Wyrak wulkaniczny (Tarsius tumpara) – gatunek ssaka naczelnego z rodziny wyrakowatych (Tarsiidae).
Taksonomia Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w międzynarodowy zespół zoologów – Amerykanie Myron Shekelle i Colin Groves, Niemiec Stefan Merker oraz Indonezyjczyk Jatna Supriatna – nadając mu nazwę Tarsius tumpara. Miejsce typowe to południowy kraniec wyspy Siau, około 100 m od północnego brzegu małego jeziora (), Indonezja. Holotyp to skóra, czaszka i szkielet pozaczaszkowy dorosłego samca (sygnatura MZB 27053) ze zbiorów Museum Zoologicum Bogorinse; okaz odłowiony żywcem 1 kwietnia 2002 roku, zmarł 3 kwietnia 2005 roku podczas transporty do muzeum.
Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World uznają ten gatunek za monotypowy.
Etymologia Tarsius: tarsos ‘stęp’. tumpara: rodzima nazwa dla wyraka używana przez mieszkańców wyspy Siau.
Zasięg występowania Wyrak wulkaniczny występuje na wyspie Siau w grupie Wysp Sangihe, na północ od Celebes; być może występuje też na bardzo małych wyspach znajdujących się w pobliżu Siau, oddzielonych jedynie płytką wodą i w ten sposób połączonych w przeszłości w czasach niskiego poziomu morza.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) około 15 cm, długość ogona około 26 cm; masa ciała około 104 g. Sierść wyraka wulkanicznego jest brązowa, nakrapiana, z ciemnoszarym podszerstkiem. Szare futro w górnej części twarzy, głównie nad i z boku oczu, jest otoczone grubą brązową linią. Włosy przy wargach są białe. Kępka ogona jest krótka i stosunkowo słabo rozwinięta, a sierść na stępie jest rzadka i niepozorna, jak u wyraka archipelagowego.
Ekologia Środowiskiem występowania są lesiste stoki wulkanu Karangetang, znajdującego się na północy wyspy. Wyraki są odławiane w celach konsumpcyjnych. Zwierzę odżywia się stawonogami i niewielkimi kręgowcami.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii CR ( ‘krytycznie zagrożony’).
Przypisy Nazwy zwyczajowe za:
Bibliografia
Kategoria:Wyrakowate Kategoria:Ssaki Azji Kategoria:Fauna endemiczna Indonezji