Trio fortepianowe E-dur op. 5 – trio fortepianowe skomponowane przez Franciszka Lessela. Drukiem ukazało się w Lipsku ok. 1807. Utwór w stylu brillant należy, obok Tria Es-dur op.4 tego samego kompozytora, do najwybitniejszych polskich triów fortepianowych przed Triem g-moll op. 8 Fryderyka Chopina.

Informacje ogólne Trio fortepianowe E–dur op. 5 Franciszka Lessla skomponowane zostało przez kompozytora podczas pobytu w Wiedniu, gdzie studiował u Josepha Haydna w latach 1799–1809, będąc jednym z jego ulubionych uczniów. Trio op. 5 jest drugim kolejnym dziełem napisanym na fortepian z obligatoryjnym udziałem dwóch instrumentów. Pierwszą taką próbą było Grand Trio op. 4 na fortepian, klarnet i róg. Wysokie musiały być możliwości pianistyczne samego Lessla o czym świadczy dość wymagająca partia fortepianu. Tak opisywano jego zdolności po jednym z koncertów w Warszawie: (...) Jaśnie Pan Lessel w koncercie swym dał poznać, iż gra na fortepianie jak mistrz w sztuce swojej (...), trzymał się najtrafniejszych smaku prawideł.

Godna podkreślenia jest w Triu op. 5 niezależność wszystkich instrumentów. Podkreślał to Kompozytor już w tytule dzieła: Trio Pour le Piano-Forte avec Violon et Violoncelle obligé.

Stylistycznie i wyrazowo Lessel porusza się w obszarze łączącym zdobycze Haydna i Mozarta oraz rodzącego się powoli stylu brillant.

Budowa Allegro brillante Rêve. Adagio Rondo. Allegro di molto

Analiza Część pierwsza, w tempie Allegro brillant w tonacji E–dur i metrum C. Utrzymana w formie allegra sonatowego z wzorcowo przeprowadzonymi tematami: pierwszym o wybitnej energii i zdecydowaniu, zbudowanym na wznoszącej się gamie E–dur, podanym w unisonie przez wszystkie instrumenty i drugim lirycznym, zainicjowanym przez skrzypce w tonacji dominanty. Burzliwe i efektowne przetworzenie oparte na efektownej i wirtuozowskiej partii fortepianu kończy się uroczym przekomarzaniem wszystkich instrumentów i prowadzi do klasycznej repryzy.

Część druga, Adagio opatrzone tytułem Rêve – sen/marzenie. Napisane w formie ABA i metrum 2/4. Część A utrzymana w tonacji A–dur, idiomatycznie dopełniającej afekt tej części. Część B w tonacji E–dur, wprowadza pewne ożywienie dzięki rozdrobnieniu ćwierćnut na sekstole oraz wyeksponowanej partii wiolonczeli.

Część trzecia to Rondo w tempie Allegro di molto, tonacji E–dur i metrum 2/4. Najbardziej wirtuozowska i witalna z części Tria op. 5. Słychać w niej wyraźne inspiracje finałem Tria G–dur „Cygańskiego” Hob. XV: 25 Haydna. Przesunięcia rytmiczne, zmiany trybów, polifonizująca faktura oraz wyraźne „cygańskie” i „tureckie” motywy wypełniają ten dowcipny tour de force.

Nagrania płytowe Paweł Perliński (fortepian), Tadeusz Gadzina (skrzypce), Marian Wasiółka (wiolonczela), Acte Préalable 2006 (AP0143) Katarzyna Drogosz, Ewa Golińska, Maciej Łukaszuk, CdAccord 2020 (ACD 269)

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Sonaty Kategoria:Kompozycje na trio fortepianowe