matki Bożej Jazłowieckiej zmuszone były opuścić klasztor i mogiły zmarłych sióstr wraz z grobowcem Marceliny Darowskiej, ostatecznie w 1946 r..
Ludzie związani z zakładem i klasztorem thumb|150px|Zofia Szembekówna Marcelina Darowska - założycielka Zygmunt Szczęsny Feliński - arcybiskup warszawski, wizytator' Anna Komornicka - uczennica, polska filolog i nauczyciel akademicki Celina Michałowska - malarka, pisarka, siostra zakonnaKulesza M. (2019). "Amazonka, malarka, zakonnica. O Celinie Michałowskiej", Tematy i Konteksty, nr. 9 (14), s. 540-567.. Bogumiła Noiszewska - lekarz, siostra zakonna Maryna Okęcka-Bromkowa - uczennica, dziennikarka, literatka, folklorystka Pelagia Popławska - uczennica, lekarka, inicjatorka Warszawskiego Towarzystwa Pomocy Lekarskiej i Opieki nad Psychicznie i Nerwowo Chorymi Maria Rodziewiczówna - uczennica, pisarka Adam Stefan Sapieha - kapelan klasztoru i zakładuWolny, J. (2001). "Młodość i pierwsze lata działalności Adama Stefana Sapiehy" w Bogacz, R. (red.) Książę Niezłomny. Kardynał Adam Stefan Sapieha, Kraków. s. 84.. Marcella Sembrich - uczennica, śpiewaczka operowa Laetitia Maria Szembek - przełożona w Jazłowcu Krystyna Skarbek - uczennica, agent SOE w okresie II wojny światowej. Zofia Szembekówna - archeolog, etnograf amator, nauczycielka, przełożona w Jazłowcu Zofia Stefania Ustyanowicz - siostra zakonna Anna Turowiczowa - uczennica, tłumacz Karolina Żurowska - uczennica, ziemianka, przedsiębiorca
Zobacz też Zakład Naukowo-Wychowawczy Ojców Jezuitów w Chyrowie
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Jazłowiec Kategoria:Oświata Austro-Węgier Jazłowiec