Deliryczny Nowy Jork. Retroaktywny manifest dla Manhattanu (eng. Delirious New York: A Retroactive Manifesto for Manhattan) – książka holenderskiego architekta Rema Koolhaasa, wydana w 1978 roku. Książka jest poświęcona historii, architekturze i urbanistyce Nowego Jorku, od czasów założenia Nowego Amsterdamu przez holenderskich osadników (1623), poprzez XIX wiek, kiedy wytyczono siatkę ulic, po wiek XX – projekt Kwatery głównej ONZ autorstwa Le Corbusiera.
Jedna z najbardziej wpływowych książek o architekturze i strukturze miasta napisana w drugiej połowie XX wieku.
Historia W 1972 roku, po otrzymaniu stypendium na studia na Uniwersytecie Cornella, Rem Koolhaas przeniósł się do Nowego Jorku. Podczas pisania książki "Deliryczny Nowy Jork" Koolhaas zaczął zbierać rozmaite czasopisma, książki i pocztówki z Manhattanu w celach badawczych i dołączył do klubu kolekcjonerów pocztówek. Książka została opublikowana w 1978 roku, trzy lata po tym, jak Koolhaas założył Office for Metropolitan Architecture (OMA) z Elią Zenghelis, Zoe Zenghelis i Madelon Vriesendorp w Londynie w 1975 roku.
W książce autor śledzi historię rozwoju wyspy Manhattan od roku 1623, od czasów powstania pierwszych kolonii, założonych przez holenderskich osadników, przez XIX wiek, kiedy zaczęła się rozbudowa miasta: wytyczono siatkę ulic i 2028 działek (plan urbanistyczny, zachowany do dzisiaj) po wiek XX: przybycie do miasta słynnego przedstawiciela sztuki surrealistycznej Salwadora Dalego i francuskiego architekta Le Corbusiera i początki budownictwa drapaczy chmur. Koolhaas opisuje miasto jako swojego rodzaju laboratorium, żywy organizm, tworząc pojęcie "manhattanizm".
Okładka Okładka pierwszego wydania książki została zaprojektowana przez Madelon Vriesendorp. Obraz „Flagrant Délit” przedstawia Chrysler Building i Empire State Building leżące w łóżku. Lampka nocna w pobliżu Empire State Building to pochodnia Statuy Wolności.
Przypisy
Bibliografia Filip Lipiński, Deliryczny Nowy Jork - urbanistyczno-architektoniczna psychoanaliza? Czas Kultury 1/2014.
Linki zewnętrzne Newsweek Polska - Miasto triumfu cywilizacji, czyli jak światowej klasy architekci widzą Nowy Jork. Recenzja - Deliryczny Nowy Jork Tygodnik Powszechny - Wszechmiasto
Kategoria:Amerykańska literatura faktu