Otto Zänker (ur. 29 czerwca 1876Jońca 1979, s. 135. w Herzkamp, zm. 30 stycznia 1960Franzenburg 2016, s. 192.) – niemiecki pastor luterańskiFranzenburg 2016, s. 193., biskup ewangelicki Wrocławia w latach 1933–1941.
Urodził się w rodzinie pastora. Od trzeciego roku życia do 1885 r. mieszkał w Torgau. Studia teologiczne odbył na uczelniach w Erlangen, Greifswaldzie i Halle, po ich ukończeniu początkowo był nauczycielem religii w szkołach podstawowych oraz w liceum w Viersen. Później pracował jako kapłan w różnych miastach na obszarze obecnej Nadrenii Północnej-Westfalii: od 1905 r. w Godesbergu, od 1908 w Viersen, gdzie objął stanowisko proboszcza, od 1912 w Soest, gdzie kierował seminarium i w 1924–1925 w Münster, w którym był proboszczemFranzenburg 2016, s. 194.. W 1925 r. przeprowadził się do Wrocławia w związku z objęciem urzędu generalnego superintendenta śląskiej prowincji kościelnejHytrek-Hryciuk 2009, s. 180.. Urząd ten piastował do 1933 r., gdy 5 X 1933 został mianowany biskupem WrocławiaJońca 1979, s. 135, 147..
W czasach, gdy Zänker był śląskim superintendentem, a później biskupem, w niemieckiej społeczności protestantów zarysował się silny konflikt na tle stosunku do ideologii partii nazistowskiej, a po objęciu władzy przez NSDAP, także stosunku do nowego prawodawstwa, a zwłaszcza kolejnych ustaw antyżydowskich. Duża część pastorów i wiernych aktywnie wspierała ideologię i władzę nazistowską, część z nich utworzyła ruch Niemieckich Chrześcijan, który postulował wykluczenie Żydów i osób mających żydowskich przodków z protestanckich Kościołów. Ponadto część Niemieckich Chrześcijan chciała reformy teologicznej, mającej usunąć z chrześcijaństwa elementy postrzegane przez nich jako związki z religią i kulturą żydowską, w szczególności żądali rezygnacji ze Starego Testamentu i ocenzurowania Nowego Testamentu. Protestanci będący w opozycji do tych poglądów założyli w 1934 r. ruch o nazwie Kościół WyznającyJońca 1979.. Obie frakcje aktywnie zwalczały się i próbowały zdobyć wpływ na władze kościelneJońca 1979, s. 131–163.. Na Śląsku Niemieccy Chrześcijanie objęli większość 2/3 miejsc w synodzieJońca 1979, s. 135, 146..
Otto Zänker po objęciu władzy przez nazistów w Niemczech początkowo zachowywał neutralną postawę wobec kościelnego sporuJońca 1979, s. 147., jednak po kilku miesiącach zaczął coraz bardziej krytykować poglądy Niemieckich Chrześcijan, a w 1934 r. kilkukrotnie publicznie sprzeciwił się polityce Ludwiga Müllera, który został ustawiony przez władze państwowe „biskupem Rzeszy” i miał kierować Kościołami protestanckim w NiemczechJońca 1979, s. 135, 145–147.. Choć Zänker nie przystąpił do Kościoła Wyznającego, to z racji zbliżonych do tej frakcji poglądów i faktu, że był przez nią popierany, stał się obiektem krytyki Niemieckich Chrześcijan i wysokich urzędników III RzeszyJońca 1979, s. 146–147., tym bardziej że biskup nie tylko indywidualnie pomagał żydowskim protestantom swojej prowincjiJońca 1979, s. 140, 141., ale i występował w 1939 do konsystorza prowincji o taką pomocJońca 1979, s. 155.. W efekcie, Zänker został w połowie grudnia 1936 r. objęty aresztem domowym przez Gestapo i na początku następnego roku musiał podpisać zobowiązanie do wypełniania poleceń ministerstwa do spraw wyznańJońca 1979, s. 152.. W roku 1939 władze kościelne (Evangelischen Oberkirchenrates) przymusowo urlopowały Zänkera ze stanowiska biskupa, a w 1941 otrzymał dymisję. Po wojnie osiedlił się w Republice Federalnej Niemiec, w Nadrenii Północnej-Westfalii, gdzie mieszkał w Inden i Bielefeld. Jest autorem publikacji o Kościele ewangelickim Śląska.
Wyróżnienia W roku 1925 otrzymał doktorat honoris causa wydziału teologicznego w Münsterze.
Przypisy
Bibliografia Franzenburg G., 2016: Der Bischof und die Nonne – Münster und Breslau als Erinnerungsorte. Roczniki Teologiczne Tom LXIII, zeszyt 7, s. 191–202. DOI: http://dx.doi.org/10.18290/rt.2016.63.7-16 Hytrek-Hryciuk J., 2009: Działalność wrocławskich ewangelików w Festung Breslau (styczeń – maj 1945.) W: Głowiński T. (red.): Festung Breslau – 1945 – Historia i pamięć. Wyd. Gajt, s. 179–187 Jońca K. 1979: Kościół ewangelicki na Śląsku wobec polityki rasistowskiej NSDAP. Studia Śląskie, Seria nowa, tom XXXV, s. 131–179.
Kategoria:Biskupi i superintendenci protestanccy Kategoria:Niemieccy duchowni luterańscy Kategoria:Duchowni związani z Wrocławiem do 1945 Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni w Niemczech Kategoria:Urodzeni w 1876 Kategoria:Zmarli w 1960