Zespół Pieśni i Tańca Ziemi Cieszyńskiej im. J. Marcinkowej – jeden ze znaczących amatorskich zespołów folklorystycznych Śląska Cieszyńskiego z siedzibą w Cieszynie przy ul. Stary Targ 4.

Historia zespołu W marcu 1950 z inicjatywy Danuty Juraszek-Baranowskiej przy Spółdzielni Spożywców „Konsum Robotniczy” powstała grupa taneczna składająca się z 8 par. Po 3 latach przeobraziła się w ponadstuosobowy Zespół Pieśni i Tańca Ziemi Cieszyńskiej. Został wyodrębniony zespół taneczny, chór mieszany, orkiestra i zespół dziecięcy.

Współtwórczyni zespołu i jego współczesna patronka, Janina Marcinkowa, choreografka i etnografka związana z zespołem od jego początków, w oparciu o własne badania terenowe wypracowała oryginalny sposób adaptacji folkloru Śląska Cieszyńskiego i jego scenicznej prezentacji, zachowując to, co jest w folklorze regionu najbardziej charakterystyczne, a jednocześnie utrzymując stylistyczną jedność widowiska. Również Jerzy Drozd, a później Władysław Rakowski, pedagodzy i dyrygenci, w oparciu o wiedzę muzykologiczną opracowali muzyczne programy zespołu. Ich prace kontynuuje Piotr Gruchel (kapela i chór). Zespół wykorzystywał także kompozycje Jana Gawlasa, Antoniego Poćwierza, Jana Sztwiertni, Mieczysława Krzyńskiego, Wojciecha Kilara, Jerzego Hadyny, Józefa Świdra i Władysława Wilczaka.

Znaczący wkład choreograficzny wnieśli: Tadeusz Bar, Urszula Wiśniowska, Grażyna Stawarska, Lidia Lankocz, Katarzyna Siwiec, Dorota Siedlecka-Dominiak. Zasłużoną długoletnią choreografką grupy dziecięcej była Anna Gociek. Z zespołem współpracowały także Maria Foltyn oraz Zofia Marcinek i Anna Marcinek-Kępa – choreografki, córki Janiny Marcinkowej.

Repertuar Repertuar zespołu zawiera pieśni i tańce nie tylko z regionu cieszyńskiego i Beskidu Śląskiego, ale również: rzeszowskiego, żywieckiego, pszczyńskiego, sądeckiego, lubelskiego, łowickiego, Górnego Śląska oraz polskie tańce narodowe (mazur, polonez, krakowiak, kujawiak, oberek).

W ciągu 70 lat zespół przygotował 60 programów, wśród których wyróżniają się m. in. pełonospektaklowe widowiska „Na sałaszu”, „Ondraszkowe ostatki”, „U nas hań – downi”, „Święto góralskie w Beskidach”, „Goiczek”, „W dawnym stylu”, „Jarmark w Łukowie”, „Oczepiny”, „Nad potokiem” i „Przy muzyce”. W 1966 r., przy udziale Towarzystwa Śpiewaczego „Lutnia”, wystawił w Cieszynie pod dyrekcją Władysława Rakowskiego prapremierę „Sałaszników” – opery ludowej autorstwa Jana Sztwiertni. Nagrania

Zespół wydał kilka płyt, m.in. z okazji Złotych Godów oraz nagranie z koncertu 6 chórów pod batutą Władysława Rakowskiego – 230 chórzystów z towarzyszeniem 30-osobowej orkiestry zaśpiewało utwory kompozytorów cieszyńskich.

Zespół brał także udział w realizacji filmów fabularnych, dokumentalnych i instruktażowych.

Nagrody i wyróżnienia Efektem ponad 70 lat pracy zespołu są liczne odznaczenia, nagrody i wyróżnienia, m.in.:

Złoty Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1985), „Złota Ciupaga” za 1 miejsce na Międzynarodowym Festiwalu Folkloru Ziem Górskich (1986, 1994), 3 miejsce w IV Ogólnopolskim Przeglądzie Tańców Narodowych w Lubaczowie (1999), Grand Prix w III Ogólnopolskim Festiwalu Zespołów Folklorystycznych w Stalowej Woli (2002), Grand Prix, w kategorii stylizowanej „Łowicki pasiak” w Łowiczu (2009), Grand Prix Polskiej Sekcji CIOFF 3. Ogólnopolskiego Festiwalu Zespołów Folklorystycznych im. Michała Kosińskiego w Stalowej Woli (2002).

Przypisy

Kategoria:Polskie zespoły ludowe Kategoria:Polskie zespoły pieśni i tańca Kategoria:Muzyka na Śląsku Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Kultura w Cieszynie