Tadeusz Iwiński (ur. 28 października 1944 w Piastowie) – polski polityk, politolog, profesor nauk humanistycznych, nauczyciel akademicki i działacz partyjny, poliglota, poseł na Sejm I, II, III, IV, V, VI i VII kadencji.
Życiorys Syn Bolesława i Zofii Iwińskich. W 1968 został magistrem inżynierem chemii, kończąc studia na Wydziale Chemicznym Politechniki Warszawskiej. W 1973 uzyskał stopień doktora nauk politycznych na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego. W 1981 Wyższa Szkoła Nauk Społecznych przy KC PZPR przyznała mu stopień doktora habilitowanego w zakresie nauk politycznych. W 1989 otrzymał tytuł naukowy profesora nauk humanistycznych.
W 1969 został pracownikiem Zakładów Jedwabiu Naturalnego w Milanówku. Od 1972 do 1973 pracował jako starszy asystent w Instytucie Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Od 1973 do 1990 był wykładowcą w WSNS przy KC PZPR (funkcjonującej następnie pod nazwą Akademia Nauk Społecznych). Od 1984 do 1986 był na tej uczelni kierownikiem zakładu partii świata kapitalistycznego, a w 1985 – wicedyrektorem Instytutu Nauki o Partii. Od 1989 do 1990 pełnił funkcję dyrektora Instytutu Nauk Politycznych ANS. Od 1992 zatrudniony w Instytucie Nauk Politycznych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. Stypendysta Programu Fulbrighta na Uniwersytecie Harvarda (1977–1978) i IREX-u na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley (1988). W 1976, 1979, 1983 i 1987 otrzymywał Nagrodę Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Był członkiem Związku Młodzieży Socjalistycznej i Zrzeszenia Studentów Polskich. Od 1967 do 1990 należał do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W latach 1967–1968 wchodził w skład egzekutywy oddziałowej organizacji partyjnej przy Wydziale Chemii PW, a następnie OOP przy INP UW. Był lektorem komitetu warszawskiego PZPR, a od 1975 – KC PZPR. Od 1978 do 1983 wchodził w skład egzekutywy podstawowej organizacji partyjnej PZPR Pracowników Naukowych w WSNS przy KC PZPR, a od 1984 do 1986 był sekretarzem POP PZPR Pracowników Naukowych Wydziału Społeczno-Politycznego ANS. Należał do Związku Zawodowego Pracowników PZPR. W latach 80. kierował działem zagranicznym redakcji dwumiesięcznika „Myśl Marksistowska”. Wchodził w skład prezydium zarządu głównego Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej. Od 1990 działał w SdRP (był jednym z założycieli tej partii, wszedł w skład prezydium jej rady naczelnej oraz centralnego komitetu wykonawczego). W 1999 zasiadł we władzach Sojuszu Lewicy Demokratycznej.
W 1991, 1993, 1997, 2001 i 2005 uzyskiwał mandat poselski z rekomendacji SLD. W Sejmie II kadencji zasiadał m.in. w Komisji Konstytucyjnej Zgromadzenia Narodowego. W IV kadencji pełnił funkcję wiceprzewodniczącego Komisji Spraw Zagranicznych. W wyborach parlamentarnych w 2007 po raz szósty został wybrany posłem, kandydując z listy koalicji Lewica i Demokraci i otrzymując 18 408 głosów w okręgu olsztyńskim. W kwietniu 2008 zasiadł w klubie Lewica (we wrześniu 2010 przemianowanym na klub SLD). W wyborach w 2011 ponownie z powodzeniem ubiegał się o reelekcję, dostał 11 205 głosów. W VI i VII kadencji był wiceprzewodniczącym Komisji Spraw Zagranicznych, w VI kadencji pełnił tożsamą funkcję w Komisji do Spraw Unii Europejskiej.
W 1991 wszedł w skład delegacji Sejmu i Senatu do Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy w Strasburgu. W 1994 był przewodniczącym delegacji ZPRE wysłanej do Rwandy po mającym tam miejsce ludobójstwie. W latach 1994–1998 pełnił funkcję wiceprzewodniczącego ZPRE, ponownie objął ją w 2003. Od 2003 do 2004 był obserwatorem w Parlamencie Europejskim, a od maja do lipca 2004 polskim deputowanym do PE. W latach 2001–2004 sprawował funkcję sekretarza stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w rządach Leszka Millera i Marka Belki. Bez powodzenia kandydował z listy KKW SLD-UP w wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2009 i w 2014 w okręgu wyborczym Olsztyn. W wyniku wyborów w 2015 po 24 latach znalazł się poza krajowym parlamentem. W wyborach samorządowych w 2018 bezskutecznie ubiegał się o mandat radnego Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego.
Deklaruje znajomość ponad 10 języków obcych, m.in. portugalskiego, hiszpańskiego, włoskiego, niemieckiego, angielskiego, francuskiego, rumuńskiego, arabskiego, japońskiego, rosyjskiego, esperanta i łaciny. Laureat wyróżnienia „Osobowość Roku Warmii i Mazur 2001”.
Wyniki w wyborach ogólnopolskich Wybory Komitet wyborczy Organ Okręg Wynik 1991Sojusz Lewicy Demokratycznej Sejm I kadencji nr 23 13 356 1993 Sejm II kadencjinr 29 22 852 1997 Sejm III kadencji 39 709 2001 Sojusz Lewicy Demokratycznej – Unia Pracy Sejm IV kadencjinr 35 34 934 2005 Sojusz Lewicy Demokratycznej Sejm V kadencji 9734 2007 Lewica i Demokraci Sejm VI kadencji 18 408 2009 Sojusz Lewicy Demokratycznej – Unia Pracy Parlament Europejski VII kadencji nr 3 44 669 2011 Sojusz Lewicy Demokratycznej Sejm VII kadencji nr 35 11 205 2014 Sojusz Lewicy Demokratycznej – Unia Pracy Parlament Europejski VIII kadencji nr 3 25 002 2015 Zjednoczona Lewica Sejm VIII kadencji nr 35 12 961
Odznaczenia i wyróżnienia Złoty Krzyż Zasługi Medal Komisji Edukacji Narodowej Order Krzyża Ziemi Maryjnej II klasy (Estonia, 2002) Nagroda Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (1976, 1979, 1983, 1987)
Publikacje FRELIMO /Frente de Libertaçâo de Moçambique/ (1971) Problemy polityczno-gospodarcze Makau po drugiej wojnie światowej (1972) Antyimperialistyczna strategia umacniania niezależności politycznej Indii (1974) Kompradorskie reżimy polityczne Ameryki Łacińskiej na przykładzie Paragwaju (1974) System władzy politycznej w imperium kolonialnym na przykładzie dominium brytyjskiego (1974) Portugalia na zakręcie historii (1975) Współczesne fronty narodowowyzwoleńcze w Afryce, Azji i Ameryce Łacińskiej (1975) Strategie polityczne współczesnego kapitalizmu (współautor z Mariuszem Gulczyńskim i Wojciechem Lamentowiczem, 1977) Świat arabski (współautor, 1977) Instytucje polityczne współczesnego kapitalizmu (współautor z Mariuszem Gulczyńskim i Wojciechem Lamentowiczem, 1978) Idee i ideolodzy neokapitalizmu (współautor, 1978) Organizacje narodowowyzwoleńcze w Angoli (1979) Afryka (1979) Współczesny neokolonializm (1979) Ruch rewolucyjny w Afryce, Azji i Ameryce Łacińskiej: problemy rozwoju i strategii w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych (1982) Lewica iberyjska (współautor z Kazimierzem Kikiem, 1982) Polityka i socjalizm (współautor, 1982) Instytucje polityczne współczesnego kapitalizmu (1987) Geneza, źródła i rola antykomunistycznej krucjaty w strategii i taktyce amerykańskiego imperializmu materiał pomocniczy na zebrania ideologiczne POP [podstawowych organizacji partyjnych] (1983) Współczesny antykomunizm (1984) Neokolonializm (materiały z sympozjum) (red., 1985) Burżuazyjne i emigracyjne próby deprecjacji roli i polityki PZPR (1980–1985) (red., 1986) Podstawowe problemy współczesnego świata (1986) Elementy wiedzy o społeczeństwie socjalistycznym (współautor, 1987) Fidel Castro. Kryzys gospodarczy i społeczny na świecie (wstęp, 1988) Stosunki międzynarodowe i polityka. Wyzwania końca stulecia (współautor, 1995) Świat w okresie przemian (współautor, 2000) W drodze do Unii Europejskiej: spotkania z SLD (współautor, 2004) Rada Europy a przemiany demokratyczne w państwach Europy Środkowej i Wschodniej w latach 1989–2009 (współautor, 2010) Państwo i prawo wobec współczesnych wyzwań (współautor, 2012) Ludzie jak kamienie milowe (współautor, 2013) Polska? Europa? Profesorskie rozmowy na sejmowe zaproszenie (współautor, 2015) Kultura pokoju. Wojna i pokój – od interpersonalnej do globalnej perspektywy (współautor, 2016) Rada Europy wobec ochrony praw człowieka w Afryce, [w:] Ochrona praw człowieka w Afryce. Aksjologia-instytucje-nowe wyzwania-praktyka (2017) Wyzwania migracyjno-uchodźcze: standardy prawa międzynarodowego a doświadczenia europejskie i australijskie, [w:] Nowe wyzwania i rozwiązania w systemie ochrony praw człowieka w Australii i Oceanii (2018) Problemy globalne u progu trzeciej dekady XXI wieku, [w:] Państwo i prawo wobec wyzwań u progu trzeciej dekady XXI wieku (2020) Podstawowe kategorie nauk o polityce i administracji (współautor, 2021)
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Politechniki Warszawskiej Kategoria:Absolwenci Wyższej Szkoły Nauk Społecznych przy KC PZPR Kategoria:Członkowie egzekutywy OOP PZPR Kategoria:Członkowie egzekutywy POP PZPR Kategoria:Członkowie Zrzeszenia Studentów Polskich Kategoria:Działacze Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej Kategoria:Działacze Związku Młodzieży Socjalistycznej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Krzyża Ziemi Maryjnej Kategoria:Lektorzy KC PZPR Kategoria:Ministrowie w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi Kategoria:Politycy SdRP, SLD i Nowej Lewicy Kategoria:Polscy posłowie do Parlamentu Europejskiego V kadencji Kategoria:Posłowie z okręgu Olsztyn Kategoria:Polscy politolodzy Kategoria:Polscy stypendyści Fulbrighta Kategoria:Sekretarze POP PZPR Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wyższej Szkoły Nauk Społecznych przy KC PZPR Kategoria:Urodzeni w 1944 Kategoria:Ludzie urodzeni w Piastowie Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej I kadencji (1991–1993) Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej II kadencji (1993–1997) Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej III kadencji (1997–2001) Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej IV kadencji (2001–2005) Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej V kadencji (2005–2007) Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej VI kadencji Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej VII kadencji