Accountability – pojęcie związane z odpowiedzialnością, rozliczalnością i rozrachunkiem z działań oraz z ich wpływu na otoczenie.
W polskich rozważaniach naukowych używa się anglojęzycznej nazwy accountability, ponieważ nie ma ona ścisłego odpowiednika w języku polskim, oddającego złożoność znaczenia.
Podstawowe znaczenie accountability w przedsiębiorstwie Koncepcja accountability oznacza zasadniczo obowiązek rozliczania się z otoczeniem z tytułu odpowiedzialności za rezultaty wpływu na to otoczenie. Koncepcja accountability oznacza stosunkowo prostą relację, w której stosunek rozliczalności istnieje pomiędzy podlegającym rozrachunkowi (aktor lub accountor) i tym, który jest odpowiedzialny przed prowadzącym rozrachunek (accountability forum lub accountee). Jednak relacja ta może zawierać wiele zmiennych determinujących funkcje tych stron relacji, wyznaczanych na podstawie formalnej lub nieformalnej umowy określającej różne ich prawa i obowiązki.
Rozwój pojęcia accountability w przedsiębiorstwie Zakres accountability jako rozliczalności przedsiębiorstw ewoluuje wraz ze zmianami warunków prowadzenia działalności gospodarczej. W ostatnich latach na oczekiwania zgłaszane przez interesariuszy do rozrachunku przedsiębiorstwa wpływa w dużej mierze koncepcja zrównoważonego rozwoju, wymagająca określenia dokonań przedsiębiorstw w wymiarze finansowym i niefinansowym, w tym społeczno-środowiskowym.
Definicje accountability w piśmiennictwie naukowym – tabela poniżej za +DefinicjaPublikacjazdolność i obowiązek wyjaśniania i uzasadniania zdarzeń i działań, obowiązek dokonania rachunkuPerks, 1993Perks, R. W. (1993). Accounting and society (Vol. 215). London: Chapman & Hall.obowiązek przedstawienia rachunku z działań, za które jest się odpowiedzialnymGray i in., 1997Gray, R., Dey, C., Owen, D., Evans, R. i Zadek, S. (1997). Struggling with the praxis of social accounting: Stakeholders, accountability, audits and procedures. Accounting, Auditing & Accountability Journal, 10(3), 325–364.odpowiedzialność:
zewnętrzna (external accountability) – proces subiektywnej lub obiektywnej oceny ponoszenia konsekwencji i ich rozliczania, obejmujący w szczególności udzielanie odpowiedzi dotyczących nagradzania, sponsorowania, mentoringu, wspierania, doradztwa, szkolenia, kierowania, sankcjonowania lub karania
własna (self-accountability) – odpowiedzialność za siebie, obejmująca samoocenę zachowania i jego konsekwencje oraz wszelkie dobrowolne zmiany zachowaniaBergsteiner i Avery, 2010Bergsteiner, H. i Avery, G. C. (2010). A theoretical responsibility and accountability framework for CSR and global responsibility. Journal of Global Responsibility, 1(1), 8–33.własność (cecha) systemu, który umożliwia odkrywanie przyczyn zdarzeń i pomaga zrozumieć, kto lub co jest odpowiedzialne za te zdarzeniaKacianka i Pretschner, 2018Kacianka, S., & Pretschner, A. (2018). Understanding and formalizing accountability for cyber-physical systems. 2018 IEEE International Conference on Systems, Man, and Cybernetics (SMC) (pp. 3165-3170). IEEE.zjawisko społeczne, ukształtowane i odzwierciedlające wzajemne zależne relacje między polityką, kulturą, normami społecznymi i oczekiwaniami instytucjonalnymi przedsiębiorstwaZyznarska-Dworczak, 2019Zyznarska-Dworczak, B. (2019). The impact of the accountability on accounting development as the essence of sustainability accounting. Problems of Management in the 21st Century, 14(1), 73–83.
Accountability a rachunkowość Jednym z instrumentów accountability w przedsiębiorstwie jest rachunkowość zrównoważona / rachunkowość rozwoju zrównoważonego, która poprzez pomiar wyników dokonań przedsiębiorstwa wspiera rozrachunek z jego odpowiedzialności wobec interesariuszy zewnętrznych i wewnętrznych. Rachunkowość może bowiem integrować różne poziomy accountability poprzez sprzężenie wyników pomiaru ekonomicznego różnych osiągnięć związanych z realizacją zasad rozwoju zrównoważonego.
Przypisy
Kategoria:Rozliczalność