Stefania Romaniuk, właściwie Sara Bryn ps. Kazia, Ola, Władka (ur. 2 września 1908 w Warszawie lub 8 grudnia 1908 we Lwowie, zm. 1996 w Izraelu) – polska działaczka komunistyczna żydowskiego pochodzenia, pielęgniarka i dziennikarka, członek komunistycznych organizacji młodzieżowych, KPP (KPZU), PPR i PZPR, II sekretarz Komitetów Wojewódzkich PPR w Lublinie i Rzeszowie, od stycznia do czerwca 1945 p.o. I sekretarz Komitetu Wojewódzkiego PPR w Rzeszowie.
Życiorys Córka Maurycego (Mordechaja), pochodziła z ubogiej, drobnomieszczańskiej rodziny żydowskiej. W 1925 zdała maturę, następnie pracowała jako pielęgniarka i kształciła się na kursach zawodowych. Zaangażowana w działalność komunistyczną. Od 1927 członek Związku Młodzieży Komunistycznej w Polsce (ZMK/KZMP). Była tam m.in. organizatorką koła szpitalnego, sekretarzem dzielnicowym w Warszawie-Woli i członkiem Komitetu Okręgowego w Łodzi. W 1934 na stanowisku sekretarza KZMP w Częstochowie i Łodzi oraz II sekretarza Komitetu Obwodowego Sosnowiec-Dąbrowa. Od 1936 należała do Komunistycznego Związku Młodzieży Zachodniej Ukrainy. W KZMZU była sekretarzem Komitetu Obwodowego Drohobycz-Stanisławów-Stryj oraz Miejskiego we Lwowie, weszła w skład Komitetu Centralnego tej organizacji. W latach 1934–1938 należała do Komunistycznej Partii Polski (w ramach Komunistycznej Partii Zachodniej Ukrainy). Była sekretarzem Komitetu Okręgowego KPZU we Lwowie.
Za działalność komunistyczną kilkukrotnie aresztowana, a trzykrotnie pozbawiona wolności. Łącznie była osadzona przez 9 lat, najpierw w domu poprawy, a następnie w zakładach karnych w Sieradzu i na Serbii. W 1938 sądzona w lwowskim procesie 22 komunistów jako przywódca grupy. Sąd przysięgłych skazał ją na karę 10 lat więzienia – najwyższą ze wszystkich kar wymierzonych skazanym. We wrześniu 1939 uwolniona z więzienia w Fordonie.
Do 1940 była sekretarzem obwodowym wódczanego związku zawodowego. Po 1941 przebywała w getcie lwowskim, po czym od 1942 ukrywała się w Dęblinie i Aleksandrowie pod fałszywymi danymi. W 1944 podjęła współpracę z Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego, została korespondentką Trybuny Wolności. W sierpniu 1944 wstąpiła do Polskiej Partii Robotniczej, od listopada 1944 do 1945 druga sekretarz Komitetu Wojewódzkiego PPR w Rzeszowie. Od 22 stycznia do 30 czerwca 1945 czasowo kierowała tym Komitetem (jako jedyna I sekretarz w Rzeszowie), następnie powróciła do roli II sekretarza. Następnie zajmowała stanowisko II sekretarz KW w Lublinie (1945–1946), kierowniczki Wojewódzkiej Szkoły Partyjnej KW we Wrocławiu (1946–1947) oraz II sekretarz Komitetu Miejskiego PPR i PZPR w tym mieście. Później w ramach struktur PZPR była starszym instruktorem w Wydziale Organizacyjnym Komitetu Centralnego (1949–1950) oraz sekretarzem ds. propagandy w Komitetach Wojewódzkich w Koszalinie (1950–1951) i Lublinie (1953–1955). Od 1951 do 1952 korespondentka Polskiej Agencji Prasowej w Moskwie (gdzie leczyła się jej córka), następnie zastępca redaktora naczelnego Chłopskiej Drogi. W 1955 powróciła na stanowisko instruktora w KC, potem od 1961 do 1963 wykładała jako starszy instruktor w Wyższej Szkole Nauk Społecznych przy KC PZPR. W 1963 przeszła na rentę, w 1968 wyjechała do Izraela, gdzie zmarła.
Przypisy
Kategoria:Członkowie Komunistycznej Partii Zachodniej Ukrainy Kategoria:Działacze Komunistycznego Związku Młodzieży Polski Kategoria:Emigranci marcowi Kategoria:Instruktorzy Komitetu Centralnego PZPR Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Ludzie związani ze Lwowem Kategoria:Ludzie związani z Lublinem Kategoria:Ludzie związani z Rzeszowem Kategoria:Ludzie związani z Wrocławiem Kategoria:Pierwsi sekretarze Komitetów Miejskich PPR Kategoria:Pierwsi sekretarze Komitetów Wojewódzkich PPR Kategoria:Polscy dziennikarze prasowi Kategoria:Polskie pielęgniarki Kategoria:Polscy związkowcy Kategoria:Sekretarze Komitetów Miejskich KPP Kategoria:Sekretarze Komitetów Wojewódzkich PPR Kategoria:Sekretarze Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Koszalinie Kategoria:Więźniowie polityczni w II Rzeczypospolitej Kategoria:Urodzeni w 1908 Kategoria:Zmarli w 1996 Kategoria:Sekretarze Komitetów Okręgowych KPP Kategoria:Mieszkańcy getta lwowskiego Kategoria:Więźniowie więzienia w Fordonie (II Rzeczpospolita) Kategoria:Więźniarki Serbii (II Rzeczpospolita) Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wyższej Szkoły Nauk Społecznych przy KC PZPR Kategoria:Polscy Żydzi ocalali z Zagłady