thumb|Kwiaty Marsdenia tomentosa Marsdenia R.Br. – rodzaj roślin z rodziny toinowatych (Apocynaceae). Obejmuje ok. 270 gatunków, przy czym liczba ta jest zmienna w zależności od ujęcia systematycznego rodzaju. Rośliny te występują na wszystkich kontynentach w strefie międzyzwrotnikowej (brak przedstawicieli rodzaju w Brazylii, z wyjątkiem południowo-wschodniej części tego kraju).

Marsdenia abyssinica jest rośliną wykorzystywaną jako lecznicza (w różnych obszarach na różne dolegliwości) oraz jadalna (liście spożywane są jako warzywo w Etiopii i Ugandzie). Jako lecznicze wykorzystywane są także w Afryce M. crinita, M. macrantha, M. rubicunda i M. truncata. Pędy niektórych gatunków (np. M. abyssinica, M. rubicunda) wykorzystywane są jak sznury. W Ameryce południowe spożywane są korzenie M. castillonii, w Australii bulwy M. viridiflora i M. flavescens, a w Indiach owoce M. hamiltonii. Tamże M. tenacissima jest rośliną włóknistą. M. tinctoria z Archipelagu Malajskiego wykorzystywana była jako źródło barwnika podobnego do indygo. M. oreophila uprawiana jest jako ozdobna. Niektóre gatunki wykorzystywane są do trucia szczurów i psów.

Nazwa rodzaju upamiętnia Williama Marsdena (1754–1836), pracownika Kompanii Wschodnioindyjskiej, orientalistę i kolekcjonera roślin.

Morfologia thumb|Owoce Marsdenia tomentosa thumb|Marsdenia viridiflora Pokrój Drewniejące pnącza, czasem krzewy, niektóre bulwiaste. Pędy nagie lub owłosione (włoski białe, żółte lub rdzawe), zawierają sok mleczny biały, żółty brązowy lub przejrzysty.

Liście Naprzeciwległe, zimozielone, podługowate do równowąskich.

Kwiaty Skupione w kwiatostany szczytowe, rzadziej wyrastające w kątach liści, baldachowate, wiechowate i groniaste. Kielich składa się z 5 działek zachodzących na siebie, u nasady zwykle z gruczołkami. Korona kwiatu długości od 6 do 35 mm, dzwonkowata, urnowata, kółkowa lub z dłuższą rurką na końcu z mniej lub bardziej rozpostartymi łatkami, u nasady rurki często w wyrostkami okrywającymi pręciki. Płatki zwykle mięsiste, na końcach zaostrzone, często przynajmniej w gardzieli rurki owłosione. Pręcików jest 5, o nitkach przyrośniętych do rurki korony. Główki pręcików wzniesione, z pollinarium składającym się z dwóch pyłkowin, podługowatych lub maczugowatych. Zalążnia jest górna, dwukomorowa, z licznymi zalążkami w komorach, czasem od zewnątrz owłosiona. Słupek pojedynczy, na szczycie rozszerzony i płaski, z garbkiem lub dzióbkiem pośrodku, czasem półkulisty. Owoce Dwa mieszki, czasem oskrzydlone lub drewniejące, zwykle silnie wydłużone i zaostrzone. Nasiona oskrzydlone.

Systematyka Pozycja systematyczna Rodzaj z plemienia Marsdenieae w podrodzinie Apocynoideae w rodzinie toinowatych Apocynaceae. Ujęcie systematyczne rodzaju pozostaje przedmiotem kontrowersji. W szerokim ujęciu zaliczane są tu także takie rodzaje jak: Dregea, Gymnema, Leichhardtia, stefanotis Stephanotis, Wattakaka.

Gatunki

Przypisy

Kategoria:Toinowate