Ignacy Zarębski

Ignacy Zarębski (ur. 5 listopada 1905 w Głogowie Małopolskim, zm. 18 lipca 1974 w Krakowie) – polski pedagog, historyk kultury, biograf i dydaktyk, znawca kultury i historii nauki okresu Odrodzenia.

Życiorys Był synem Józefa i Marii z domu Mazanek. W latach 1916–1921 uczęszczał do gimnazjum klasycznego w Rzeszowie, a następnie do prywatnego gimnazjum w Krakowie, gdzie zdał maturę w 1925. Od 1926 do 1930 studiował historię na Uniwersytecie Jagiellońskim. Pracę magisterską napisał pod kierunkiem profesora Stanisława Kota, a potem odbył praktykę w Bibliotece Jagiellońskiej. W 1934 zdał egzamin nauczycielski. Pracował jako nauczyciel prywatny, a następnie kontraktowy w szkołach średnich Krakowa. Od 1936 do 1939 był nauczycielem etatowym w Państwowym Gimnazjum i Liceum w Solcu nad Wisłą. W 1937 doktoryzował się pod kierunkiem Stanisława Kota na Uniwersytecie Jagiellońskim na podstawie rozprawy Stosunki Eneasza Sylwiusza z Polską i Polakami.

Podczas okupacji niemieckiej nauczał na tajnych kompletach. Został aresztowany przez gestapo w lutym 1941 i osadzony w więzieniu na Montelupich za kolportaż książek szkolnych.

Po zakończeniu II wojny światowej organizował krakowską filię Ossolineum, a także został kierownikiem Oddziału Państwowych Zakładów Wydawnictw Szkolnych w Krakowie. W 1951 został wykładowcą historii Polski w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Krakowie. Po habilitacji na podstawie rozprawy Rola języka polskiego w nauczaniu szkolnym w Polsce XVI wieku (1955) został w tym samym roku docentem, a w 1964 – profesorem nadzwyczajnym. Od 1952 do 1956 był prodziekanem Wydziału Filologiczno-Historycznego tej uczelni, a od 1956 do 1959 – dziekanem. Od 1954 kierował Katedrą Historii Polski, a od 1972 nowym Zakładem Oświaty i Wychowania. Od 1959 do 1965 pozostawał wicedyrektorem Biblioteki Jagiellońskiej (dział nauki, zbiorów specjalnych i wydawnictw). Redagował też „Biuletyn Biblioteki Jagiellońskiej”. Zajmował się wówczas z sukcesami rewindykacją zbiorów. Był w latach 1959–1965 rozpracowywany przez Służbę Bezpieczeństwa w ramach działań o kryptonimie „Wenecja” jako podejrzany o kontakty z emigracyjnym kierownictwem Polskiego Stronnictwa Ludowego.

Był członkiem Komisji do Dziejów Oświaty i Szkolnictwa PAU w Krakowie (od 1949) i członkiem Komisji Nauk Pedagogicznych Oddziału PAN w Krakowie (od 1957). W 1959 został samodzielnym pracownikiem nauki w Pracowni Dziejów Oświaty PAN w Warszawie, a w 1965 członkiem Rady Naukowej tej pracowni. Od 1962 do 1971 pozostawał wiceprezesem Polskiego Towarzystwa Historycznego, a następnie prezesem Oddziału PTH w Krakowie. W latach 1969–1971 sprawował funkcję wiceprezesa Zarządu Głównego PTH. Był przewodniczącym Sekcji Historycznej Towarzystwa Wiedzy Powszechnej w Krakowie. Był członkiem komitetów redakcyjnych w: „Studiach Historycznych”, „Pracach Komisji Nauk Pedagogicznych”, „Roczniku Naukowym Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Krakowie”, „Materiałach do Dziejów Szkodnictwa w Okresie Okupacji”.

Zmarł po długotrwałej chorobie. Zgromadzony przez niego księgozbiór historyczny został zakupiony po jego śmierci przez Bibliotekę Główną Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Rzeszowie.

Zainteresowania naukowe Główne zainteresowania naukowe:

wczesny humanizm w Polsce, w tym wpływy włoskie (wysunął propozycję periodyzacji wczesnego humanizmu w Polsce), Jan Długosz, historia oświaty i biografistyka, szkolnictwo polskie XV i XVI wieku, historia nauki, hasła biograficzne w „Polskim Słowniku Biograficznym” i „Encyklopedii katolickiej”.

Odznaczenia Odznaczono go m.in.: Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Medalem X-lecia PRL, Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego, Złotą Odznaką ZNP, Złotą Odznaką „Zasłużony Popularyzator Wiedzy”, tytułem „Zasłużony Nauczyciel PRL”.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Polscy historycy nauki Kategoria:Polscy historycy kultury Kategoria:Ludzie urodzeni w Głogowie Małopolskim Kategoria:Ludzie związani z Solcem nad Wisłą Kategoria:Absolwenci I Liceum Ogólnokształcącego im. ks. Stanisława Konarskiego w Rzeszowie Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni odznaką tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL” Kategoria:Odznaczeni Złotą Odznaką ZNP Kategoria:Urodzeni w 1905 Kategoria:Zmarli w 1974