thumb|Wojciech Fortuna – mistrz olimpijski w skokach narciarskich na dużej skoczni w Sapporo thumb|Andrzej Bachleda-Curuś – chorąży polskiej reprezentacji na ceremonii otwarcia igrzysk w Sapporo Polska na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1972 – czterdziestosiedmioosobowa kadra sportowców reprezentujących Polskę na igrzyskach w 1972 roku w Sapporo.
W reprezentacji znalazło się 39 mężczyzn i 8 kobiet. Wzięli oni udział w siedemnastu konkurencjach w ośmiu dyscyplinach sportowych – biathlonie, biegach narciarskich, hokeju na lodzie, kombinacji norweskiej, łyżwiarstwie figurowym, narciarstwie alpejskim, saneczkarstwie i skokach narciarskich. Jedyny medal dla reprezentacji Polski wywalczył Wojciech Fortuna w indywidualnym konkursie skoków narciarskich na obiekcie dużym. Był to czwarty w historii medal zimowych igrzysk olimpijskich i zarazem pierwszy złoty zdobyty dla Polski.
Najmłodszym reprezentantem w kadrze był hokeista Leszek Tokarz (podczas otwarcia igrzysk miał 18 lat i 209 dni), natomiast najstarszym – dwuboista klasyczny Józef Gąsienica (30 lat i 318 dni).
Rolę chorążego reprezentacji podczas ceremonii otwarcia igrzysk pełnił Andrzej Bachleda-Curuś, a podczas ceremonii zamknięcia – Wojciech Fortuna.
Był to jedenasty start Polski na zimowych igrzyskach olimpijskich i trzeci (po igrzyskach w 1956 i 1960 roku), podczas którego Polacy zdobyli medal olimpijski. Reprezentacja Polski w Sapporo była trzecią pod względem liczebności w dotychczasowych startach tego państwa w zimowych igrzyskach olimpijskich.
Tło startu Występy na poprzednich igrzyskach Polski Komitet Olimpijski został utworzony w październiku 1919 roku jako Polski Komitet Igrzysk Olimpijskich. Począwszy od pierwszych zimowych igrzysk, które odbyły się w 1924 roku w Chamonix, komitet powoływał reprezentację do wszystkich zimowych igrzysk aż do 1972 roku. Kadra olimpijska reprezentująca Polskę w 1972 roku w Sapporo była trzecią w historii pod względem liczebności (w 1956 i 1964 kadra liczyła 51 osób, czyli o 4 sportowców więcej niż w Sapporo).
W poprzednich startach na zimowych igrzyskach olimpijskich reprezentanci Polski zdobyli łącznie trzy medale – jeden srebrny i dwa brązowe. Pierwszym polskim medalistą został Franciszek Gąsienica Groń w konkursie kombinacji norweskiej na igrzyskach w Cortinie d’Ampezzo. Podczas kolejnych igrzysk, które odbyły się w Squaw Valley, srebro i brąz w biegu na 1500 metrów zdobyły polskie panczenistki – Elwira Seroczyńska i Helena Pilejczyk.
Podczas poprzednich zimowych igrzysk olimpijskich, które rozegrano w 1968 roku w Grenoble, reprezentanci Polski nie zdobyli żadnego medalu. Czterokrotnie Polacy zajęli czwarte miejsca w swoich konkurencjach. Rezultat taki osiągnęli: Stanisław Szczepaniak w biegu biathlonowym na 20 kilometrów, Józef Różak, Stanisław Łukaszczyk, Andrzej Fiedor i Stanisław Szczepaniak w biathlonowej sztafecie mężczyzn, Helena Macher w saneczkarskich jedynkach kobiet oraz Zbigniew Gawior w jedynkach mężczyzn.
Szanse medalowe W polskiej reprezentacji olimpijskiej na igrzyska w Sapporo znaleźli się medaliści mistrzostw świata w biathlonie, narciarstwie alpejskim, narciarstwie klasycznym i saneczkarstwie. W 1970 roku w Szczyrbskim Jeziorze brązowy medal mistrzostw świata w narciarstwie klasycznym w konkursie skoków na dużej skoczni wywalczył Stanisław Gąsienica-Daniel. W tym samym roku w Val Gardena brąz w kombinacji alpejskiej, która nie została jednak włączona do kalendarza igrzysk jako konkurencja olimpijska, podczas mistrzostw świata w narciarstwie alpejskim zdobył Andrzej Bachleda-Curuś. W sezonie olimpijskim Bachleda-Curuś dwukrotnie stanął na podium w zawodach Pucharu Świata w slalomie – 9 stycznia w Berchtesgaden i tydzień później w Kitzbühel zajął trzecie miejsce. W 1971 roku w Hämeenlinna brązowy medal w sztafecie mężczyzn podczas biathlonowych mistrzostw świata zdobyli Andrzej Rapacz, Aleksander Klima, Józef Stopka i Józef Różak. Również w 1971 roku w Olang brązowy medal w saneczkarskich jedynkach kobiet na mistrzostwach świata zdobyła Barbara Piecha.
Ponadto miejsca w czołowej dziesiątce w poprzedzających igrzyska mistrzostwach świata w swoich dyscyplinach osiągnęli: polscy saneczkarze na mistrzostwach w Olang: Lucjan Kudzia i Ryszard Gawior (5. miejsce w dwójkach mężczyzn), Lucjan Kudzia (9. miejsce w jedynkach mężczyzn), Halina Kanasz (6. miejsce w jedynkach kobiet), polscy hokeiści na Mistrzostwach Świata w Hokeju na Lodzie 1971 (8. miejsce, 2. miejsce w grupie B), sztafeta biegaczek narciarskich na Mistrzostwach Świata w Narciarstwie Klasycznym 1970 (8. miejsce) oraz polska para na Mistrzostwach Świata w Łyżwiarstwie Figurowym 1971 – Adam Brodecki i Grażyna Osmańska (10. miejsce). Podczas łyżwiarskich mistrzostw Europy w Göteborgu, które odbyły się w styczniu 1972, polska para sportowa zajęła ósme miejsce.
Przed rozpoczęciem igrzysk wśród faworytów do zdobycia medalu olimpijskiego, zwłaszcza w slalomie, był upatrywany Andrzej Bachleda-Curuś. Nadzieję na miejsca punktowane (w czołowej szóstce) przewidywano także wśród polskich biathlonistów oraz hokeistów. W przypadku hokeistów nadzieje były jednak niewielkie z uwagi na fakt, że na mistrzostwach świata zajęli oni ósme miejsce. W pozostałych dyscyplinach nie spodziewano się polskich osiągnięć sportowych na igrzyskach w Sapporo.
Ślubowanie olimpijskie 20 lutego 1972 w Warszawie, w przeddzień wyjazdu do Sapporo, polscy olimpijczycy złożyli ślubowanie olimpijskie w obecności przewodniczącego PKOl – Włodzimierza Reczka. W imieniu reprezentacji przysięgę złożyła łyżwiarka Grażyna Kostrzewińska. Treść przysięgi brzmiała następująco:
Wyjazd z kraju i przybycie do wioski olimpijskiej 18 stycznia 1972 w Zakopanem nastąpiło oficjalne pożegnanie polskiej reprezentacji narciarskiej wraz z jej kierownikiem – Lechem Bafią – przewodniczącym Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Zakopanem i wiceprezesem Polskiego Związku Narciarskiego. 21 stycznia pierwsza część polskiej kadry wyruszyła do Paryża, skąd udała się w dalszą podróż do Sapporo. W dniach 22–24 stycznia do wioski olimpijskiej dotarli wszyscy polscy olimpijczycy poza hokeistami i Andrzejem Bachledą-Curuś. Oni bowiem przybyli do Sapporo 27 stycznia. Podczas przelotu do Sapporo zaginęły narty Bachledy.
Znaczki okolicznościowe Z okazji Zimowych Igrzysk Olimpijskich 1972 Poczta Polska wydała serię znaczków pocztowych zaprojektowanych przez Helenę Matuszewską. Seria składała się z pięciu znaczków, w tym jednego bloczku. Na znaczkach przedstawiono motywy związane z następującymi dyscyplinami sportowymi: saneczkarstwo (nakład 167 300 sztuk), narciarstwo alpejskie (175 700 sztuk), biathlon (80 800 sztuk) i skoki narciarskie (37 200 sztuk). Na bloczkach, których nakład wyniósł 851 800 sztuk, zaprezentowano natomiast bieg zjazdowy.
Skład reprezentacji Spośród dziesięciu dyscyplin sportowych, które Międzynarodowy Komitet Olimpijski włączył do kalendarza igrzysk, reprezentacja Polski wzięła udział w ośmiu. Polacy wystąpili w przynajmniej jednej konkurencji we wszystkich dyscyplinach poza bobslejami i łyżwiarstwem szybkim. Największą część reprezentacji stanowili hokeiści (19 zawodników). Spośród sportów indywidualnych najliczniej Polskę reprezentowano w saneczkarstwie (8 zawodników).
Dziewięcioro z polskich olimpijczyków z Sapporo wystąpiło także na poprzednich igrzyskach, które odbyły się w Grenoble. Byli to przedstawiciele pięciu dyscyplin – trzech biathlonistów, dwie biegaczki narciarskie, dwóch saneczkarzy, jeden kombinator norweski i jeden alpejczyk. Spośród nich w poprzedniej edycji igrzysk najwyższe miejsce zajęli Andrzej Fiedor i Józef Różak w sztafecie biathlonowej 4x7,5 km (4. miejsce).
W pierwotnym składzie polskiej reprezentacji nie było Wojciecha Fortuny, który został do niej powołany na krótko przed podaniem oficjalnej kadry olimpijskiej.
W poniższej tabeli przedstawiono skład polskiej reprezentacji na igrzyskach w Sapporo. W przypadku, gdy dany zawodnik wystąpił również na poprzednich igrzyskach, podano miejsca, które zajął w poszczególnych konkurencjach.
Biathlon (5) Zawodnik Data urodzenia Miejsca na ZIO 1968 Źródło bieg indywidualny na 20 km sztafeta 4x7,5 kmAndrzej Fiedor 2 stycznia 1946 – 4Skład polskiej sztafety biathlonowej w Grenoble: Józef Różak, Andrzej Fiedor, Stanisław Łukaszczyk, Stanisław Szczepaniak.Aleksander Klima 13 sierpnia 1945 – –Andrzej Rapacz 1 września 1948 – –Józef Różak 5 lutego 1945 – 4Józef Stopka 2 stycznia 1942 48 – Biegi narciarskie (5) Zawodnik Data urodzenia Miejsca na ZIO 1968 Źródłobieg indywidualny na 5/15 kmDystans 5 km dotyczy kobiet, a 15 km – mężczyzn.bieg indywidualny na 10/30 kmDystans 10 km dotyczy kobiet, a 30 km – mężczyzn.bieg indywidualny na 50 kmNa dystansie 50 km rywalizowali wyłącznie mężczyźni.sztafetaBieg sztafetowy 3x5 km w przypadku kobiet i 4x10 km w przypadku mężczyzn.Weronika Budny 30 października 1941 19 21 – 5Skład polskiej sztafety biegaczek narciarskich w Grenoble: Weronika Budny, Józefa Czerniawska, Stefania Biegun.Józefa Chromik 10 czerwca 1946 – – – –Anna Gębala 25 maja 1949 26 30 – –Władysława Majerczyk 16 czerwca 1952 – – – –Jan Staszel 15 września 1950 – – – – Hokej na lodzie (19) Zawodnik Data urodzenia Miejsce na ZIO 1968 Źródło turniej mężczyznJózef Batkiewicz 22 lutego 1950 –Krzysztof Birula-Białynicki 15 sierpnia 1944 –Stefan Chowaniec 21 kwietnia 1953 –Ludwik Czachowski 5 maja 1944 –Marian Feter 13 marca 1946 –Stanisław Fryźlewicz 8 kwietnia 1944 –Feliks Góralczyk 16 czerwca 1950 –Robert Góralczyk 21 marca 1943 –Tadeusz Kacik 6 października 1946 –Adam Kopczyński 2 sierpnia 1948 –Walery Kosyl 17 marca 1944 –Tadeusz Obłój 29 sierpnia 1950 –Jerzy Potz 1 lutego 1953 –Józef Słowakiewicz 17 lutego 1945 –Andrzej Szczepaniec 10 maja 1952 –Andrzej Tkacz 20 września 1946 –Leszek Tokarz 9 lipca 1953 –Wiesław Tokarz 10 sierpnia 1951 –Walenty Ziętara 27 października 1948 – Kombinacja norweska (3) Zawodnik Data urodzenia Miejsce na ZIO 1968 Źródło konkurs indywidualny – bieg na 15 km + skocznia duża (K-90)Kazimierz Długopolski 6 lipca 1950 –Józef Gąsienica 23 marca 1941 6Stefan Hula 12 września 1947 – Łyżwiarstwo figurowe (2) Zawodnik Data urodzenia Miejsca na ZIO 1968 Źródło soliści/solistki pary mieszaneAdam Brodecki 1 sierpnia 1949 – –Grażyna Kostrzewińska 26 listopada 1950 – – Narciarstwo alpejskie (1) Zawodnik Data urodzenia Miejsca na ZIO 1968 Źródłozjazdslalom slalom gigantAndrzej Bachleda-Curuś 2 stycznia 1947 26 6 13 Saneczkarstwo (8) Zawodnik Data urodzenia Miejsca na ZIO 1968 Źródło jedynki dwójkiRyszard Gawior 18 września 1943 – 6Skład polskiej dwójki (I) w Grenoble: Ryszard Gawior, Zbigniew Gawior.Janusz Grzemowski 20 czerwca 1947 – –Halina Kanasz 30 stycznia 1953 – –Wojciech Kubik 13 stycznia 1953 – –Lucjan Kudzia 1 stycznia 1942 13 9Skład polskiej dwójki (II) w Grenoble: Lucjan Kudzia, Tadeusz Radwan.Wiesława Martyka 2 czerwca 1949 – –Barbara Piecha 4 marca 1948 – –Mirosław Więckowski 5 czerwca 1952 – – Skoki narciarskie (4) Zawodnik Data urodzenia Miejsca na ZIO 1968 Źródło konkurs indywidualny – skocznia normalna (K-70) konkurs indywidualny – skocznia duża (K-90)Wojciech Fortuna 6 sierpnia 1952 – –Stanisław Gąsienica-Daniel 6 marca 1951 – –Adam Krzysztofiak 21 stycznia 1951 – –Tadeusz Pawlusiak 9 sierpnia 1946 – –
Statystyki według dyscyplin Lp. Sport Mężczyźni Kobiety Łącznie 1 Biathlon 5 0 5 2 Biegi narciarskie 1 4 5 3 Hokej na lodzie 19 0 19 4 Kombinacja norweska 3 0 3 5 Łyżwiarstwo figurowe 1 1 2 6 Narciarstwo alpejskie 1 0 1 7 Saneczkarstwo 5 3 8 8 Skoki narciarskie 4 0 4 Łącznie 39 8 47
Zdobyte medale thumb|Złoty medal Zimowych Igrzysk Olimpijskich 1972 w Sapporo