Antoni Wieloch (ur. 6 października 1914 w Wolnym Mieście Gdańsk, zm. 30 maja 2000 w Lund) – urzędnik, fotograf i działacz społeczny, od 1945 zamieszkały w Szwecji.
Życiorys 1914–1939 Syn Władysława i Marianny (z d. Górska), oboje Polacy. Ukończył Gimnazjum Polskie w Gdańsku w 1934 r., a następnie pracował jako urzędnik Poczty Polskiej w Gdańsku przy HeveliusplatzAntoni Wieloch, Gdańsk w latach 1934–1939. Biblioteka Gdańska Polskiej Akademii Nauk, Ms. 5208, 1961.Elżbieta Grot, Wspominania o Antonim Wielochu, Gwiazda Morza, nr 19, str 30, 2000r.. Walczył o polskość GdańskaElzbieta Grot, Polskie groby w Lund i na Gotlandii. Przeszłość i Pamięć. Biuletyn Rady Ochrony Pamięci i walk męczeństwa 1/2 (18/19) 2001.. Działał w ruchu antyhitlerowskim i przeszedł tajne szkolenie wojskowe w Gdyni i Warszawie w celu przeprowadzenia sabotażu na wypadek wojnyTomasz Czapla, Piłka i pięść. Polski sport w Wolnym Mieście Gdańsku. https://tygodnik.tvp.pl/49874996/pilka-i-piesc-polski-sport-w-wolnym-miescie-gdansku.Andrzej Drzycimski, Przygotowania wojenne gdańskiego Związku Strzeleckiego. Przegląd Historyczno/Wojskowy 13 (64)/4 (242) 2012, s 29-62..
1939–1947 W związku z szykanami hitlerowskimi ludności polskiej w Gdańsku, wieczorem 31 sierpnia 1939 r. odprowadził dwie koleżanki z poczty do domu i u nich przenocowałPiotr Piotrowski, Białe autobusy wiozły ich do życia.,Gazeta Wyborcza Trójmiasto, 7/9 2004, str 12.Två skrämda postflickor räddade hans liv., SDS, 2/9 1979, s. 31.. Kilka godzin później, 1 września, budynek Poczty Polskiej został zaatakowany przez oddziały SS. Wybuchła II wojna światowa. Tego samego dnia został aresztowany przez gestapo i wywieziony jako więzień polityczny do obozu koncentracyjnego Steinbruch-Grenzdorf, następnie do Stutthofu i 19 kwietnia 1940 r. do Sachsenhausen (nr więźnia 23388). W obozie zachorował na gruźlicę. W kwietniu 1945 r. obóz został ewakuowany i Niemcy w tzw. „Marszu śmierci” pognali więźniów na północny zachód. 2 maja Antoni Wieloch został uwolniony przez wojska alianckie pod Schwerinem. Dzięki opiece UNRRA został przetransportowany z Lubeki do Malmö, gdzie dotarł 16 lipca 1945 rokuArchiwum w Arolsen: https://collections.arolsen-archives.org/de/search/person/82009682?s=Antoni%20Wieloch&t=19376&p=0. Przeszedł wieloletnie leczenie gruźlicy w szpitalach w Lund i Malmö. Osiedlił się w Lund, gdzie poślubił Polkę Krystynę Bilską 26 października 1947 r., która dotarła do Malmö 1 maja 1945 z „Białymi Autobusami” Szwedzkiego Czerwonego Krzyża z obozu koncentracyjnego Ravensbrück. thumb|240px|Krystyna i Antoni Wieloch, 1954
1948–2000 Antoni Wieloch studiował na Uniwersytecie w Lund, a następnie pracował jako fotograf aż do emerytury.
Angażował się dla sprawy Polski i jej obywateli, m.in. jako członek Stowarzyszenie Polskich Kombatantów (SPK) w Szwecji i Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej. Dom Państwa Wielochów zawsze był otwarty dla gości z Polski.
Był sekretarzem komitetu budowy Pomnika ofiar obozów koncentracyjnych postawionego w 1963r. z inicjatywy hrabiny Ludwiki Borel-Plater na cmentarzu w Lund.
W latach 1960–1970 pośredniczył w adopcji ok. 20 dzieci polskich do rodzin szwedzkich we współpracy z Towarzystwem Przyjaciół Dzieci i Instytutem Matki i Dziecka w Warszawie.
Wraz z żoną Krystyną powołał Komitet Solidaritet med Polens Barn (Solidarność z Dziećmi Polskimi), który inspirował szkoły, parafie i osoby prywatne w Szwecji do zbierania funduszy na pomoc dzieciom polskim w okresie kryzysu gospodarczego i politycznego lat 1980Solidaritet med Polens Barn 1981-1996. Rapport från aktionsgruppen. https://dlibra.karta.org.pl/dlibra/publication/6722/edition/6267/content?ref=aHR0cHM6Ly9kbGlicmEua2FydGEub3JnLnBsL2RsaWJyYS9tZXRhZGF0YXNlYXJjaD9hY3Rpb249QWR2YW5jZWRTZWFyY2hBY3Rpb24mdHlwZT0tMyZ2YWwxPUZvbGRlcm5hbWU6JTIyRG9rdW1lbnRhY2phK2R6aWElQzUlODJhbG5vJUM1JTlCY2krU29saWRhcml0ZXQrbWVkK1BvbGVucytCYXJuJTIyJnFmMT1jb2xsZWN0aW9uczo3MTQmcD0x.Janusz Limon, Polacy których spotkałem w Szwecji, Gazeta AMG nr 12 1994, str 12/13..
Antoni i Krystyna Wieloch są pochowani w Lund na cmentarzu .
Odznaczenia 1992, Odznaka „Zasłużony Pracownik Łączności”. 1997, Medal 1000-lecia Miasta Gdańska. 2009, Krzyż Komandorski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej, pośmiertnie razem z żoną Krystyną.
Przypisy
Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Pracownik Łączności” Kategoria:Polscy działacze emigracyjni Kategoria:Więźniowie KL Sachsenhausen Kategoria:Więźniowie KL Stutthof Kategoria:Uczestnicy marszów śmierci Kategoria:Urodzeni w 1916 Kategoria:Zmarli w 2000 Kategoria:Ludzie związani z Gdańskiem