mały Zmiennoporek szklisty (Meripilus vitreus (Pers.) Rajchenb. & Westph.) – gatunek grzybów z rzędu żagwiowców (Polyporales).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Meripilus, Meruliaceae, Polyporales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Gatunek ten opisał w 1796 roku Christiaan Hendrik Persoon, nadając mu nazwę Poria vitrea. Później zaliczany był do różnych rodzajów. W 2025 r. Mario Rajchenberg i Mauro C. Westphalen przenieśli go do rodzaju Meripilus (wachlarzowiec). Ma 22 synonimy. Niektóre z nich: Poria adiposa (Berk. & Broome) G. Cunn. 1947 Physisporus vitreus (Pers.) Gillet 1878 Rigidoporus vitreus (Pers.) Donk 1966 Rigidoporus vitreus f. vitreus-subterraneus Domański 1972 Skeletocutis amorpha f. vitrea Domański, Orloś & Skirg. 1967. Stanisław Domański w 1965 r. nadał mu polską nazwę podstawnica szklista, Władysław Wojewoda w 1999 r. zmienił ją na zmiennoporek szklisty. Obydwie są niespójne z aktualną nazwą naukową.
Morfologia Owocnik Rozpostarty, kolisty. Sąsiednie owocniki zrastaja się z sobą tworząc duże płaty o długości do 50 cm, na pionowych podłożach często rozpostarto-odgięte, tworzące niby kapelusiki o wymiarach 0,2–0,3 × 0,5–1 × 0,5–1 cm. Takie odchylone nibykapelusiki łatwo dają się od podłoża oderwać. Często mają ryzomorfy o grubości do 3 mm. W stanie świeżym są sztywno-woskowate, nasycone wodą, po wyschnięciu stają się pomarszczone, cienkie, rogowate, twarde i kruche. Powierzchnia hymenialna początkowo wodnistobiała z wyraźnym szarym odcieniem. Miejsce dotknięte zmienia barwę na rdzawobrunatną lub czerwonobrunatną. Po wyschnięciu staje się żółtawa, żółtopłowa lub rudoochrowa. Miąższ o grubości do 3 mm, sztywno-woskowaty, początkowo biały, potem brunatny. Brzeg płonny o szerokości do 3 mm, jaśniejszy, ale na pionowym podłożu na odgiętych kapelusikach pokryty rurkowatym hymenoforem na dolnej stronie. Cechy mikroskopowe Rurki o długości 0,5–5 mm, przy brzegu zazwyczaj bardzo płytkie i siatkowate, u owocników pionowo usytuowanych przeważnie nierównej długości, zawsze dłuższe i otwarte. Ostrza rurek ostre, pokryte delikatnym białawym nalotem, później nieco ząbkowane lub nieregularnie kolczaste, początkowo szarobiałe, w końcu koloru drewna. Pory drobne, o średnicy 0,1–0,2(0,3) mm, w liczbie od 3 do 8 na 1 mm, koliste lub nieco podłużne. Zarodniki prawie kuliste, o nieco zaostrzonej podstawie, zwykle z 1 dużą gutulą, bezbarwne lub nieco żółtawe, gładkie.
Występowanie i siedlisko Podano występowanie zmiennoporka szklistego w Ameryce Północnej i Południowej, Europie, Azji i na Nowej Zelandii. Najwięcej stanowisk podano w Europie. W. Wojewoda w 2003 r. przytoczył dość liczne stanowisko tego gatunku w Polsce. Bardziej aktualne stanowiska podaje internetowy atlas grzybów. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status R – gatunek potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych.
Nadrzewny grzyb saprotroficzny, rzadko słaby pasożyt. Występuje w lasach, czasami także w parkach na martwym drewnie drzew zarówno liściastych, jak iglastych: sosna, buk, jesion wyniosły, wierzba biała, rzadko na żywych pniach. Rozwija się głównie na leżących na wilgotnej ziemi pniach drzew w lasach, ocembrowanych drewnem studniach, drewnianych obudowach ziemnych, w kopalniach.
Przypisy
Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Strocznikowate