Rezerwat przyrody Bagno Chlebowo (dawniej: Wielka PłonkaPaweł Anders, Władysław Kusiak, Puszcza Notecka, Oficyna Wydawnicza G&P, Poznań, 2011, s.106, ) – torfowiskowy rezerwat przyrody położony w gminie Ryczywół, powiecie obornickim (województwo wielkopolskie). Znajduje się na terenie Puszczy Noteckiej, w pobliżu szosy z Obornik do Wałcza, 10 km na północny zachód od Obornik, po południowej stronie wsi Chlebowopraca zbiorowa, Słownik krajoznawczy Wielkopolski, PWN, 1992, s.13, .
Informacje podstawowe Został utworzony w 1959 na powierzchni 4,42 ha (obecnie podawana wielkość rezerwatu to 4,63 ha). Przedmiotem ochrony jest torfowisko wysokie o budowie dolinkowo-kępowej z charakterystycznymi zespołami roślin bagiennychWładysław Kusiak, Paweł Anders, Puszcza Notecka - Leśny Kompleks Promocyjny - mapa przyrodniczo-turystyczna (z treścią merytoryczną), Przegląd Leśny, Poznań, 2004, . Łączna powierzchnia całego torfowiska to około 300 hapraca zbiorowa, Przegląd wielkopolskich zabytków przyrody, PiWRL, Poznań, 1966, s.217. Odwadniane jest przez Kanał Ludomicki.
Obszar rezerwatu podlega ochronie czynnej.
Podstawy prawne i badania naukowe Zarządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 19 czerwca 1959 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody (M. P. z 1959 r. Nr 62, poz. 320) Obwieszczenie Woj. Wielkopolskiego z dnia 4 października 2001 r. w sprawie ogłoszenia wykazu rezerwatów przyrody utworzonych do dnia 31 grudnia 1998 r. (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego Nr 123, poz. 2401) Zarządzenie Nr 13/11 Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2011 r. w sprawie rezerwatu przyrody „Bagno Chlebowo” (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego Nr 162, poz. 2644) Pierwsze badania naukowe (florystyczne) na tym obszarze prowadzono w latach 1933 i 1937. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza posiada pojedyncze egzemplarze zielnikowe z tego obszaru z okresu międzywojennego, będące cennym materiałem porównawczym.
Charakter obszaru Teren ten jest największym torfowiskiem wysokim (typu atlantyckiego) na terenie Wielkopolski, silnie wyeksploatowanym poprzez wydobywanie torfu. Powstał w wyniku zatamowania odpływu wód polodowcowych przez wydmy nawiane od strony południowej. Rezerwat zajmuje jedynie niewielką, środkową część obszaru – nieckowate zagłębienie wypełnione torfiankami, przy czym centralna część kompleksu to martwe torfowisko wysokieZbigniew Celka, Piotr Szkudlarz, Natalia Olejnik, Maciej Jędrzejczak, Dynamika dendroflory torfowiska silnie przekształconego przez człowieka na przykładzie kompleksu „Bagna” koło Chlebowa (północna Wielkopolska), w: Materiały konferencyjne. Konferencja naukowa Biologia i Ekologia Roślin Drzewiastych, Kórnik-Poznań, 21-23.10.2013, PAN/Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań, 2013, s.116-117, . Całość otaczają wydmy (m.in. Orle i Krzywe Góry), torfowiska przejściowe, zarośla, łąki, pola uprawne i lasy – bory sosnowe z wrzosowiskami i murawami napiaskowymi. Na terenie rezerwatu i w okolicy wyodrębniono 45 typów zbiorowisk roślinnych (19 z nich jest zagrożonych w skali regionu)Eko.org.
Flora i fauna Flora Opisano tutaj około 350–400 gatunków roślin naczyniowych (5 zagrożonych w Polsce i 29 w Wielkopolsce), 66 gatunków mszaków (11 z nich to torfowcowate - kilka rzadkich w Polsce i Wielkopolsce). 84% stanowią gatunki rodzime. Liczne stanowiska posiada rosiczka okrągłolistna. Poza tym obficie występują torfowiec kończysty, torfowiec magellański, żurawina błotna, wełnianka pochwowata, wełnianka wąskolistna, bagno zwyczajne, borówka brusznica, wrzos pospolity, modrzewnica zwyczajna i olsza czarna. Fantazyjne kształty przybierają rosnące nad torfiankami brzozy brodawkowate i omszonepraca zbiorowa, Przegląd wielkopolskich zabytków przyrody, PiWRL, Poznań, 1966, s.217-218. Niektóre z roślin ustępują z torfowiska, czego przykładem są m.in.: modrzewnica zwyczajna, bażyna czarna (w 2013 nieliczne żywe pędy), czy borówka bagienna. Gatunki inwazyjne to m.in.: aronia śliwolistna i czeremcha amerykańska.
Fauna Na terenie rezerwatu i w okolicy występują m.in.: dzik, sarna, jeleń, bóbr europejski, bocian biały, żuraw, kobuz, głowienka, gągoł, kania ruda, bielik zwyczajny (zalatujący), zaskroniec zwyczajny, żaba jeziorkowa, łątkowate, zalotka większa i lin. Żmija zygzakowata ma tu najliczniejszą populację w WielkopolsceGrzegorz Wróblewski, Bagno Chlebowo, Wiadomości Wędkarskie, nr 9/2013, s.67-69, ISSN 0137-8104. Na terenie kompleksu prowadzona jest gospodarka łowiecka i regularnie dokarmia się tutaj zwierzęta.
Zagrożenia przyrodnicze Teren był eksploatowany gospodarczo (torf) od końca XIX wieku, co spowodowało znaczącą degradację przyrodniczą obszaru, a prace wydobywcze i melioracja nadal częściowo trwają (poza rezerwatem). Skutkiem tych działań jest obniżenie poziomu wód gruntowych. Innymi problemami dotykającymi ten teren są: przenawożenie i zarastanie łąk, penetracja turystyczna (wędkarska), nielegalne wyrzucanie odpadów i transport torfu. Większość torfianek posiada prywatnych właścicieli.
Obszar Natura 2000 Bagno Chlebowo i okolice stanowią też specjalny obszar ochrony siedlisk Natura 2000 o powierzchni 465,3 ha (nr PLH300016), zatwierdzony 12 grudnia 2008.
Turystyka Na teren rezerwatu nie prowadzą żadne znakowane szlaki turystyczne. Dojazd samochodem tylko drogami gruntowymi (piaszczystymi) do Chlebowa (np. przez Lipę), a dalej pieszo. Najlepszą porą na odwiedziny jest maj i początek czerwca, kiedy to masowo kwitnie bagno zwyczajne, pokrywając teren białymi kwiatami, co przypomina kobierzec śniegupraca zbiorowa, Przegląd wielkopolskich zabytków przyrody, PiWRL, Poznań, 1966, s.218.
Galeria
Przypisy Zarządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 19 czerwca 1959 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody ()
Bagno Chlebowo, Rezerwat przyrody * Bagno Chlebowo, rezerwat przyrody