Mydleniec (Sapindus Tourn. ex L.) – rodzaj roślin z rodziny mydleńcowatych. Obejmuje 13 gatunków. Występują one w strefie klimatu tropikalnego i umiarkowanego ciepłego na obu kontynentach amerykańskich (od północnej Argentyny po południowe Stany Zjednoczone) oraz w Azji Południowo-Wschodniej od Pakistanu po Japonię, poprzez Indie, Himalaje, Półwysep Indochiński, Chiny i Półwysep Koreański, na południu sięgając po wyspy Cejlon, Sumatrę i Jawę, poza tym w Australii i na Hawajach. Rośliny introdukowane z tego rodzaju występują w równikowej Afryce, w Filipinach i na Nowej Gwinei. Rosną zwykle w różnych formacjach leśnych i na skalistych stokach gór.

Mięsiste rozłupnie tych roślin wykorzystywane są jako środek mydlący i piorący. Saponiny z gatunków S. mukorossi i S. trifoliatus wykorzystywane są do oszałamiania ryb, a z S. rarak mają działanie grzybo- i ślimakobójcze. Wszystkie gatunki sadzone są także jako rośliny ozdobne. Owoce mydleńca właściwego wykorzystywane są w naszyjnikach lei na Hawajach.

Morfologia thumb|left|Kwiatostan mydleńca właściwego thumb|Owoce Sapindus trifoliatus Pokrój Rzadko krzewy, częściej drzewa osiągające do 15 m wysokości.

Liście Zimozielone i sezonowe, skrętoległe, bez przylistków. Blaszka parzysto pierzasta (szczytowy listek szczątkowy). Listki ułożone na osi liścia zwykle naprzeciwlegle w 2–8 parach lub skrętoległe, zwykle całobrzegie, czasem piłkowane.

Kwiaty Jednopłciowe, podczas gdy rośliny są duodichogamiczne – kwitną, rozwijając najpierw tylko kwiaty męskie, później żeńskie i w końcu ponownie męskie. Kwiaty są drobne i zebrane w okazałe, silnie rozgałęzione szczytowo kwiatostany wiechowate. Podsadki i przysadki są drobne i igiełkowate. Kwiaty są grzbieciste i promieniste. Działki kielicha są wolne, występują w liczbie pięciu, rzadziej czterech, czasem dwie zewnętrzne są mniejsze od pozostałych. Płatki korony są cztery lub jest ich pięć, gdy jest ich pięć zwężone są u nasady w paznokieć, u nasady płatków występuje para lub pojedyncza łuska. Dysk miodnikowy w kształcie pierścienia lub kubeczka. Pręcików w kwiatach męskich jest 8 i wystają one ponad okwiat. Nitki pręcików w dolnej części są owłosione. W kwiatach żeńskich zalążnia jest jajowata lub stożkowata, tworzona przez trzy owocolistki i trójkomorowa. W każdej z komór znajduje się pojedynczy zalążek. Szyjka słupka jest krótka i zwieńczona główkowatym lub trójdzielnym znamieniem.

Owoce Rozłupnie rozdzielające się na kuliste rozłupki o mięsistej owocni. Nasiona kuliste.

Systematyka Rodzaj z podrodziny Sapindoideae z rodziny mydleńcowatych Sapindaceae.

Wykaz gatunków Sapindus chrysotrichus Gagnep. Sapindus delavayi (Franch.) Radlk. Sapindus drummondii Hook. & Arn. Sapindus emarginatus Vahl Sapindus lippoldii I.M.Turner Sapindus mukorossi Gaertn. Sapindus oahuensis Hillebr. ex Radlk. Sapindus rarak DC. Sapindus saponaria L. – mydleniec właściwy Sapindus sonlaensis H.M.Tam, N.K.Khoi, N.T.Cuong & T.B.Tran Sapindus tomentosus Kurz Sapindus trifoliatus L. Sapindus vitiensis A.Gray

Przypisy

Kategoria:Mydleńcowate